Nivellering

Een knieblessure maakte van Koen Bruning een basisinkomenexpert

Een protest in Amsterdam tijdens een wereldwijde actiedag om te pleiten voor invoering van een basisinkomen. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Een protest in Amsterdam tijdens een wereldwijde actiedag om te pleiten voor invoering van een basisinkomen.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Hij was jarenlang vooral met voetbal bezig. Maar toen Koen Bruning (21) een knieblessure kreeg, stortte hij zich met ziel en zaligheid op een voor jongeren taai politiek en economisch vraagstuk: het basisinkomen.

Geef iedereen een gegarandeerd maandbedrag van duizend euro en de samenleving wordt er alleen maar beter van. Dat is de stellige overtuiging van Koen Bruning uit Kampen, tweedejaars student philosophy, politics and economics aan de VU in Amsterdam . Nu staat hij daar niet alleen in: sinds journalist en historicus Rutger Bregman in 2014 het boek Gratis Geld voor Iedereen uitbracht, komt de al eeuwenoude theorie van het basisinkomen weer vaker terug in het maatschappelijk debat.

Maar de manier waarop Bruning zich daar nu in mengt, mag toch verrassend heten. Als net 21-jarige student bracht hij vorige maand een lijvig boek uit: Samen Rijk. Dat na een twee jaar durende literatuurstudie van 220 boeken, die min of meer per ongeluk startte toen hij als voetballer een serieuze knieblessure opliep.

Was je altijd al zo betrokken bij een thema als sociale ongelijkheid?

“Tot mijn blessure was ik nooit zo politiek bewust. Maar toen duidelijk werd dat voetballen er niet meer in zat, ben ik heel veel gaan lezen. Bijvoorbeeld over de ideeën van Andrew Yang, een van de democratische kandidaten voor het presidentschap in Amerika. Hij pleitte voor een ‘vrijheidsdividend’: een andere term voor basisinkomen. Ik ben steeds meer gaan nadenken over ongelijkheid in Amerika, maar ook in Nederland. En dan kom je tegen dat hoe groter de vermogensongelijkheid in een land is, hoe meer zaken als armoede maar ook gezondheidsproblemen en criminaliteit voorkomen.”

En waarom dan zelf een boek schrijven?

“Hoe meer je leest, hoe meer je ook zelf verbanden begint te leggen. Aanvankelijk dacht ik dat mijn verhaal vooral over het basisinkomen zelf moest gaan. Ik had een hoofdstuk in gedachten met uitleg, en een met de weerlegging van tegenargumenten. Maar uiteindelijk ben ik ook meer de geschiedenis ingegaan: waar komt ongelijkheid vandaan? En waarom is een basisinkomen daar de oplossing voor? Je ziet bijvoorbeeld al in een groep apen dat sommige dieren dominant gedrag vertonen. Maar ook dat er lager in de hiërarchie apen in de problemen komen, en meer stresshormonen aanmaken. Je kunt zeggen: die ongelijkheid is evolutionair. Maar we zijn als mensen juist in staat om samen te werken.”

En wat is dan de parallel met het basisinkomen?

“We hebben nu een samenleving waarin betaald werk en opleidingsniveau heel erg bepaalt wat jouw maatschappelijke status is. In Nederland hebben we een systeem gecreëerd waarbij mensen aan de onderkant van de samenleving zich steeds moeten verantwoorden voor de hulp die ze krijgen via bijvoorbeeld een uitkering. Dat systeem is op hiërarchisch wantrouwen gebaseerd: kijk maar naar de toeslagenaffaire. Als je een basisinkomen introduceert, dan kun je bijvoorbeeld als gemeente een heel ander gesprek aangaan. Wat kan iemand met een arbeidsongeschiktheidsuitkering bijdragen aan een lokale energiecoöperatie of een ander initiatief in de omgeving? Aan dat soort plannen komen veel mensen met een minimuminkomen nu helemaal niet toe.”

Wat hoop je met dit boek te bereiken?

“Het zou mooi zijn als het thema weer op de agenda komt. Dat het aantal mensen dat een basisinkomen ziet zitten, wat stijgt. En dat het politieke partijen net het zetje geeft om er nu eens écht wat mee te gaan doen.”

Lees ook:

Dankzij basisinkomen kunnen Brazilianen een stuk makkelijker rondkomen

Sinds eind vorig jaar verstrekt de stad Maricá in de Braziliaanse deelstaat Rio de Janeiro een basisinkomen aan een kwart van de bevolking. De stad is pionier in Latijns-Amerika en een van de koplopers wereldwijd op dit gebied.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden