Inflatie

ECB draait geldkraan sneller dicht dan verwacht

Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank (ECB). Beeld AP
Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank (ECB).Beeld AP

Onverwacht draait de Europese Centrale Bank de geldkraan sneller dicht. Direct begon in Italië de rente op te lopen.

Dirk Waterval

De oorlog in Oekraïne drijft de prijzen van energie en grondstoffen verder op, verstoort de wereldhandel en maakt economische groeiprognoses nog onzekerder dan anders. Toch durft de Europese Centrale Bank (ECB) het aan om haar economische steunpakket versneld af te bouwen, zo maakte zij donderdag bekend.

De komende drie maanden zal de ECB zo’n dertig miljard euro minder aan obligaties uit de markt opkopen dan eerder het plan was, wat er platgezegd op neerkomt dat de geldkraan wat wordt dichtgedraaid in het hoofdkantoor in Frankfurt.

Die beslissing kwam vrij onverwacht, en de vergadering van bankbestuurders die aan de beleidsbeslissing voorafging, was een spannende. Er was ‘zeer intens’ gediscussieerd over de stand van de Europese economie, zo zei ECB-president Christine Lagarde achteraf op een persconferentie. Wat moet je als centraal bankier, als enerzijds de inflatie torenhoog is, maar er anderzijds ook veel onzekerheid is door de Russische invasie in Oekraïne?

Rente verhogen durven ze niet in Frankfurt

Het aloude wapen tegen hoge inflatie is minder geld de economie inpompen. En daarna, als de steunprogramma’s eenmaal helemaal zijn afgebouwd, de beleidsrente verhogen. Daardoor zullen consumenten en bedrijven minder uitgeven, en dat moet een rem op de inflatie zetten.

Maar de rente verhogen, en daarmee de economische groei beknotten, in een periode waarin die groei misschien sowieso al op zijn gat ligt door de oorlog? Dat durven ze niet in Frankfurt, was vooraf de inschatting van veel analisten. Zij voorspelden dat de ECB vooral zou aangeven dat ze flexibel wilde blijven.

Op zich deed de centrale bank dat ook. In het tweede kwartaal zal het zogeheten opkoopprogramma, waarmee de ECB als het ware ‘nieuw geld’ creëert, kleiner uitvallen dan in januari nog de bedoeling was. Maar tegelijkertijd ligt de grootte van het opkoopprogramma in het derde kwartaal nog helemaal open, benadrukte Lagarde. Dat zal afhangen van hoe de economie er tegen die tijd bijligt.

De oorlog trekt de groeiprojecties omlaag

Lagarde wilde dan ook niets weten van het idee dat de weg naar eerste renteverhoging nu versneld is ingezet, zoals een journalist de nieuwe plannen samenvatte. Beleggers op de financiële markten interpreteerden de nieuwe richting overigens wél zo. De rente op Italiaanse staatsleningen, die tot stand komen door vraag en aanbod op de obligatiemarkten, steeg direct nadat de ECB haar nieuwe beleid had uitgestippeld.

De ECB kwam donderdag ook met nieuwe vooruitzichten voor de inflatie en economische groei, al zijn die door de oorlog zo mogelijk nog onzekerder dan anders. Duidelijk is wel dat de oorlog de groeiprojecties omlaag trekt, en de inflatie juist verder opstuwt.

Voor dit jaar verwacht de ECB nu een inflatie van 5,1 procent, grotendeels gedreven door de energieprijzen. Ook de grondstoffenprijzen zullen hoog blijven door de oorlog in Oekraïne. Maar ook de zogeheten kerninflatie, waar de altijd sterk schommelende voedsel- en energieprijzen uitgefilterd zijn, ligt met 2,6 procent hoog dit jaar.

Mensen hebben spaargeld over

Tegelijkertijd gaan de rekenmeesters binnen de centrale bank nog altijd uit van economische groei in de eurozone, al valt de raming met 3,7 procent wel lager uit (was: 4,2 procent). De bijstelling naar beneden komt door de hoge inflatie en verminderde handel.

Dat er waarschijnlijk groei in het vat zit, komt volgens Lagarde onder meer doordat veel mensen spaargeld over hebben van de coronatijd. Bovendien verdwijnen de lockdowns van het toneel en raken de problemen in de internationale toeleveringsketens ook steeds meer uit beeld.

Inflatie eindelijk een keer lager dan vorige maand

In februari bedroeg de inflatie 6,2 procent in Nederland, zo maakte het Centraal Bureau voor Statistiek donderdag bekend. Voor het eerst in bijna een jaar ligt dat getal niet hoger dan de maand ervoor, al is het door de oorlog in Oekraïne nog onduidelijk of de daling nu permanent is ingezet. Energie is weer duurder geworden, net als voedsel en meubelen. Mobiele telefoons en onderwijs zijn juist wat goedkoper geworden.

Lees ook:

ABN Amro: oorlog raakt inflatie maar zorgt nog niet voor recessie

De oorlog die woedt in Oekraïne betekent slecht nieuws voor de inflatie. Toch zal deze niet leiden tot een recessie, concludeert ABN Amro uit nieuwe berekeningen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden