Veestapel

De veestapel blijft op peil, het aantal geiten neemt toe

Varkens lopen buiten bij een varkenshouderij in Bathmen. Beeld Vincent Jannink , ANP

De omvang van de Nederlandse veestapel staat ter discussie sinds de stikstofuitspraak. Maar voorlopig geeft de sector geen krimp.

Iets minder varkens, fors minder melkkoeien en een verdere stijging van het aantal geiten. Dat is ruwweg de staat van de Nederlandse veestapel, zo becijferde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vrijdag. Over de afgelopen tien jaar zijn de belangrijkste veesectoren ongeveer gelijk in omvang gebleven.

Nederland was, is en blijft voorlopig groot in varkens. Wel wordt de branche ieder jaar iets kleiner; de tijd dat er net zo veel varkens als mensen in het land woonden, lijkt voorgoed voorbij. De daling van het aantal varkens is al lang geleden ingezet en die lijn wordt gestaag doorgetrokken. Het afgelopen jaar nam de varkensstapel met 2 procent af, met zo’n 293.000 dieren. In totaal zijn het er nu 12,1 miljoen. “Het aantal varkens schommelt al een jaar of tien rond de 12 tot 12,5 miljoen”, constateert landbouwspecialist Cor Pierik van het CBS. De afname van de rundveestapel vindt hij opmerkelijker. “Die is in drie jaar tijd met 10 procent kleiner geworden. Dat is een substantiële krimp. Al heb je daarmee natuurlijk nog geen halvering van de veestapel.”

De omvang van de Nederlandse veestapel staat meer dan ooit ter discussie sinds de stikstofuitspraak van de Raad van State vele duizenden wegen- , huizen-, en landbouwprojecten in de wacht heeft gezet. De stikstof die boerenbedrijven uitstoten zit in ammoniak uit mest. Die boerenbedrijven nemen in aantal af maar worden tegelijkertijd steeds groter, blijkt uit de Landbouwtelling. 

De prijs van varkensvlees is flink gestegen

Het aantal varkens per bedrijf nam met 1 procent toe tot bijna drieduizend. Op sommige varkensbedrijven leven de dieren wel met 5000 tot 7500 soortgenoten. In Noord-Brabant lopen veruit de meeste varkens rond, bijna 6 miljoen. Ook in het noorden van Limburg, in Overijssel en in Gelderland zitten veel varkensbedrijven. De ondernemingen met megastallen zijn vooral in Brabant en Limburg te vinden.

“Varkenshouders zijn ondernemers, dus als ze een mogelijkheid zien om door schaalvergroting meer winst te maken, dan doen ze dat”, aldus Pierik. “Uit onze cijfers blijkt  bovendien dat grotere bedrijven makkelijker bedrijfsopvolging vinden.”

De overheid stuurt aan op een zogeheten warme sanering om de vervuilende en overlast gevende varkensbranche te verkleinen. Tegelijkertijd is de markt voor varkensvlees, varkenspoten, varkensoren en varkensbloed juist nu economisch aantrekkelijk voor Nederlandse ondernemers. Door de in Azië heersende Afrikaanse varkenspest zijn tientallen miljoenen dieren geruimd waardoor de prijs van varkensvlees flink is gestegen.

De rundveestapel daalt iets sterker dan de varkensstapel. Nederland telde dit jaar 3,8 miljoen runderen en dat is 3 procent minder (116.000 dieren) dan een jaar eerder. Bijna een kwart van de in Nederland gehouden runderen is te vinden in Gelderland (919.000 dieren). Daarna volgen Noord-Brabant en Overijssel met elk 16 procent van de runderen, en Friesland met 14 procent van het totaal.

Meer geitenhouders

Tegenover een daling van het aantal varkens en runderen staat een stijging van het aantal geiten, constateert het CBS, en dat is niet voor het eerst.Sinds het jaar 2000 is de Nederlandse geitenpopulatie verdrievoudigd. Alleen tussen 2009 en 2010 daalde het aantal dieren tijdelijk toen vanwege de q-koorts veel geiten geruimd moesten worden. 

De grote meerderheid van de geitenboeren houden zich op in de provincies Gelderland (waar ruim 148.000 geiten wonen) en Noord- Brabant (ruim 175.000). De twee provincies zijn daarmee goed voor meer dan de helft van het aantal geiten in het land. Volgens Pierik zijn veel melkveehouders de afgelopen jaren overgegaan op het houden van geiten. “Melkveehouders zoeken alternatieven en denken: ‘Ik ga verder met geiten’. Dat vergt wel enige aanpassing. Het houden van geiten is een heel andere tak van sport.”

Bovendien dreigt de groei te stagneren sinds provincies geitenboerderijen aan banden leggen, omdat ze gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. “In die zin is de groei opmerkelijk. De beteugeling is nog niet in de cijfers te zien.”

Lees ook:

Achthonderd stuks vee per Limburgs gezin: ‘En wij blijven zitten met het stof en de stront’.

In het Limburgse Leveroy leven per inwoner maar liefst tweehonderd kippen, varkens en geiten. Bij een standaard gezin staan er dan achthonderd dieren in de voortuin en bij de buren links en rechts ook. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden