Europees Parlement

Een Europees minimumloon is heel dichtbij, daar gaan ook Nederlandse werknemers wat van merken

Agnes Jongerius maakt zich sterk voor een Europees minimumloon. Beeld ANP, Evert Elzinga
Agnes Jongerius maakt zich sterk voor een Europees minimumloon.Beeld ANP, Evert Elzinga

De invoering van een Europees minimumloon kan deze week een stap dichterbij komen. Maar juist politici uit de landen waar de lonen het hoogst zijn, hebben er weinig zin in.

Romana Abels

Voormalig FNV-voorzitter Agnes Jongerius gaat een spannende week in Straatsburg tegemoet. Als Europarlementariër zet ze zich in voor eerlijke lonen. Deze week wordt door de 750 collega-leden van het Europees Parlement gestemd over haar voorstel voor een Europees minimumloon.

Het is erop of eronder. Haalt het voorstel het, dan zou dat minimumloon snel werkelijkheid kunnen worden. Maar als er meer onderhandelingsrondes nodig zijn, dan volgt op zijn minst maanden uitstel, als het juiste moment dan al niet helemaal voorbij is.

De stemming is een tegenvaller voor Jongerius

De stemming is op zichzelf al een tegenvaller voor Jongerius. Twee weken geleden had ze na 45 onderhandelingsrondes zo’n grote meerderheid voor het voorstel, dat ze de plenaire vergadering kon overslaan. Maar een aantal medeparlementariërs, sommigen zelfs van dezelfde sociaaldemocratische familie, gooiden roet in het eten. Ze begonnen een petitie om er toch plenair over te stemmen en kregen daar genoeg handtekeningen voor.

Het gaat om een plan waarin Europese lidstaten bij het bepalen van het laagste loon voortaan rekening houden met de koopkracht van werknemers. “De lonen blijven achter”, zegt Jongerius, “dat moet worden gerepareerd.”

Zij wil nu dat Europese lidstaten voortaan jaarlijks rapporteren of hun minimumlonen nog steeds toereikend zijn, bijvoorbeeld getest ten opzichte van de internationale norm van minimaal 50 procent van het gemiddelde brutoloon en 60 procent van het mediaan brutoloon. Is dat niet het geval, dan moeten ze het minimum in overleg met sociale partners aanpassen.

Het moet ervoor zorgen dat wettelijke minimumlonen hoog genoeg zijn om zekerheid van bestaan voor een heel gezin te garanderen. De hoogte zal per land verschillen. Om die te bepalen moet de koopkracht van werknemers worden berekend via een optelsom van de plaatselijke kosten van essentiële goederen en diensten.

Ook in Nederland meer minimumloon

Het zou betekenen dat de minimumlonen in de meeste Europese landen moeten stijgen, ook in Nederland. Samen met nog 22 andere Europese landen zou Nederland die norm op dit moment niet halen. Het minimumloon in Nederland zou volgens de berekening van Jongerius moeten stijgen naar 14 euro per uur.

“Het is de hoogste tijd dat de vakkenvullers, de medewerkers in de kraamzorg, de vorkheftruckchauffeurs in de logistiek, en al die andere werknemers die onmisbaar bleken tijdens de coronacrisis, eindelijk een eerlijk loon gaan verdienen”, zegt Jongerius.

Ze wist wel dat haar plan moeilijk lag in Scandinavië. “We hebben allerlei waarborgen ingebouwd waarmee die landen hun eigen systeem in stand kunnen houden”, zegt Jongerius. In Zweden en Denemarken komen de lonen tot stand via directe onderhandelingen tussen werknemer en werkgever.

Maar nu liggen de Zweden en de Denen alsnog dwars. Ze vrezen dat hun model via een omweg door de Europese richtlijn alsnog zal worden uitgehold, bijvoorbeeld als een werknemer bij het Europese Hof een CAO gaat eisen.

‘Alsof je een Fransman uitlegt hoe je een baguette moet bakken’

Het is ook een beetje een erekwestie. “Scandinaviërs vertellen hoe ze hun arbeidsmarkt in moet richten is alsof je een Fransman uitlegt hoe hij een baguette moet bakken”, beschreef the Economist het gevoel bij de Deense en Zweedse delegatie.

Jongerius zegt dat de vrees van de politici uit de noordelijke lidstaten geen rationele grond heeft. “Ik heb heel goede wettelijke argumenten, maar die beantwoorden op de een of andere manier niet aan de vrees van de Scandinaviërs”, zegt Jongerius. “Ik moet vechten tegen een angst die ongegrond is.”

Jongerius hoopt nu dat het voorstel deze week alsnog wordt aangenomen door het Parlement. “Het moment is precies goed. Vanaf 1 januari is Frankrijk Europees voorzitter en president Emmanuel Macron is op zoek naar een manier om zijn sociale gezicht te laten zien. In het voorjaar zijn er verkiezingen in Frankrijk. Dus hij schijnt er haast mee te willen maken”, zegt Jongerius.

Ook de Europese Commissie is, zegt zij, op haar hand. “Het tij is gekeerd. Niet langer wordt het verlagen van lonen, met een neerwaartse competitie tussen landen, als de oplossing gezien om uit een crisis te komen. Dat was bij de eurocrisis in 2008 nog wel zo, maar nu, tijdens de coronacrisis, ligt het anders. Nu lijken hogere lonen het antwoord.”

Lees ook:

Heel voorzichtig zet de EU een eerste stap naar coördinatie over het minimumloon (2020)

Lange tijd gold het als een taboe in de EU om over een Europees minimumloon te praten. De voorstellen van de Europese Commissie zijn dan ook bescheiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden