Fictief rendement

Een ‘fiscaal kerstcadeau’ voor de spaarder: Hoge Raad maakt korte metten met eerdere uitspraak over spaartaks

null Beeld ANP
Beeld ANP

Na een lange strijd heeft de Bond voor Belastingbetalers een forse overwinning geboekt op de manier waarop de fiscus hun vermogen belast.

Dirk Waterval

De door veel spaarders zo gehate ‘spaartaks’ is onrechtmatig verklaard door de Hoge Raad, de hoogste rechter op het gebied van belastingzaken. Door deze heffing op vermogen betalen veel mensen belasting over een inkomen dat zij in werkelijkheid helemaal niet genieten. De Hoge Raad oordeelt nu dat dit in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Het moet nog blijken wat deze uitspraak concreet voor belastingbetalers gaat betekenen. De Hoge Raad heeft beslist dat ‘rechtsherstel’ moet worden geboden aan de eisers die de zaak over de spaartaks aanspanden. Maar het is niet duidelijk of zij daardoor ook belasting terugkrijgen. Ook is niet helder of de hele spaartaksregeling nu direct moet stoppen.

Jurgen de Vries, voorzitter van de Bond voor Belastingbetalers, beschouwt de uitspraak als goed nieuws voor de ruim 60.000 mensen die meedoen aan een massaal-bezwaarprocedure over de jaren 2017 en 2018. Volgens hem zouden deze mensen geld terug moeten kunnen krijgen.

‘Prachtig fiscaal kerstcadeau’

Ook denkt De Vries dat de overheid nu moet stoppen met belasting heffen op inkomsten die mensen niet hebben. “Dit is een prachtig fiscaal kerstcadeau”, zegt hij in een verklaring. In totaal zouden door de spaartaks 1,3 miljoen ‘burgers en kleine ondernemers’ onrechtmatig worden belast, stelt de Bond voor Belastingbetalers.

Over die vermogensrendementsheffing, zoals de belasting officieel heet, bestaat veel onvrede. Het gaat om een heffing van 31 procent op het inkomen dat mensen uit hun vermogen halen in box 3. Daarin zitten hun spaargeld en eventuele beleggingen.

Op spaargeld valt tegenwoordig geen rendement meer te halen. Vanaf 100.000 euro rekenen banken vaak zelfs een negatieve rente. Met beleggen valt wel rendement te boeken, maar niet iedereen besluit zijn spaargeld te investeren.

Fictief rendement

Het kabinet vond het ondoenlijk om van iedereen te controleren hoeveel inkomen hij precies geniet uit vermogen, dat dus deels op de bank staat en deels belegd wordt. Dus maakt de overheid gebruik van een ‘fictief rendement’ op dat hele vermogen. Zij gaat er bij een bepaalde vermogensgrens vanuit dat mensen aan het beleggen slaan.

Sinds afgelopen jaar stond die grens op 50.000 euro. Wie meer op zijn spaarrekening had staan, moest dus belasting betalen over het rendement dat hij haalde uit beleggingen, ook al belegde diegene helemaal niet.

Vanwege de vele klachten hierover kwamen boze belastingbetalers en het kabinet een ‘massaal- bezwaarprocedure’ overeen, waarin ze de (on)redelijkheid van de heffing gezamenlijk voorlegden aan de rechter. De rechtbank in Noord-Nederland oordeelde eerder dit jaar al dat de spaartaks discriminerend was voor spaarders, terwijl rechtbanken in Noord-Holland en Gelderland juist vonden dat de heffing nét binnen de lijntjes van de wet bleef.

Niet door de beugel

Tegen die uitspraak in Gelderland werd cassatie aangetekend. De Hoge Raad heeft nu besloten die uitspraak te vernietigen. Dat betekent dat de regeling dus inderdaad niet door de beugel kan volgens de hoogste rechter.

In het specifieke geval waarover eerst de Gelderse rechter en later de Hoge Raad zich bogen, gaat het om een spaarder die samen met zijn echtgenote ruim 12.000 euro kwijt was aan de spaartaks in 2017, en in 2018 nog eens bijna 12.000 euro. Dat terwijl het echtpaar in die jaren respectievelijk maar ongeveer 6600 euro en 3500 euro aan rendement ontving op hun spaargeld en beleggingen.

Zij betaalden dus meer dan twee keer zoveel inkomensbelasting over een inkomen dat in werkelijkheid nog niet de helft van de belasting besloeg. Vorige maand adviseerde advocaat-generaal van de Hoge Raad al dat dit in strijd is met Europese regelgeving. Eerder oordeelde een lagere rechter in Noord-Nederland dat dus ook al. Die uitspraak had, zo schreef de rechter destijds in het oordeel, geen directe consequenties voor de belastingbetalers. Daarvoor zou eerst de wet aangepast moeten worden, stelde de rechter.

‘1,3 miljoen spaarzame burgers’

De Bond voor Belastingbetalers hoopt dat het parlement en het nieuwe kabinet nu, na de uitspraak van de Hoge Raad, recht gaan doen aan ‘de 1,3 miljoen spaarzame burgers’. Het ministerie van financiën noemt het arrest in een reactie één ‘van grote impact’. De overheid gaat nu kijken hoe de uitspraak uitgevoerd gaat worden.

“We kunnen nog niet zeggen hoeveel minder box 3-heffing er over de jaren 2017 en 2018 betaald hoeft te worden, en wat dit betekent voor de jaren erna”, laat een woordvoerder aan persbureau ANP weten. Ook wordt volgens hem nog bezien of de uitspraak gevolgen heeft voor belastingplichtigen die eerder geen bezwaar hebben gemaakt.

Staatssecretaris van financiën Hans Vijlbrief (D66) stelde afgelopen zomer dat het aan een nieuw kabinet is hoe uitgezocht kan worden hoeveel rendement iemand precies behaalt met zijn vermogen. Wel heeft hij de vrijgestelde ondergrens voor komend jaar verhoogd van 50.000 euro naar 50.650 euro. In 2023 gaat die grens naar 80.000 euro. In het coalitieakkoord staat dat de overheid in 2025 klaar is om met daadwerkelijk rendement te gaan werken.

Lees ook:

Een spaartaks, ook voor wie zijn geld niét belegt? ‘De belastingdienst zet mensen voor het blok’

Hoe zit het precies met deze spaartaks? Economieredacteur Rick van de Lustgraaf legt het uit in dit stuk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden