ArbeidstekortenDenemarken

Denen korten de werkloosheidsuitkering om (nog) meer mensen aan het werk te krijgen

null Beeld
Beeld

Veel Europese landen kampen met een groot personeelstekort. Wat zijn de oplossingen? Trouw bekijkt het in een paar Europese landen. In deze aflevering: Denemarken.

Anne Grietje Franssen

Toen Denemarken afgelopen september als eerste Europese land alle covidmaatregelen schrapte, streefde de economie het pre-pandemische niveau voorbij. De werkloosheidscijfers doken onder die van voor de coronacrisis.

“Inmiddels kunnen we nagenoeg spreken van volledige tewerkstelling, met een werkloosheid van 2,4 procent”, aldus Bent Greve, hoogleraar sociologie aan de Roskilde Universiteit. Het aantal werklozen is sinds de economische crisis van 2008 niet zo laag geweest. Klinkt als een goede zaak.

Toch heeft het recordaantal werkende Denen ook een keerzijde: een ernstige krapte op de arbeidsmarkt. Vooral in de steden heerst een grote behoefte aan werknemers in bijvoorbeeld de bouw en de dienstensector. De publieke sector kampt in sommige provincies met een gebrek aan verplegers en leerkrachten.

Het risico, volgens Greve, is een neerwaartse spiraal van stijgende lonen en dito prijzen. “Deze wisselwerking kan op den duur de levensstandaard van een aanzienlijk deel van de bevolking verslechteren.”

Een nieuw initiatief: ‘Danmark kan mere’

Op zoek dus naar werknemers. Toen de Deense regering afgelopen zomer haar nieuwe begroting aankondigde, meenden critici dat de nota te weinig aandacht schonk aan de tekorten op de arbeidsmarkt. Daags na de begroting arriveerde daarom een nieuw initiatief, Danmark kan mere (Denemarken kan meer doen), dat het landelijke personeelsbestand tot 2030 met tienduizend koppen wil vergroten.

Om dat doel te bereiken kort de overheid de werkloosheidsuitkering, wordt het voor pas afgestudeerden makkelijker om meteen na de studie aan de slag te gaan, moeten migranten minimaal 37 uur per week werken om aanspraak te maken op een uitkering en stimuleert het plan doorwerken na de pensioengerechtigde leeftijd.

Verder, zegt Greve, lijkt het of de regering hoopte dat de duizenden studenten en anderen die in de grote coronateststraten en bij de priktenten werkten, nu massaal de gaten in de horeca zouden dichten. Nog een paar duizend Oekraïense vluchtelingen integreren in de beroepsbevolking en klaar ben je.

Meer arbeidsmigranten, een gevoelig punt

Maar de inspanningen blijken amper afdoende om de enorme arbeidstekorten aan te vullen. Vooral op de korte termijn zal de krapte niet subiet verdwijnen. “De problemen zijn zo groot dat we ze niet kunnen oplossen met de mensen die al in dit land zijn”, verklaarde de horeca-branchevereniging Horesta.

Hier raakt de branchevereniging aan een in Denemarken nogal gevoelig punt: arbeidsmigratie, met name de buiten-Europese variant.

Voor niet-EU burgers geldt een loongrensregeling: bedrijven moeten arbeidsmigranten een minimum jaarloon van 448 duizend kroon (zo'n 60 duizend euro) bieden, willen ze in aanmerking komen voor een Deense werkvergunning. Dit betekent in de praktijk dat alleen goedbetaalde ergo geschoolde, niet-Europese werknemers een visumaanvraag kunnen doen.

Verlagen van de salarisdrempel

De loongrensregeling ligt vanuit verschillende hoeken onder vuur. De belangenorganisatie voor bedrijven Dansk Industri lobbyt om de huidige salarisdrempel te verlagen naar 360 duizend kroon (48 duizend euro).

De regering opperde eerder dit jaar de salarisvereisten voor een periode van twee jaar te versoepelen. Vier conservatieve partijen willen de loongrens permanent verlagen, met de voorwaarde dat de bevolking uit landen in Noord-Afrika en het Midden-Oosten (want ‘oververtegenwoordigd in de misdaadstatistieken’) dit nieuwe recht wordt ontzegd.

Het laatste woord is nog niet over het onderwerp gesproken. De Deense anti-immigratiepolitiek dwarsboomt de komst van deze werkkrachten. Daarmee zet het land de eigen economische groei op het spel. Volgens econoom Lars Olsen bij de Danske Bank bestaat er een “reëel risico dat we een periode tegemoet gaan met onhoudbare loonsverhogingen, die aan de basis kunnen staan van een volgende economische crisis”.

Lees ook:

Spaanse bedrijven voelen de gevolgen van de grote uittocht van 2008 nog altijd

Net als veel EU-landen kampt Spanje momenteel met fikse personeelstekorten. Er staan honderdduizend vacatures open.

Arbeidsmigranten van buiten de EU? De Franse horeca zit er niet op te wachten

De Franse horeca kampt met het hoogseizoen in zicht met een tekort dat ligt tussen de 250.000 en 300.000 mensen. Een enorm aantal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden