Klimaatinvesteringen

Duurzame staatsobligaties zijn erg populair in Nederland

Wopke Hoekstra, demissionair minister van financiën, komt aan op het Binnenhof voor een overleg van de Ministeriële Commissie Covid-19. Beeld ANP
Wopke Hoekstra, demissionair minister van financiën, komt aan op het Binnenhof voor een overleg van de Ministeriële Commissie Covid-19.Beeld ANP

De populariteit van duurzame staatsobligaties blijkt zo groot, dat een nieuw kabinet de klimaatambities nog wel kan verhogen.

De financiële markten lenen aan goede duurzame investeringen graag hun geld uit, zegt minister Wopke Hoekstra van financiën. Dat betekent dat een nieuw kabinet straks makkelijk geld kan lenen voor duurzame investeringen in bijvoorbeeld spoorwegen, energiebesparing en duurzaam transport.

Binnen tien minuten ging dinsdag de voorlopig laatste 1,7 miljard euro aan duurzame staatsobligaties over de toonbank. Een duurzame staatslening, waarop de effectieve rente slechts 0,1 procent bedraagt. Bij de eerste ronde in 2019 werd de eerste 5,98 miljard euro opgehaald. De belangstelling voor de uitgifte van deze verhandelbare twintigjarige leningen was toen al zo groot, dat de Staat bijna vier keer zo veel had kunnen uitgeven. Minister Hoekstra toont zich dan ook uiterst tevreden.

In totaal is nu 10,7 miljard euro aan duurzame staatsobligaties weggezet. Een volgend kabinet kan nieuwe klimaatplannen op deze manier ook financieren. Met het opgehaalde geld kan het kabinet de geplande investeringen bekostigen in hernieuwbare energie, energie-efficiëntie, duurzaam transport en beheer van water.

Volgens Hoekstra is het een belangrijk signaal geweest aan de financiële markten dat Nederland het belang van vergroenen en verduurzamen groot acht. “Wij stelden voor de start twee belangrijke voorwaarden: met het opgehaalde geld moeten écht duurzame investeringen worden gedaan. De kracht zit erin dat hierover geen enkele discussie ontstaat. En de obligaties moeten écht competitief zijn. Deze duurzame obligaties zijn nog net iets goedkoper dan gewone obligaties, en dat is goed voor de belastingbetaler. Alle twee doelen zijn daarom gehaald.”

Bijdrage financiële markten aan klimaattransitie

Het idee om als Nederlandse staat zelf duurzame obligaties te gaan uitgeven, kwam van directeur Elvira Eurlings van het Agentschap van de Generale Thesaurie. Het kabinet was in 2017 de boer opgegaan met een regeerakkoord dat volgens het kabinet ‘het duurzaamste ooit’ was. Eurlings vond dat Nederland dit dan op de financiële markten moest laten zien, ook als signaal dat financiële markten kunnen bijdragen aan de klimaattransitie. Normaal gesproken leent een staat geld en investeert het, zonder dat vooraf duidelijk is waarin. Met deze duurzame obligaties ligt van tevoren vast dat de leningen moeten bijdragen aan klimaatverbetering of klimaataanpassing en wordt hierover verantwoording afgelegd.

Landen als Frankrijk, België en Ierland waren Nederland al voorgegaan, maar Nederland werd het eerste zogeheten triple-A-land dat twintigjarige duurzame obligaties ging uitgeven. De triple-A-status betekent dat een land uiterst kredietwaardig is; het is de hoogste status die er is. Daarom lenen banken, pensioenfondsen, maar ook hedgefondsen graag geld uit aan de Nederlandse staat.

Om die betrouwbaarheid recht te doen moesten de investeringen ook ‘donkergroen’ zijn, zoals de minister het noemt. Daarom werden alle begrotingen van de ministeries uitgeplozen op wat ‘onbetwistbare’ duurzame investeringen zijn. Eurlings: “Dat betekent dat we geen investeringen financieren waarover discussie bestaat of het wel duurzaam is.”

Geen biomassacentrales

Het Agentschap zorgde er vervolgens voor dat de obligaties twee duurzame keurmerken kregen, waaronder die van de hoogste standaard op de financiële markt, het Climate Bonds Initiative. Dit zijn vrijwillige richtlijnen om transparant te zijn en goed te onderbouwen waarvoor de groene obligatie wordt gebruikt. De EU heeft zich inmiddels door de Climate Bonds Initiative laten inspireren en werkt ook aan een handvat voor investeerders om te bepalen welke investeringen als onomstreden groen kunnen worden beschouwd.

Het agentschap legt nu jaarlijks verantwoording af over de duurzaamheidsinvesteringen. Ook dat is nieuw. Eurlings: “Daardoor maak je voor iedereen direct helder dat de geplande investeringen bijdragen aan de klimaatdoelen. Dus geen vuilverbrandingsinstallaties of biomassacentrales. Wel zon, wind, water en spoorwegen. We zetten hiermee een hoge standaard in de financiële markt voor duurzame investeringen en die wordt duidelijk gewaardeerd.”

De introductie van duurzame staatsobligaties heeft voor een vliegwieleffect op de financiële markt gezorgd, constateert Eurlings. De groene markt is nog klein, want slechts 1 procent van alle staatsobligaties zijn duurzame leningen. Maar investeerders hebben steeds meer belangstelling voor duurzame investeringen, getuige ook Tesla en Fastned. Het volume stijgt gestaag en “gezien de belangstelling is er nog genoeg ruimte om meer groene obligaties uit te geven”, zegt Eurlings.

Lees ook:

In een overspannen groene bubbel dreigt nep-duurzaamheid

De vraag naar duurzame projecten overstijgt het aanbod. Daarmee ligt misbruik op de loer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden