Belastingvoordeel

Deal van de Belastingdienst met Starbucks deugt, zegt de Europese rechter

Beeld Foto Jorgen Caris, bewerking Fadi Nadrous

Starbucks betaalde te weinig belasting in Nederland, vond de Europese Commissie. Onzin, vond de Nederlandse staat. Den Haag krijgt daarin nu bijval van het Gerecht van de EU.

De omstreden afspraken die de Amerikaanse koffieketen Starbucks en de Belastingdienst in 2008 maakten, kunnen door de beugel. Er is niet bewezen dat Starbucks economisch voordeel heeft ­gehad van de deals. Daarom is ook niet bewezen dat de koffieketen ongeoorloofde staatssteun kreeg.

Met dit oordeel van het Gerecht van de EU komt er een voorlopig einde aan een slepende, geruchtmakende fiscale kwestie. De zaak-Starbucks speelde een grote rol in de discussies over de vraag of de Belastingdienst in Nederland gevestigde buitenlandse multinationals (veel) te coulant behandelt.

De staat, die de deal met Starbucks ­altijd heeft verdedigd, reageerde bij monde van staatssecretaris Menno Snel opgetogen op het oordeel van het Gerecht. De uitspraak bewijst volgens Snel dat de staat Starbucks niet beter of anders ­behandelt dan andere bedrijven.

De Europese Commissie, die de deal in 2015 juist afkeurde, gaat de uitspraak ‘zorgvuldig bestuderen’. De commissie heeft nog twee maanden om te bepalen of ze in beroep gaat bij het Europese Hof. Door de uitspraak van de commissie moest Starbucks destijds het fiscale voordeel dat het bedrijf volgens Brussel van de deal had genoten, 25,7 miljoen euro, terugbetalen aan de Nederlandse staat.

Royalty’s

Starbucks heeft sinds 2003 een grote koffiebranderij in Amsterdam en had er tot voor kort ook een groot kantoor. De branderij koopt koffie van een dochterbedrijf in Zwitserland. De koffie wordt in Amsterdam gebrand en verpakt. Daarna wordt die doorverkocht aan vele Starbucks-vestigingen. Die betalen ‘Amsterdam’ ook royalty’s, vergoedingen voor het gebruik van de gebrande koffie. Die royalty’s worden naar een Engelse dochter gesluisd. Over de fiscale ­afhandeling van al die betalingen werden in 2008 afspraken gemaakt met de Belastingdienst. Die hebben ertoe geleid dat Starbucks nauwelijks belasting betaalde in Nederland en Engeland.

De Europese Commissie zette in 2015 een streep door de deal. Volgens de commissie werd Starbucks bevoordeeld ten opzichte van andere bedrijven die dat voordeel niet kregen. En dus was er sprake van ongeoorloofde staatssteun. De commissie vermoedde onder meer dat de prijzen die de branderij voor koffie betaalde relatief hoog waren: dat drukte Starbucks’ winst – en dus de belastingafdracht – in Nederland. De commissie oordeelde dat de staat het verleende voordeel (25,7 miljoen) moest terughalen bij de koffieketen. De staat ging tegen die uitspraak in beroep en kreeg gisteren het Gerecht aan zijn zijde – althans gedeeltelijk.

Volgens het Gerecht heeft de Europese Commissie niet kunnen aantonen dat de branderij ‘onzakelijke’ (niet-marktconforme) prijzen betaalde voor de koffie van het Zwitserse dochterbedrijf. Ook is, meent het ­Gerecht, niet aangetoond waarom de royalty’s nul euro hadden moeten zijn, zoals de commissie betoogde. Omdat die bewijzen ontbreken, acht het Gerecht niet bewezen dat Starbucks economisch voordeel van de deal heeft gehad.

Heel feitelijk

Jan Vleggeert, hoofddocent belastingrecht aan de Universiteit Leiden, betitelt de uitspraak, opgesteld in een document van zestig pagina’s, als ‘heel feitelijk’ en ‘erg specifiek’. “Het is daarom moeilijk de reikwijdte goed te duiden”, zegt hij.

Er lopen in Europa nog meer onderzoeken naar bedrijven die volgens de Europese Commissie fiscaal zijn bevoordeeld. Dat geldt onder meer voor Apple, dat in Ierland een voordeel van 13 miljard euro gehad zou hebben, en om Ikea en Nike in Nederland. Opvallend is ook dat het Gerecht in een andere kwestie gisteren wel oordeelde dat er sprake was van staatssteun: autobouwer Fiat Chrysler werd volgens de rechter bevoordeeld door Luxemburg en moet daarom 30 miljoen euro aftikken.

Vleggeert meent dat Nederland geen eclatante juridische zege heeft behaald. Nederland voerde aan dat de deal een Nederlandse zaak was en dat het niet aan ‘Brussel’ was om zich daarover uit te spreken.

Die redenering verwierp het Gerecht. Dat stelde ook dat de Europese Commissie zich mag bemoeien met de vraag of transacties, zoals die tussen de Zwitserse en Amsterdamse poot van Starbucks, als zakelijk zijn te beschouwen.

Lees ook:

Twijfel over de fiscus, maar woorden en daden lopen uiteen

Na de jongste onthullingen over belastingontwijking klonk opnieuw verontwaardiging uit politiek Den Haag. Maar de afgelopen jaren bleken woorden en daden nogal uiteen te lopen. Waarom eigenlijk?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden