Schuldhulpverlening

Diep in de schulden? De rechter kan je doorverwijzen naar schuldhulpverlening

Veel mensen met schulden zijn niet bekend met de mogelijkheden om schuldhulp te krijgen. De rechtbank kan een geschikte plek zijn om ze daarop te attenderen. Beeld Suzan Hijink
Veel mensen met schulden zijn niet bekend met de mogelijkheden om schuldhulp te krijgen. De rechtbank kan een geschikte plek zijn om ze daarop te attenderen.Beeld Suzan Hijink

Rechters gaan mensen met schulden actief doorverwijzen naar de schuldhulpverlening van gemeenten. Alle rechtbanken stellen daarvoor op termijn een schuldenfunctionaris aan.

Lukas van der Storm

Het is zo’n punt dat bij veel rechters al jaren knaagt. Wekelijks komen er duizenden zaken voorbij in Nederlandse rechtbanken van mensen die problematische schulden hebben. Juridisch is dat vaak een abc’tje: ze zullen uiteindelijk moeten betalen. Maar dat is ergens onbevredigend. Want als ze dat niet kunnen, is de kans groot dat er een paar maanden later weer een nieuwe dagvaarding bij de rechter ligt.

De rechtspraak zet nu zelf een stap om die draaideur vaker stil te zetten. Rechters gaan voortaan bij zittingen doorverwijzen naar de schuldhulpverlening van gemeenten. En dan niet alleen met een makkelijk te negeren foldertje: elke rechtbank krijgt de komende jaren een ‘schuldenfunctionaris’. Die kan na afloop van een zitting meteen een intake doen en een afspraak maken voor schuldhulp bij de gemeente. Bij zaken die om betaalachterstanden draaien. Maar evengoed als in een strafzaak of bij de bestuursrechter schuldenproblematiek naar voren komt.

Driekwart komt naar gesprek

Bij een aantal rechtbanken zijn al proefprojecten geweest. De resultaten daarvan waren veelbelovend: de rechtbanken Limburg, Den Haag en Rotterdam verwezen in anderhalf jaar tijd 188 mensen met schulden door naar de gemeentelijke schuldhulp. In ongeveer driekwart van de gevallen kwam het tot een gesprek. Zeker 31 mensen zijn daarbij gestart met een schuldsaneringstraject. Maar waarschijnlijk zijn dat er nog tientallen meer: naarmate de hulpverlening vordert, wordt door gemeenten lang niet altijd geregistreerd via welke route mensen de weg naar hulp hebben gevonden.

“Dat sterkt ons in de veronderstelling dat we hiermee in een behoefte voorzien”, licht Robine de Lange toe. Zij is president van de rechtbank in Den Haag en voorzitter van de landelijke regiegroep innovatie binnen de rechtspraak. “Voor gemeenten is het niet altijd makkelijk om mensen met schulden te bereiken. Driekwart van de mensen die we hebben doorverwezen, was nog niet bekend met de gemeentelijke schuldhulp. De rechtbank is dus een geschikte vindplaats voor mensen die anders onder de radar zouden blijven.”

Rol van de rechter

Het project leidt binnen de rechtspraak wel tot discussie: hoort het wel bij de rol van een rechter om mensen naar hulp te verwijzen? “Onze eerste taak is om geschillen te beslechten”, benadrukt De Lange. “Dat blijven we doen: als een partij recht heeft op betaling, wijzen we de vordering toe. Maar we hebben als rechtspraak ook een taak om oog te hebben voor problemen in de samenleving: maatschappelijk effectieve rechtspraak, noemen we dat. Dit is in feite een extra service die niets afdoet aan het werk van de rechter.”

Er zijn intussen vijf rechtbanken die begonnen zijn met het doorverwijzen van mensen met schulden: Den Haag, Rotterdam, Limburg, Gelderland en Amsterdam. Vanwege de positieve ervaringen gaan alle rechtbanken binnen nu en enkele jaren werken met zo'n schuldenfunctionaris. “Op zich is het voor rechtbanken niet zo ingewikkeld om iemand hiervoor aan te stellen en op te leiden”, licht De Lange toe. “Maar het is ook van belang om goede contacten te hebben met gemeenten. Daar is in sommige gevallen nog wel tijd voor nodig.”

De lijnen met gemeenten moeten namelijk wel kort zijn om de schuldenfunctionaris tot een succes te maken. “De kracht zit hem juist in het feit dat we na de zitting meteen een afspraak kunnen maken. En dat mensen dan ook echt binnen een paar weken een gesprek krijgen.”

Lees ook:

‘Wilt u hulp bij schulden?’ Die vraag stelt de rechter in Gelderland nu ook

De rechtbank in Gelderland verwijst mensen met schulden actief door naar de gemeentelijke schuldhulpverlening. ‘Een duwtje richting schuldhulp is effectiever dan als we mensen steeds weer met een nieuwe dagvaarding terugzien.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden