Inflatie

Die tijdelijke prijsstijgingen zijn misschien helemaal niet zo tijdelijk

null Beeld ANP
Beeld ANP

De huidige prijsstijgingen zijn maar tijdelijk, zo was lang het credo. Daar beginnen experts inmiddels anders over te denken.

Het inflatiespook, hoe bang moeten we daarvoor zijn? Feit is dat prijsstijgingen ons om de oren vliegen – met name in de energiesector maar ook elders, zoals in de horeca. Vraag is hoe lang die situatie aanhoudt. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) gaat er voorlopig vanuit dat de prijzen volgend jaar weer afvlakken, maakte het woensdag bekend. Maar, zo geeft het IMF toe, zeker is dat niet.

Uit een nieuwe raming blijkt dat de inflatie in westerse landen dit najaar zal pieken op zo’n 3,6 procent. Volgend jaar zou dat volgens de denktank dan weer terugzakken naar het pre-coronaniveau van ongeveer 2 procent. Toch houdt het IMF rekening met langduriger inflatie, bijvoorbeeld als de huidige leveringsproblemen in sommige sectoren onverwacht lang aanhouden.

Tot voor kort riepen beleidsmakers bij de grote centrale banken bijna unisono dat de stijgende inflatie iets tijdelijks is. Door te benadrukken dat de inflatie vanzelf weer zou afnemen, hadden ze bij de Europese Centrale Bank en bij de Amerikaanse Federal Reserve een goede reden om hun steunpakketten in stand te houden. Het snel afbouwen daarvan kan de economie onnodig hard verstoren, is de vrees.

Een ander geluid

Maar nu komt er langzaamaan steeds meer ruimte voor een ander geluid, merken experts die de speeches en nota’s van centrale bankiers nauwgezet volgen. “Afgelopen zomer waren zij er nog 200 procent van overtuigd dat het om tijdelijke effecten ging”, zegt Edin Mujagic, macro-econoom van OHV Vermogensbeheer. “Nu zie ik de twijfel ontstaan”. Bert Colijn van het economisch bureau bij ING: “Je merkt wel dat sommigen wat klamme handjes beginnen te krijgen. Ze vragen zich af: hoe zeker weten we eigenlijk dat de hoge inflatie niet structureel wordt?”

Die klamme handjes komen onder meer door de extreme prijsstijgingen op de energiemarkt. Vooral de gasprijs gaat door het dak: die is in de afgelopen twee dagen met 60 procent gestegen. Op korte termijn stuwt dat de inflatiecijfers fors omhoog: gas en elektriciteit zijn vrij prominent aanwezig in het productenmandje waarmee gemiddelde prijsstijging wordt gemeten.

Er is echter ook een blijvend effect, zegt Elwin de Groot van Rabobank Research. “Bedrijven uit de industrie, zoals een fabriek die aluminium smelt, zullen de hogere prijs die ze moeten betalen voor gas gaan doorrekenen aan hun klanten.” De Groot berekende onlangs hoeveel een hogere gasprijs uiteindelijk de inflatie ophoogt. Bij benadering zorgt een prijsstijging van 20 euro per megawattuur na een klein jaar voor een inflatiestijging van 0,5 procent.

Belangrijk: de arbeidsmarkt

Belangrijker nog voor een inflatieraming is de stand van de arbeidsmarkt. Hoeveel mensen hebben een baan, en tegen welk loon? Door de tijdelijke hoge inflatie van dit moment gaan vakbonden hogere lonen eisen om voor die inflatie te compenseren, zegt Mujagic. “Dat geeft mensen een hoger vast inkomen, waardoor ze meer te besteden hebben.” Daardoor komt er weer meer vraag naar producten en diensten, waardoor de prijs daarvan omhoog kan. “Op die manier verankeren vakbonden de inflatie. Ze maken van iets tijdelijks iets structureels.”

Het is alleen heel moeilijk om daar voorspellingen over te doen. Wie weet is er helemaal geen ruimte om de lonen te laten stijgen zodra bedrijven straks geen overheidssteun meer krijgen. “Dan kampen consumenten dus met hogere energieprijzen terwijl ze niet méér verdienen”, zegt De Groot van Rabobank. “Ze kunnen dan minder gaan kopen, wat de inflatie juist weer omlaag brengt. Het kan echt nog twee kanten op.”

Rentestijging

Colijn ziet die loonstijgingen nog niet echt van de grond komen. “Onlangs kwam een van de grootste vakbonden uit Duitsland met zijn looneis: 4,6 procent. Dat klinkt veel, maar eerder eisten ze veel meer.” Anderzijds, zegt Colijn, is er mede door het heropenen van de economie ineens veel krapte op de Europese arbeidsmarkt. Dat helpt werknemers bij het afdwingen van een hoger loon.

Doorgaans stijgt de rente op leningen en obligaties mee met de inflatie, en dat zien de economen ook nu een beetje gebeuren. Voor verzekeraars en pensioenfondsen is dat heel goed nieuws, zij hoeven bij hogere rentestanden veel minder vermogen op te sparen om niet met toezichthouders in de clinch te raken. Voor overheden die voordelig willen lenen op de kapitaalmarkt is het minder goed nieuws. Maar, zegt zowel Colijn als De Groot, ondanks de kleine stijgingen van de afgelopen weken staat de rente nog altijd historisch laag.

Lees ook:

Geld in overvloed op de woningmarkt, maar ongelijk verdeeld

Nederland heeft geld te veel, zeggen economen, en daardoor slaat de woningmarkt uit het lood.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden