Zo moet de grote mestverwerker bij Tilburg er uit gaan zien. Beeld VTTI
Zo moet de grote mestverwerker bij Tilburg er uit gaan zien.Beeld VTTI

ReportageMestoverschot

‘Een mestverwerker in dichtbevolkt gebied kan gewoon niet’

Wie wil een mestfabriek in zijn achtertuin? Niemand natuurlijk. Toch hebben we ze nodig om de uitwerpselen van onze veestapel te verwerken. Tilburg-Noord komt in opstand tegen een geplande fabriek net buiten de wijk.

Eigenlijk ruikt het nu al buitengewoon onaangenaam op bedrijventerrein Spinder. De geuren die vanaf de vuilstort over het gebied verwaaien, zijn geen genot voor de neus. Bleef het hier maar bij, zie je Harrie Meeuwesen denken. De voorzitter van de Tilburgse Wijkraden Noord kijkt vies. Want als het aan de provincie Noord-Brabant ligt, komt op deze locatie ook een mestverwerker.

De vergunning heeft de internationale multinational VTTI, een bedrijf dat gespecialiseerd is in energieopslag, al binnen. De fabriek gaat mest vergisten waardoor gas vrijkomt. Een deel van dat gas wordt gebruikt als energie voor de fabriek en om de overblijfselen van de mest te drogen tot organische mestkorrels. Die worden weer verkocht als kunstmest.

De locatie van de toekomstige mestfabriek aan de Vloeiveldweg in Tilburg.  Beeld Ton Toemen
De locatie van de toekomstige mestfabriek aan de Vloeiveldweg in Tilburg.Beeld Ton Toemen

Duizenden mensen in de stank

In de omgeving zijn tientallen varkensboeren die de mestoverschotten zullen leveren. Nu moeten zij die nog kwijt bij verwerkers verder weg, soms zelfs in Duitsland of Frankrijk. Dat is dus winst voor de varkensboeren.

“Maar daar zitten straks wel 24.000 mensen in de stank”, zegt Meeuwesen, wijzend naar zijn woonwijk een klein stukje verderop. Met dat aantal laat hij de inwoners van Loon op Zand nog buiten beschouwing. Zij wonen even ver van het terrein, maar een iets andere richting op.

Mestverwerking, typisch zo’n functie die je het liefst zo ver mogelijk van je huis of appartement hebt. Maar aan de noordkant van Tilburg lijken de inwoners er niet aan te ontkomen. Dat het nog niet het gesprek van de dag is, wijt Meeuwesen aan de bevolkingsopbouw.

“We hebben hier 120 nationaliteiten, 37 procent van de mensen leeft onder de armoedegrens. Ze zijn meer bezig met overleven dan met een mestfabriek. Er zijn wijken waar ze meteen tien juristen op de zaak zouden zetten. Tilburg-Noord is wat lastiger te mobiliseren. We zijn nu wel een petitie begonnen.”

Allemaal in het geweer tegen het plan

Toch staan de wijkraden allesbehalve alleen in hun weerstand. De Brabantse Milieufederatie (BMF), Natuurmonumenten, het Brabants Burgerplatform, de gemeente Tilburg: ze komen allemaal in het geweer tegen het plan van de provincie.

Voorzitter Femke Dingemans van de BMF begrijpt niet dat in de huidige stikstofcrisis de provincie besluit een vergunning af te geven. “Een nieuwe mestfabriek wordt een enorme piekbelaster van stikstof en stank op natuur- en woongebieden. En dat op een moment dat dezelfde overheid hard bezig is om de schadelijke gevolgen van stikstof op de natuur tegen te gaan.”

De geplande mestfabriek in Tilburg wordt niet de eerste in de provincie. Vooral in Oost-Brabant staan er al enkele. “Die stinken gewoon”, is de ervaring van Geert Verstegen, voorzitter van het Brabants Burgerplatform. De organisatie werd opgericht om de overlast van intensieve landbouw in de provincie terug te dringen.

“Omwonenden kunnen de was niet buiten hangen, ze laten het van de windrichting afhangen of ze bezoek willen ontvangen. Zoiets kun je gewoon niet in dichtbevolkte gebieden neerzetten. Dus eigenlijk nergens in Brabant.”

Maar de mestbewerkingsinstallaties, zoals ze officieel heten, zijn volgens de provincie nodig. Veehouders zijn wettelijk verplicht de mest die ze niet op eigen grond kunnen gebruiken te (laten) verwerken. “De praktijk is dat veel onbewerkte drijfmest wordt geëxporteerd”, zegt de woordvoerder van verantwoordelijk gedeputeerde Elies Lemkes-Straver (CDA). “Die mesttransporten bestaan voor 90 procent uit water. Door de mest vooraf te bewerken, kunnen we het te transporteren volume met de helft terugbrengen.”

“Mest is nu eenmaal de achilleshiel van de hele veehouderij”, zegt Verstegen. “We kunnen dit probleem niet anders oplossen dan door het aantal dieren fors terug te brengen. Maar nu zijn we aan het worstelen om het systeem overeind te houden, onder meer dus door dit soort fabrieken neer te zetten. Het wringt.”

‘Verkeerde berekening’

In een brief aan de provincie roepen de tegenstanders op de vergunning voor de fabriek in te trekken. Verstegen beroept zich daarbij op nieuwe berekeningen, die laten zien dat de verwachte geuruitstoot drie keer hoger zal zijn dan de cijfers waarop de verleende vergunning is gebaseerd. “De aanvraag dateert van 2018, de huidige techniekgegevens tonen aan dat er verkeerd is berekend.”

De provincie zegt de klachten te onderzoeken. “Al zijn in de vergunning al wel voorschriften opgenomen die geuroverlast moeten voorkomen, zoals het gebruik van luchtwassers”, zegt de woordvoerder van Lemkes-Straver. Voor de geschiktheid van de locatie, dicht bij de stad, verwijst de provincie naar het bestemmingsplan dat de gemeente Tilburg in 2017 vaststelde. “Activiteiten in de afvalbranche zijn hier toegestaan. Daartoe hoort ook mestbewerking.”

Het is geen antwoord dat Meeuwesen geruststelt. Hoe groot is zijn vertrouwen in een goede afloop? “Hooguit vijf procent. Wij komen gewoon in de stank te zitten. Dan moeten we maar hopen dat er niet te vaak een noordwestenwind staat. Wat dat betreft is het voor Loon op Zand nog erger, daar merken ze bij een zuidwestenwind de gevolgen.”

Lees ook:

Nieuw: een machine die stikstof kan omzetten in kunstmest

Bij melkveehouder Ad van den Berg staan machines die urine en koeienpoep kunnen omzetten in circulaire kunstmest. De uitvinder: agrotechbedrijf Lely.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden