Renteverhoging

ECB verhoogt de rente na elf jaar een klein beetje, gaat dat helpen?

ECB-president Christine Lagarde (R) en DNB-president Klaas Knot (L). Beeld AFP
ECB-president Christine Lagarde (R) en DNB-president Klaas Knot (L).Beeld AFP

De rente gaat omhoog, maar met een klein beetje. Zo hoopt de Europese Centrale Bank (ECB) de inflatie te temperen en tegelijkertijd de economische groei niet te frustreren.

Koos Schwartz

Een renteverhoging. Meerdere verhogingen. Het is meer dan elf jaar geleden dat de ECB zo’n beslissing nam. In die zin zou je van een gedenkwaardig besluit kunnen spreken. Tegelijkertijd blijft de rente, ook na de verhogingen die de ECB in juli en september doorvoert, historisch gezien erg laag. Het is dus de vraag of de ECB erin slaagt om de torenhoge inflatie – gemiddeld meer dan 8 procent in de 19 landen met de euro – te beteugelen. De ECB zelf denkt van wel.

Het kwam niet als een verrassing dat de ECB donderdag op zijn vergadering in Amsterdam de rente besloot te verhogen. Diverse bestuurders, onder wie president Christine Lagarde, hadden dat al eerder aangekondigd. De vraag was alleen nog met welk percentage de rente omhoog zou gaan, hoeveel verhogingen er zouden komen en wanneer. Dat is nu bekend, nou ja: min of meer.

Lagarde noemde de inflatie ‘ongewenst hoog’

De eerste verhoging, van 0,25 procent, komt in juli. In september komt de tweede, maar het percentage staat nog niet vast. Daarna komen er meer verhogingen: de percentages waarmee en de tijdstippen waarop zijn nog niet bekend. Dat zal, meldde Lagarde, afhangen van de economische ontwikkelingen.

Lagarde noemde de inflatie, die veel hoger en persistenter is dan de bank aanvankelijk had gedacht, ‘ongewenst hoog’ en de aanpak ervan ‘een grote uitdaging’. Vooral de energieprijzen zijn enorm gestegen – in een jaar met bijna 40 procent. De ECB verwacht dat de inflatie in de negentien landen met de euro dit jaar uitkomt op 6,8 procent. Daarna vlakt die af: naar 2,8 procent in 2023 en 2,1 in 2024. Dat komt doordat energie niet veel verder in prijs stijgt en de meeste bevoorradingsproblemen verdwijnen als er, bijvoorbeeld in China, minder coronarestricties zijn.

De ECB streeft naar een jaarlijkse inflatie van ongeveer 2 procent en verwacht dat doel in 2024 te halen. De inflatie komt overigens flink lager uit als energie en voedsel niet worden meegerekend: 3,3 procent dit jaar, 2,8 procent volgend jaar.

Christine Lagarde. Beeld ANP
Christine Lagarde.Beeld ANP

Einde aan een lange periode van negatieve rentes

Als de ECB de rente in september verhoogt – met 0,25 procent of meer – komt de zogeheten beleidsrente uit op 0 procent of iets hoger. Dat betekent dat banken die geld parkeren bij de ECB daar geen boeterente meer over moeten betalen. Geld stallen bij de ECB kost dan geen geld meer. Er komt dan een einde aan een lange periode van negatieve rentes.

Het betekent verder dat andere rentes waarschijnlijk ook omhoog gaan, ook de rentes waarmee bedrijven (leningen, obligaties) en burgers (hypotheekrente, spaarrentes) te maken hebben. Daardoor wordt geld lenen duurder, sparen aantrekkelijker en de neiging om geld uit te geven mogelijk gedempt. Nadeel is wel dat die verhogingen de economische groei kunnen remmen. De ECB verwacht dat de economie van de eurolanden, ondanks de oorlog in Oekraïne, de komende drie jaar jaarlijks met meer dan twee procent zal groeien.

Bekend was ook al dat de ECB deels gaat stoppen met het op mega-schaal inkopen van leningen. Daar besteedde de bank de afgelopen jaren zo’n 3000 miljard euro aan in de hoop zo de bedrijvigheid te stimuleren en de inflatie te verhogen. Maar helemaal stopt de ECB niet met die opkoop. De bank blijft leningen kopen met inkomsten uit rente en aflossing van leningen die eerder door de bank zijn gekocht. Of de bank daar nog lang mee doorgaat, is ongewis. Opvallend is dat de bank expliciet meldde dat hij zo nodig Griekse staatsleningen zal kopen als blijkt dat het voor de Griekse overheid duur wordt om geld op de markt te lenen.

Lagarde benadrukte dat de beslissingen unaniem zijn genomen. Daarmee is niet gezegd dat alle negentien centrale-bankpresidenten even enthousiast zullen zijn over het besluitenlijstje. Onder meer Klaas Knot van De Nederlandsche Bank en gastheer van de ECB-vergadering, wil af van de opkoopprogramma's en de extreem lage rentes. Anderzijds zijn er bestuurders die daar anders over denken. Die laatste groep heeft steeds aan het langste eind getrokken.

Lees ook:

ECB draait geldkraan sneller dicht dan verwacht

Onverwacht draait de Europese Centrale Bank de geldkraan sneller dicht. Direct begon in Italië de rente op te lopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden