Crisis

De wispelturige economie stemt Nederlander triest

Nederlanders sparen veel, maar dat geld zit vaak vast in woningen en pensioenpotten.Beeld Thinkstock

De economische graadmeters slaan in Nederland harder uit dan elders. En dat is slecht voor het collectief humeur.

Gaat het goed, dan gaat het heel goed. Gaat het slecht, dan gaat het heel slecht. De Nederlandse economie is er een van uitschieters, althans meer dan in vergelijkbare landen als België en Denemarken. En volgens een publicatie van De Nederlandsche Bank (DNB) worden Nederlanders daar niet blij van. Voor de collectieve gemoedstoestand zou het daarom goed zijn de pieken en dalen wat af te toppen, aldus de centrale bank.

Waarom? De voordelen van economische hoogtijdagen wegen niet op tegen de malaise van een recessie. Dat blijkt uit wereldwijd onderzoek onder miljoenen mensen uit 2015 waarnaar DNB verwijst. Een recessie maakt mensen twee keer zo óngelukkig als dat evenveel hoogconjunctuur hen emotioneel opstuwt. In tijden van krimp stijgt de werkloosheid, en het verliezen van een baan hakt er nu eenmaal hard in. Mensen zijn niet alleen wat betreft hun inkomen afhankelijk van werk, maar ook als het gaat om sociale contacten en zelfs hun identiteit.

Wispel­turigheid beteugelen

Aangezien de dalen zwaarder wegen dan de pieken, wil DNB de wispel­turigheid van de economie wat beteugelen. Vergeleken met heel Europa scoort Nederland daar overigens helemaal niet slecht op. Maar dat komt omdat het gros van het continent qua arbeidsmarkt, handel en welvaartsniveau niet op Nederland lijkt.

België, Oostenrijk en Denemarken wel. DNB vergelijkt nu de jaarlijkse economische groei van die landen met die van Nederland, van 1996 tot 2018. De grafiek van Nederland schiet consequent harder omhoog en harder omlaag dan die van de drie evenknieën.

Oorzaak van die ‘hogere volatiliteit’ zou het weinige spaargeld zijn waarover Nederlanders beschikken. Gaat het dan minder, dan hebben consumenten minder buffers om van te blijven uitgeven. Geen sok met geld die langzaam leger worden kan totdat een ontslagen persoon weer een nieuwe baan heeft gevonden.

Of preciezer, geen sok waar ze makkelijk bij kunnen. Er wordt ook in Nederland wel degelijk veel gespaard, maar dat is meer dan in andere landen vastgelegd. Pensioen is daar een duidelijk voorbeeld van. Werknemers zetten in Nederland jaarlijks samen tientallen miljarden weg voor hun oude dag, maar daar kunnen ze nu nog niet bij. Ook in hun woning investeren Nederlanders bovengemiddeld veel.

Volgens DNB bestaat het finan­ciële bezit van Nederlanders daarom voor slechts 30 procent uit makkelijk te spenderen vermogen. In België is dat volgens de centrale bank 75 procent. Dat maakt dat de zuiderburen zich makkelijker voegen naar een nieuwe economische realiteit, en vanuit consumentenuitgaven makkelijker tegenwicht bieden aan recessies.

Pensioenen schokbestendiger maken 

DNB stelt voor om fiscale voordelen voor de koop van een eigen huis eens kritisch tegen het licht te houden. Of om de pensioenen schokbestendiger te maken, zodat die niet zo hard meebewegen met de economie.

Het tegenovergestelde is juist overeengekomen in het vorig jaar gesloten pensioenakkoord tussen het kabinet, vakbonden en werkgeversorganisaties. Reden daarvoor was dat gepensioneerden er nu te weinig van zouden merken als het economisch meezit. Dat akkoord wordt momenteel uitgewerkt door afgevaardigden van de partijen die het akkoord ­sloten.

Verder lijkt er wel verandering te komen in het spaargedrag van de gemiddelde Nederlander. Het opzijgezette bedrag neemt sinds een paar jaar toe. Vorig jaar brachten mensen samen 12 miljard naar de bank, een bedrag dat in tien jaar niet zo hoog is geweest.

Opmerkelijk misschien, aangezien daar zo goed als geen spaarrente meer tegenover staat. De Nederlandse grootbanken hebben hun vergoeding afgebouwd voor het opslaan van spaargeld en vermogende klanten moeten daar soms al voor betalen.

Verklaring voor die toegenomen spaardrang is dat consumenten zichzelf nog steeds een spaardoel stellen. Een nieuwe auto, of de studieboeken van hun kind. Met minder rente moet je dan zelf meer opzijzetten.

Lees ook:

Nederlandse spaarpot groeit gigantisch, ondanks ontbreken van spaarrente

De spaarrentes dalen, maar de neiging om te sparen niet. Vorig jaar stortten consumenten zo’n twaalf miljard euro op hun spaarrekening.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden