CO2-uitstoot

Dit betekent de Shell-uitspraak voor andere bedrijven in Nederland

Advocaat Roger Cox en Milieudefensie-directeur Donald Pols verlaten de rechtbank na de uitspraak in de zaak tegen Shell. Beeld Remko de Waal, ANP
Advocaat Roger Cox en Milieudefensie-directeur Donald Pols verlaten de rechtbank na de uitspraak in de zaak tegen Shell.Beeld Remko de Waal, ANP

Shell moet de CO2-uitstoot drastisch verminderen, oordeelde de rechter woensdag. Wat betekent dat voor andere bedrijven in ons land?

“Eén ding is zeker”, zegt Hyung de Zeeuw, senior strateeg duurzaamheid bij Rabobank. “De uitspraak is ongelofelijk hard aangekomen in alle bestuurskamers van de grote industriële bedrijven in Nederland.” Ze noemt – even uit haar hoofd – Tata Steel, Yara (kunstmest) en de bedrijven op het Limburgse chemiecomplex Chemelot. Dat zijn, of daar zitten, een paar van de grootste CO2-uitstoters.

“Uit deze zaak blijkt dat een rechter inspraak heeft op het beleid van een privaat bedrijf. Alle grote bedrijven zullen daarvan zijn geschrokken.” Zeker omdat Shell wel plannen had om zijn uitstoot te verminderen. De Zeeuw: “Maar nu heeft de rechter gezegd: die zijn te vrijblijvend, het moet sneller. Daarmee wordt het bedrijf tot een bepaalde – groene – koers gedwongen. Dat gaat best ver.”

Met die uitspraak op zak kan Milieudefensie ook andere multinationals aanpakken. “Dat zullen ze doen”, verwacht De Zeeuw. “Dit is een duidelijk signaal aan bedrijven. Het halen van de klimaatdoelen is niet een verhaaltje van linkse milieuactivisten. Dit is serieus.”

Aandelen niet meer nodig voor invloed

Het afdwingen van klimaatdoelen via de rechter lijkt effectief. “Tot voor kort moesten mensen of organisaties een aandeel in een bedrijf kopen om mee te kunnen praten. Maar om echt invloed uit te oefenen, moet je een groot pakket aandelen kopen. Bij Shell gaat het dan om een gigantisch bedrag.”

Wachten op overheidsingrijpen is voor milieuclubs minder efficiënt dan een stap naar de rechter, zegt De Zeeuw. “De overheid heeft een handtekening gezet onder het Klimaatakkoord van Parijs, maar zal multinationals nooit zo hard aanpakken als de rechter nu doet. Uit angst voor nadelige economische gevolgen. Stel dat een groot bedrijf vertrekt? Dan gaan er banen verloren.”

‘Vertrekken doe je niet zomaar’

Of grote concerns nu uit Nederland vertrekken? “Bedrijven die veel CO2 uitstoten zullen deze uitspraak bestuderen. Maar vertrekken doe je niet zomaar”, oordeelt De Zeeuw. “Bovendien is het mogelijk dat milieuorganisaties in andere Europese landen dezelfde uitkomsten krijgen bij de rechter. Dan zou verhuizen zinloos zijn. Ook zorgt een verhuizing naar een land met minder strenge milieuregels voor imagoschade.”

Dat grote bedrijven die flink vervuilen zich buiten de EU gaan vestigen ligt ook niet voor de hand, denkt De Zeeuw. “De EU is een grote markt. Bovendien broedt de Europese Commissie op een heffing op producten van vervuilende bedrijven die buiten Europa gevestigd zijn.” Kleinere bedrijven die niet milieuvriendelijk zijn hoeven zich nog geen zorgen te maken, denkt De Zeeuw. Zij verwacht dat milieuorganisaties vooral de grote vervuilers aanspreken.

Lees ook:

Na het Shell-vonnis kan elke grote vervuiler aangepakt worden, denkt deze jurist

Dat de rechter Shell verplicht om het Klimaatakkoord van Parijs na te leven heeft grote gevolgen, zegt juridisch expert Jan van de Venis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden