Mkb vs DNB

DNB: ‘Kleine bedrijven potten te veel geld op’

Beeld Suzan Hijink

Ondernemers moeten minder sparen, vindt De Nederlandsche Bank. Onzin, zeggen die ondernemers zelf. 

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft de irritatie van het midden- en kleinbedrijf (mkb) over zich afgeroepen. DNB vindt dat ondernemers minder geld moeten oppotten, terwijl branche-organisatie MKB-Nederland juist een compliment had verwacht voor het spaargedrag van zijn leden. Voorzitter Jacco Vonhof vindt het ‘onbegrijpelijk’ dat sparende ondernemers nu ineens als probleem gelden.

Vergeleken met de meeste andere landen spaart Nederland zich een slag in de rondte. Vorig jaar sneuvelde weer een record: het spaaroverschot bedroeg toen 10,9 procent van het bruto binnenlands product. Dat terwijl het driejarig gemiddelde niet hoger mag zijn dan 6 procent, volgens een richtlijn van de Europese Commissie van acht jaar geleden. Dat maximum is er om de ‘onevenwichtigheden’ tussen de landen een beetje te beperken, te voorkomen dat het ene land diep in het rood staat, terwijl een ander juist weinig consumeert en alles opspaart. Naast overbesteding bestaat er ook zoiets als onderbesteding, beide zijn niet erg gewenst.

Winstuitkering

Het spaaroverschot nam de laatste jaren verder toe omdat de bedrijfswinsten harder stegen dan hun investeringen en winstuitkeringen. Vooral het mkb keerde volgens DNB weinig winst uit, vergeleken met het grootbedrijf. Tussen 2000 en 2017 ging het gemiddeld om 32 procent van de nettowinst. Grote bedrijven keerden 53 procent van de winst uit. De afgelopen jaren zijn mkb’ers zelfs onder de 10 procent winstuitkering gedoken.

“Wij zijn juist blij dat ze hun financiëele weerbaarheid versterken”, stelde Vonhof maandag over die bedrijven. “Tijdens de crisis bleek dat ondernemers niet genoeg vet op de botten hadden en toen was dat volgens de overheid het probleem. Nu leggen ze buffers aan en is het wéér niet goed.”

En zo gek is het volgens MKB-Nederland niet, dat ondernemers minder snel overgaan tot grote investeringen. Belemmeringen komen uit binnen- en buitenland. Internationaal zijn er de brexit en handelsoorlogen. In Nederland speelt de stikstof- en Pfas-problematiek, klimaatwetgeving die nog moet uitkristalliseren en een nieuwe arbeidsmarktwet die volgend jaar ingaat. Verder zouden bedrijven tegenwoordig liever wat meer op hun eigen reserves leunen, dan op de kredietverstrekking van de banken.

In de crisis kwamen die banken zelf in de problemen, waardoor ondernemers niet meer zo makkelijk een lening konden afsluiten. Het is dan geruststellend om zelf over genoeg middelen te beschikken, stelt MKB-Nederland. Ook DNB denkt dat dit meespeelt in het spaargedrag.

Waar MKB-Nederland en DNB absoluut niet hetzelfde over denken: of er iets moet veranderen aan het fiscale voordeel dat veel kleinere ondernemers genieten als ze sparen. Veel bedrijven in het midden-kleinbedrijf hebben een directeur-grootaandeelhouder aan het roer staan. En die draagt minder belasting af als hij zichzelf minder winst uitkeert, en daarmee meer geld in het bedrijf laat zitten.

Regeling aanpassen

De Nederlandsche Bank oppert dat die fiscale regeling dan misschien maar moet worden aangepast, om zo dat sparen te ontmoedigen. Vonhof vindt dat onzin. Stel dat ondernemers met aangepaste belastingregels meer vermogen van hun bedrijf naar hun privérekening sluizen, dan wordt dat landelijke spaaroverschot heus niet kleiner. Dat verplaatst zich dan enkel van bedrijven naar huishoudens (van, in dit geval, de ondernemer). En minder geld in de onderneming betekent weer minder investeringsruimte, vreest Vonhof. Hij spreekt liever niet van een spaaroverschot, maar van een investeringstekort.

Er is nog een opmerking van DNB die in het verkeerde keelgat schiet bij de ondernemers. Volgens de bank zouden sommigen van hen, mede door hogere winsten op binnenlandse producten, grotere loonstijgingen moeten doorvoeren dan nu het geval is. Vonhof, in de persreactie: “Dat is kort door de bocht en daar kan ik helemaal niks mee. De lonen stijgen, ook in het mkb, waar dat kan. Maar dat kan lang niet overal.” Hij wijst daarbij op een ander onderzoek, van onderzoeksbureau SEO, dat helemaal niet op meer loonruimte zou wijzen.

Lees ook:

Let op, geld sparen kost straks geld!

Opnieuw verlaagt de Europese Centrale Bank donderdag de rente, nog een stukje verder onder nul. Historisch een uniek experiment dat bedrijven moet aanzetten te investeren, en consumenten om hun geld uit te geven. Overheden moeten wel meedoen.

ABN en Rabobank houden spaarrente boven nul

Grootbanken ABN Amro en Rabobank zijn niet van plan om rente te laten betalen over spaargeld van consumenten. De andere grote Nederlandse bank, ING, doet geen uitspraken over haar toekomstige rentebeleid. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden