Olie- en gasindustrie

Einde financiële steun voor fossiele projecten raakt Nederlandse baggeraars en scheepsbouwers

null Beeld Patrick Post
Beeld Patrick Post

Het kabinet wil geen financiële steun meer verlenen aan investeringen in fossiele projecten in het buitenland. Wat betekent dat voor de baggeraars en scheepsbouwers?

Koos Schwartz

Nederlandse bedrijven die diensten leveren aan de olie- en gasindustrie kunnen last krijgen van het besluit van het kabinet om vanaf eind 2022 te stoppen met het verstrekken van exportkredietverzekeringen voor fossiele projecten. “Dit besluit zet ons op nadeel”, reageert baggerbedrijf Van Oord. VNO-NCW stelt dat veel gasprojecten waarschijnlijk toch doorgaan omdat veel landen investeringen in fossiele projecten wel zullen blijven steunen. Dat pakt dan negatief uit voor Nederlandse bedrijven, meent de werkgeversorganisatie.

Een verzekering van ruim een miljard

Bedrijven die kapitaalgoederen leveren aan buitenlandse klanten, of diensten verlenen, kunnen zich verzekeren tegen het risico op wanbetaling. Dat kan sinds 1932 bij Atradius DSB, dat namens de staat opereert. Atradius DSB had eind vorig jaar voor ruim 18 miljard euro aan exportkredietverzekeringen uitstaan.

Iets meer dan een kwart daarvan valt volgens Atradius onder de noemer ‘fossiel’: het zijn ruim 100 projecten die te maken hebben met olie- en gaswinning, met de verwerking van olie en gas en met het verbruik van fossiele brandstoffen. Het grootste project in dit verband is de aanleg van infrastructuur voor een fabriek voor vloeibaar gas in Mozambique. Van Oord sloot daarvoor een verzekering af van ruim een miljard dollar. Dat project ligt nu overigens stil.

Fossiel, maar ook milieuvriendelijk

Van Oord, VNO en Atradius DSB willen nog niet ingaan op de gevolgen die het kabinetsbesluit kan hebben. Deels komt dat omdat dat effect lastig te bepalen is. Soms is het verkrijgen van een exportkredietverzekering doorslaggevend voor het aannemen van een project, of voor het besluit om kapitaalgoederen te gaan exporteren. Maar dat is niet altijd het geval. Daarbij is, zegt een woordvoerder van Atradius DSB, nog onduidelijk wat de reikwijdte van het kabinetsbesluit precies is. Hij wijst op een Nederlands bedrijf dat met een soort onderwaterstofzuiger olie uit lekkende leidingen opzuigt. Dat kan je als ‘fossiel’ bestempelen. Maar net zo goed als milieuvriendelijk.

Wel stelt Atradius DSB-directeur Bert Bruning dat het kabinetsbesluit “grote invloed heeft op onze organisatie en vooral op de exporteurs die wij ondersteunen”. Tot de bedrijven die last kunnen krijgen van het besluit, horen naast Boskalis – dat al jaren geen fossiele projecten heeft verzekerd – en Van Oord ook Heerema Marine Contractors, dat offshore-installaties vervoert, installeert en ontmantelt, en de scheepsbouwers IHC en Damen. Zij hebben de afgelopen jaren meerdere exportkredietverzekeringen afgesloten, zij het niet allemaal voor fossiele projecten. IHC sloot een verzekering af van 383 miljoen dollar voor de ombouw van een schip dat pijpleidingen kan leggen. Ook kleinere bedrijven sloten overigens verzekeringen af, meldt de zegsman van Atradius.

Gas is schoner dan kolen

Baggeraars en scheepsbouwers kunnen, als ze geen verzekering kunnen afsluiten, mogelijk afzien van buitenlandse projecten of van het verkopen van schepen, omdat ze te veel risico lopen. Dat kan dan in het voordeel zijn van Belgische baggeraars als Jan de Nul en Deme, en van Aziatische scheepsbouwers – België sluit exportkredietverzekeringen voor fossiele projecten niet uit. Bedrijven wijzen er daarnaast op dat investeren in gasprojecten het milieu wel degelijk kan baten, bijvoorbeeld als gas wordt gebruikt om kolen te vervangen. Gas is schoner dan kolen.

VNO-NCW vindt dat landen die de fossiele projecten niet meer willen steunen, moeten doorpakken. Zij moeten arme landen die inkomsten uit olie- en gaswinning goed zouden kunnen gebruiken, helpen bij het zoeken naar, en bouwen van, alternatieven, zoals windparken. Steun voor (Nederlandse) bedrijven die zulke parken bouwen is dan ook welkom, stelt VNO-NCW.

Geen steenkool, geen schalieolie

Geen exportkredietverzekeringen meer verschaffen voor fossiele projecten? Atrarius BSB besloot er al eerder toe. Dit jaar werd, tamelijk geruisloos, het besluit genomen om geen verzekeringen meer af te sluiten voor de winning, het transport en het verwerken van steenkool. Een uitzondering geldt voor steenkool dat in staal wordt verwerkt. Staal kan nog niet zonder steenkool. Ook voor oliewinning uit teerzanden en de winning schalieolie en schaliegas zijn sinds kort geen exportkredietverzekeringen meer af te sluiten. Schalieolie en schaliegas worden gewonnen door onder hoge druk water, zand en chemicaliën in gesteente te spuiten.

Lees ook:

Na dagen vol onbegrip en verontwaardiging ondertekent Nederland toch verklaring fossiele energie

‘Ik ben blij dat we dit hebben kunnen ondertekenen’, zegt demissionair minister Tom de Bruijn van nadat het kabinet had besloten de COP26-verklaring toch te ondersteunen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden