Transitie

Een op vijf huizenbezitters kan verduurzaming niet betalen, subsidie schiet tekort

Een man maakt een aanbouw aan een nieuwbouwhuis. Hij bevestigt dampremmende folie.  Beeld Berlinda van Dam, ANP
Een man maakt een aanbouw aan een nieuwbouwhuis. Hij bevestigt dampremmende folie.Beeld Berlinda van Dam, ANP

Een grote groep mensen met een laag inkomen en een koophuis heeft te weinig geld om het huis te isoleren.

Dirk Waterval

Een op de vijf huizenbezitters kan de verduurzaming van zijn huis niet betalen. Het spaargeld is niet toereikend en extra lenen zit er voor deze groep ook niet meer in. Het gaat met name om de huiseigenaren die het hardst worden geraakt door de hoge energieprijzen: mensen met een relatief laag inkomen en een slecht geïsoleerd huis.

Dat blijkt uit een gedetailleerde analyse door De Nederlandsche Bank (DNB) van 4,3 miljoen huizenbezitters. DNB wijst erop dat de huidige subsidieregelingen voor verduurzaming geen goede oplossing zijn voor deze groep mensen, al weet de toezichthouder nog niet hoe die dan wél geholpen kan worden.

Investeren in extra isolatie en warmtepompen

Nederland staat een forse verduurzaming van woningen te wachten, en de kosten daarvan komen vooral op het bord van de huiseigenaren. Zij die dat nog niet gedaan hebben, moeten investeren in extra isolatie en warmtepompen om van het gas af te komen. Het kabinet wil voor 2030 1,5 miljoen huizen van het gas af krijgen.

Per huis kost dat gemiddeld 24.000 euro, berekent DNB. Voor dat geld kan iemand zowel zijn huis laten isoleren totdat het voldoet aan energielabel B, en er een warmtepomp in laten zetten.

Dat is dus het gemiddelde bedrag, de daadwerkelijke kosten voor isolatie hangen af van de specifieke staat van het huis, en van het type. Een vrijstaande woning verduurzamen kost gemiddeld 34.000 euro, terwijl een gezinswoning in een flat uitkomt op 14.000 euro.

Zo'n 21 procent van de huiseigenaren kan dit niet opbrengen, blijkt uit de DNB-analyse. De onderzoekers hadden daarbij toegang tot gegevens over onder meer het inkomen, vermogen, hypotheek en woonsituatie van de huizenbezitters.

Restwarmte en krimpgebieden

In sommige regio’s kunnen de kosten misschien lager uitkomen, omdat gemeenten op enig moment gebruik maken van de restwarmte van bedrijven. Maar dat zal lang niet overal opgaan. Met name niet in de krimpgebieden, waar de mogelijkheden voor een zogeheten warmtenet minder voorhanden zijn.

Uit de DNB-analyse blijkt dat de kwetsbare huishoudens juist in regio’s woont waar mensen wegtrekken. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om gemeenten in het noorden van Friesland, in Oost-Groningen en in Zuid-Limburg.

Bijna 90 procent van de groep die de transitie niet kan betalen, woont in een huis met een energielabel C of lager. Daar moet dus nog veel geïsoleerd worden. Banken bieden wel extra leenruimte aan als het geld vervolgens aan verduurzaming wordt besteed, maar voor huiseigenaren met een laag inkomen is dat geen goede oplossing, vindt DNB. De extra aflossingen zouden voor deze ‘financieel kwetsbare groep’ problematisch zijn.

Subsidie niet altijd even effectief

Er zijn wel subsidieregelingen, maar volgens eerdere onderzoeken van de Algemene Rekenkamer en het Centraal Planbureau zijn die niet altijd even effectief. Zo gelden ze soms alleen bij grote duurzaamheidsinvesteringen, of worden ze pas uitgekeerd nadat de investering is gedaan. Daardoor vallen huishoudens buiten de boot die graag in kleine stapjes verduurzamen en het geld vooraf nodig hebben.

Eerder trok Vereniging Eigen Huis ook al aan de bel over de voorfinanciering bij subsidieregelingen. Uit haar isolatie-onderzoek bleek vorig jaar dat veel huizenbezitters hun huis wel degelijk beter zouden isoleren als zij de kosten daarvoor niet hoeven voor te schieten.

Winst is duidelijkheid

DNB komt niet met een kant-en-klare oplossing voor hoe subsidie beter geregeld kan worden. De winst van het onderzoek is vooral dat nu goed duidelijk is wie de meeste aandacht nodig heeft, zegt directielid Olaf Sleijpen.

Omdat het om overheidsgeld gaat, moet het volgens Sleijpen wel doelmatig worden ingezet. “Het is een vrij specifieke groep die je wilt helpen. Het gaat bijvoorbeeld niet om iedereen met een laag inkomen.”

Wat de groep van lage inkomens met een koophuis nog het meeste lijkt te binden is de regio waarin ze woont. Het kan volgens DNB daarom een goed idee zijn om de subsidies op regionaal niveau te regelen, waarbij het geld vooral naar de gebieden zou gaan met de meeste problemen.

Lees ook:

Nee, we moeten niet van het gas af (en dat gaan we ook niet)

Het voelt onrechtvaardig dat de Nederlandse overheid haar burgers van het gas af dwingt. Want er lonkt weliswaar een groen alternatief, maar dat is er nog niet. Willen we een duurzaam energiesysteem dat zowel rijk als arm bedient? Dan hebben we gas en al die gasleidingen nog heel hard nodig, zegt hoogleraar energietechnologie David Smeulders.

Interesse in groen wonen stijgt, maar de warmtepomp is uitverkocht en wachttijden zijn lang

Vanwege de hoge gasprijzen overwegen steeds meer mensen om een warmtepomp te kopen. Probleem is alleen: ze zijn uiterst schaars, de wachttijden zijn lang.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden