Overheidssteun

Drie maanden, langer zingen veel mensen het niet uit na inkomensverlies door corona

Half juni: het Rode Kruis deelt in Zwolle verse voedselpakketten uit aan mensen die door de coronacrisis hun baan zijn kwijtgeraakt. Beeld Arie Kievit
Half juni: het Rode Kruis deelt in Zwolle verse voedselpakketten uit aan mensen die door de coronacrisis hun baan zijn kwijtgeraakt.Beeld Arie Kievit

Tienduizenden mensen die in de coronacrisis hun inkomen zijn kwijtgeraakt, komen al snel diep in het rood. Extra overheidssteun is geboden, vindt het Centraal Planbureau.

Zo’n 100.000 huishoudens kunnen na een half jaar hun rekeningen niet meer betalen als ze door de coronacrisis hun inkomen zijn kwijtgeraakt. 73.000 huishoudens komen zelfs al na drie maanden in de knel, blijkt uit berekeningen van het Centraal Planbureau en de Autoriteit Financiële Markten. Vooral zelfstandigen zijn kwetsbaar.

Volgens de onderzoekers moet de overheid nadenken over extra steun, bijvoorbeeld om te voorkomen dat mensen zich diep in de schulden steken. Veel mensen van wie het inkomen wegvalt, komen al snel geld te kort voor noodzakelijke ‘normale’ uitgaven voor zaken als wonen en eten. En als hun wasmachine kapot gaat of als ze met onverzekerde ziektekosten te maken krijgen, komen ze nog verder in het rood te staan.

De groep die in de problemen dreigt te komen, is divers. Sommige zelfstandigen hebben een baantje erbij in loondienst of kunnen deels terugvallen op het inkomen van hun partner. Het grootste risico lopen alleenstaanden, mensen die in hun eentje het huishoudinkomen verdienen en mensen met kinderen – want die zorgen voor hogere maandlasten. Ook jongeren zitten vaak in de hoek waar de klappen vallen. Vaak gaat het om mensen die sowieso al niet veel verdienden en dus nauwelijks een buffer hebben kunnen opbouwen.

Minder belasting, hogere toeslagen

Mensen in loondienst die hun baan verliezen, kunnen terugvallen op WW, zelfstandigen die hun inkomen kwijtraken, kunnen een beroep doen op tijdelijke steun van de overheid via de zogeheten Tozo-regeling. Dat helpt – zonder Tozo lopen zelfstandigen vergeleken met werknemers een tien keer grotere kans in de knel te komen, mét Tozo is die kans vier keer zo groot – maar niet genoeg. Dat sinds juni ook het inkomen van de partner meebepaalt of iemand voor Tozo-steun in aanmerking komt, heeft de positie van zelfstandigen ook geen goed gedaan.

Misschien komen de ramingen van het aantal huishoudens in de knel zelfs nog te laag uit, waarschuwen CPB en AFM. Want in hun berekeningen zijn zij ervan uitgegaan dat mensen die hun inkomen verliezen minder belasting gaan betalen en hogere toeslagen krijgen en zo hun tekort weten te beperken. Maar de ervaring leert dat niet iedereen die recht heeft op een hogere toeslag die ook daadwerkelijk aanvraagt. Bovendien moeten aanvragers vaak tot het nieuwe kalenderjaar wachten.

Problemen van morgen

De onderzoekers laten nóg een waarschuwing horen: ook huishoudens die genoeg reserves hebben om het ondanks hun inkomensverlies een tijdje uit te zingen, lopen risico. In zulke huishoudens worden misschien buffers aangesproken die bedoeld zijn om tegenvallers te kunnen opvangen of die opzijgezet zijn als pensioen. Begrijpelijk, vinden de onderzoekers, “maar de oplossingen van vandaag kunnen de problemen van morgen zijn”.

Op korte termijn al moet er extra inkomenssteun komen voor de kwetsbaarste groepen, zeggen CPB en AFM. Daarnaast wijzen zij op het gevaar van schulden. Voor gewoon consumptief krediet komen degenen die nu in de knel zitten al niet meer aanmerking, en het gevaar bestaat dat zij in zee gaan met illegale kredietverstrekkers. De onderzoekers vinden dat de overheid zelf coulant moet optreden bij het innen van schulden, bijvoorbeeld door de Belastingdienst. Ook pleiten zij ervoor dat er meer geld wordt uitgetrokken voor hulp bij schuldsanering.

Lees ook:

De coronacrisis raakt ook groepen die dachten dat ze veilig waren. ‘Dit vraagt om nieuw beleid’

De economische en gezondheidsschade zijn afgelopen maanden veelvuldig beschreven. Nieuw onderzoek laat zien wat de maatschappelijke schade is van Covid-19.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden