Een beurshandelaar in New York.

AnalyseNeerwaartse trend

De tijd van flinke groei lijkt voorbij, na een roerige beursweek

Een beurshandelaar in New York.Beeld AP

De aandelenkoersen zijn aan het dalen. De vooruitzichten voor veel bedrijven zijn niet erg gunstig.

Koos Schwartz

Een bloedbad is een te groot woord. Maar het ging er deze week wel stevig aan toe op de westerse aandelenbeurzen. De AEX-index, graadmeter voor de gang van zaken op de Amsterdamse beurs, verloor in een week tijd zo’n 6 procent van zijn waarde en de graadmeters van andere westerse beurzen gingen eveneens flink omlaag. De AEX-index ging donderdag een paar procenten naar beneden, en sloot op 638,34 punten, het laagste niveau in anderhalf jaar. Vrijdagnamiddag, na zowaar een redelijk rustige beursdag, kwam de index nog iets lager uit, op 635,75.

Het is al een tijdje onrustig op de beurzen, maar de trend is wel duidelijk: neerwaarts. Half november piekte de AEX, die bestaat uit 25 grote bedrijven, nog op 827,57 punten, de hoogste stand ooit. Sindsdien is de index met zo’n 23 procent gedaald.

Natuurlijk zijn er tijden geweest waarin de koers nog veel harder naar beneden ging: na de uitbraak van de coronapandemie bijvoorbeeld in februari 2020, toen de AEX in een maand ongeveer een derde van zijn waarde verloor. Maar toch: een min van 23 procent in ruim een half jaar is veel.

Grootste weekverlies voor Wall Street sinds begin coronacrisis

Niet alleen de beurs van Amsterdam ging naar beneden, ook de Amerikaanse beurzen hebben hun slechtste beursweek achter de rug sinds het begin van de coronacrisis. De brede S&P 500-index eindigde vrijdag 5,8 procent lager dan een week eerder. Daarmee is sprake van het grootste weekverlies in New York sinds maart 2020.

De belangrijkste graadmeters sloten vrijdag gemengd, nadat Federal Reserve-voorzitter Jerome Powell nog eens onderstreepte dat de Fed de geldontwaarding in ‘s werelds grootste economie echt wil terugbrengen naar 2 procent. De Dow-Jonesindex eindigde 0,1 procent in de min op 29.888,78 punten. De toonaangevende index zakte donderdag al voor het eerst sinds januari vorig jaar onder de 30.000 punten. Voor de S&P 500 was er op de laatste handelsdag van de week wel een klein plusje, van 0,2 procent op 3674,84 punten. Techgraadmeter Nasdaq kreeg er 1,4 procent bij op 10.798,35 punten, na de koersdreun van 4 procent een dag eerder.

Beleggen wordt minder aantrekkelijk

Waarom die daling? Allereerst is daar de rente. Jarenlang waren de rentes in Europa en de VS extreem laag. Historisch gezien zijn ze dat nog steeds, zeker in Europa, maar de trend is wel duidelijk: opwaarts.

De Fed, het stelsel van Amerikaanse centrale banken verhoogde de rente deze week met 0,75 procentpunt – de grootste sprong in bijna dertig jaar – en de verwachting is dat de rente eind 2023 tegen de 4 procent zal zijn, tegen 1,5 tot 1,75 procent nu. Als de rente stijgt, worden sparen en het beleggen in leningen in principe aantrekkelijker en beleggen in aandelen dus minder aantrekkelijk.

Techbedrijven dalen hard

Dan is er de inflatie die vorig jaar de kop opstak en die niet alleen onverwacht hoge niveaus heeft bereikt (meer dan 8 procent in de landen met de euro en in de VS), maar ook persistenter is dan gedacht.

Die hoge inflatie drukt vooral de waarde van ‘dure’ aandelen: bijvoorbeeld die van betaalbedrijf Adyen en die van ASML, Asmi en Besi, die machines maken voor de chipindustrie. Het zijn bedrijven die, naar verwachting, hard zullen groeien en die daarom de afgelopen jaren zeer in trek waren bij beleggers. Maar nu dus niet meer. Met koersdalingen van ruim 30 tot bijna 50 procent staan de bedrijven nu hoog op het lijstje van de grootste dalers van dit jaar. In de VS is het beeld hetzelfde: de Nasdaq, de beurs waar veel techbedrijven een notering hebben, is dit jaar met meer dan 30 procent gedaald.

SITE AEX-index koers grafiek Beeld Thijs van Dalen
SITE AEX-index koers grafiekBeeld Thijs van Dalen

Handelsstromen zijn ontregeld

Mede door die hoge inflatie zijn de vooruitzichten voor veel bedrijven somberder dan voorheen. Energie blijft voorlopig duur en wordt misschien nog wel duurder. Dat is fijn voor olie- en gasmaatschappijen als Shell – dat is met KPN het enige AEX-fonds dat dit jaar in waarde steeg – maar voor de meeste bedrijven is energie een kostenpost.

Vervoer blijft duur. Door de coronamaatregelen in China en de oorlog in Oekraïne zijn veel handelsstromen ontregeld en is de bevoorrading van bedrijven en fabrieken een probleem.

En dan zijn er de lonen die zowel in de VS als in de eurolanden flink aan het stijgen zijn. Als bedrijven al die extra kosten niet kunnen doorberekenen aan hun klanten, teren zij in op hun winst en zullen de koersen van hun aandelen dus (verder) dalen.

De tijd van flinke groei lijkt voorbij

Voor de komende jaren was de verwachting was dat economieën na het schrappen van de meeste coronarestricties zouden opveren. Dat deden ze ook, maar de hoge energieprijzen en de oorlog in Oekraïne hebben hun invloed doen gelden. De tijd van flinke groei lijkt voorbij.

De Europese Centrale Bank en zijn Amerikaanse equivalent verwachten nog altijd dat zowel de economieën van de landen met de euro als die van de VS de komende jaren een beetje zullen groeien. Maar lang niet iedereen denkt er meer zo over. Er zijn ook economen, analisten en vermogensbeheerders die somberder zijn en die economische krimp verwachten. Als beleggers denken dat die laatste groep gelijk gaat krijgen, zal de aankomende trend duidelijk zijn: verder neerwaarts.

Lees ook:

DNB schetst zwart scenario voor de Nederlandse economie. Wat gaan we merken? Vijf voorspellingen

Door de oorlog in de Oekraïne en de onzekerheid over hoe die verloopt, valt de Nederlandse economie nagenoeg stil, ziet De Nederlandsche Bank door haar verrekijker. Vijf voorspellingen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden