Commissie-Borstlap

Een verplichte basisverzekering, hoe dan?

Beeld Maus Bullhorst

Hans Borstlap wilde er gisteren niet zo heel veel over kwijt. Maar onderzoeksbureau SEO rekende vorige maand al uit wat bepaalde hervormingen van het sociale zekerheidsstelsel gaan kosten. Tipje van de sluier: het loopt in de miljarden. 

De vakbonden, werkgeversorganisatie AWVN en ook de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid adviseerden het al: een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor werknemers én zzp’ers. Woensdag volgde ook de commissie-Borstlap, die alle knelpunten op de arbeidsmarkt onder de loep nam. De commissie gaat zelfs een stap verder: het hele sociale zekerheidsstelsel moet op de schop. Maar hoe dan? En wat gaat het kosten?

Veel kon commissievoorzitter Hans Borstlap woensdag niet zeggen over de uitwerking. “Het is niet aan mij”, zei hij. En: “Ik ga niet peuren in dat politieke krachtenveld”.

Duidelijkheid was er wel iets meer over de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering. Moet die publiek of privaat worden uitgevoerd, vragen deskundigen zich al tijden af. Hou het op een publieke variant, aldus de commissie. Een andere prangende vraag die al tijden de ronde doet: moet er een aparte verzekering komen voor zelfstandigen of juist een voor alle werkende Nederlanders? Dat laatste, adviseert de commissie-Borstlap. Heel veel meer details zijn nog niet bekend. Want, zegt Borstlap weer, de verdere uitwerking is aan de politiek. Mocht die de commissieplannen overnemen. 

Hoe dan ook, zegt Anne Megens, beleidsadviseur bij AWVN, het kan haast niet anders dan dat het hele systeem op de schop moet als minister Wouter Koolmees van sociale zaken meegaat in de plannen van de commissie-Borstlap. Megens zat vorig jaar in een denktank met arbeidsmarktdeskundigen die zich bogen over de vraag hoe het sociaal zekerheidsstelsel aan te passen. “Nu hangen veel werknemersverzekeringen samen met het vaste contract. Dat moet van elkaar losgekoppeld worden. We moeten van een werknemersverzekering naar een voor werkenden.”

Consensus over de arbeidsongeschiktheidsverzekering

Zo’n hervorming neemt jaren in beslag, zegt ze. Hoeveel precies durft ze niet te zeggen. Ze wijst op de hervorming van de ziektekostenverzekering. “Ook die heeft jaren in beslag genomen.”

Grote kans dat deze publieke verzekering wordt uitgevoerd door uitkeringsinstantie UWV. Die moet dan de gegevens van ruim een miljoen zelfstandigen gaan verwerken, bovenop de miljoenen gegevens van al die andere werkende Nederlanders. Megens: “Er is de laatste jaren veel kritiek geweest op het UWV. Terecht, vind ik. Maar als je ziet hoe daar de kraan is dichtgedraaid, is het niet zo gek dat het soms misging. Kiest het kabinet voor het UWV als uitvoerder, dan moet het ook letten op de middelen die UWV tot zijn beschikking heeft.”

Over de plannen voor de arbeidsongeschiktheidsverzekering bestaat steeds meer consensus in de polder, ziet Megens. Ze heeft er dus wel vertrouwen in dat die er uiteindelijk komt. Maar, zegt ze, het is ook een paradox. “Aan de ene kant kunnen we niet door met het huidige systeem, omdat het draagvlak voor de sociale zekerheid verdwijnt. Aan de andere kant is hervormen kostbaar en gaat er een lang wetgevingstraject aan vooraf.”

Wat al die hervormingen moeten gaan kosten, is nog niet bekend. Maar in de denktank van SEO Economisch Onderzoek waar Megens in deelnam, werd daar al wel over nagedacht. Arbeidsmarktdeskundigen schetsten een aantal scenario’s van nieuwe sociale zekerheidstelsels. Met bijbehorend kostenplaatje voor overheid en verzekerden. Komt er een publieke verzekering voor zzp’ers tegen arbeidsongeschiktheid, dan moeten zij 2,4 miljard aan premie ophoesten. Daar staat tegenover dat de 80 procent aan zzp’ers die nu niet verzekerd is wel bescherming geniet.

Lees ook:

Advies aan kabinet: Minimumtarief voor zzp’ers lost niks op

Een minimumtarief voor zzp’ers, zoals het kabinet wil, lost niks op, concludeert de commissie-Borstlap. Haar rapport over hervorming van de arbeidsmarkt verscheen donderdag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden