CoronacrisisKledingindustrie

De textielindustrie in Bangladesh vraagt modemerken om solidariteit, nu er al 3 miljard aan orders is geannuleerd

Werknemers in de Bengaalse textielindustrie staan in de rij om hun salaris op te halen, na de lockdown. Beeld AFP
Werknemers in de Bengaalse textielindustrie staan in de rij om hun salaris op te halen, na de lockdown.Beeld AFP

Ruim 4 miljoen arbeiders telt de textielsector van Bangladesh. Die zitten in de problemen nu het werk wegvalt.

Hans Nauta

Dat kledingwinkels nauwelijks klanten trekken, heeft rampzalige gevolgen voor landen die de kledingrekken vullen. In Bangladesh, na China de grootste textielexporteur, is voor 3 miljard dollar aan bestellingen geannuleerd. Het gaat om 953 miljoen kledingstukken afkomstig uit 1116 fabrieken.

Deze tussenstand maakte de Bengaalse vereniging van textielproducenten en -exporteurs (BGMEA) dinsdag bekend. Voorzitter Rubana Huq heeft internationale modeketens opgeroepen om Bangladesh te steunen gedurende de coronacrisis en in ieder geval te betalen voor het geleverde werk. De textielindustrie van Bangladesh biedt werk aan 4,1 miljoen mensen en die zullen anders honger lijden, zei zij in een videoboodschap.

“Annuleer de lopende bestellingen niet, neem ze alsjeblieft af onder normale betalingsvoorwaarden. Zodat wij onze mensen hun salaris kunnen betalen.” Huq wijst erop dat de internationale merken hun reputatie op het spel zetten en memoreert aan de instorting van industriecomplex Rana Plaza in Bangladesh in 2013, met meer dan duizend doden als gevolg. “Toen stonden jullie ook aan onze zijde.”

Ook de International Apparel Federation (IAF), die wereldwijd 150.000 kledingbedrijven vertegenwoordigt, doet een beroep op de toonaangevende merken en winkelketens om solidair te zijn met partners in de productieketen. De afgelopen jaren hebben kledingmerken zich hard gemaakt voor fatsoenlijke inkooppraktijken, schrijft IAF. “De huidige crisis is een belangrijke en publieke test van die beloftes.”

Textielfabrieken draaien regelmatig op voor de kosten

Een aantal merken heeft al toegezegd om lopende of afgeronde bestellingen te betalen, zoals H&M en Inditex, het bedrijf achter onder meer Zara. Veel andere grote merken hebben dat nog niet gedaan, schrijft het Center for Global Workers’ Rights in een overzicht.

De textielfabrieken draaien regelmatig voor de kosten op, meldt dit onderzoekscentrum van de Amerikaanse Pennsylvania State University na recent onderzoek. “Als orders geschrapt worden, weigert 72 procent van de kopers te betalen voor ruwe materialen zoals stoffen die zijn aangeschaft door de producent, en weigert 91 procent van de kopers de maakkosten te vergoeden.” Fabrieken komen hierdoor in grote problemen.

Toch aan het werk in een fabriek in Asulia, ook al heerst er corona. Beeld AFP
Toch aan het werk in een fabriek in Asulia, ook al heerst er corona.Beeld AFP

De Bengaalse textielfabrieken zijn bijna twee weken dicht geweest: de industrie volgde de maatregelen van de overheid tegen coronabesmettingen. Afgelopen weekend kwamen arbeiders weer opdagen, zoals ze was opgedragen. Maar de meesten kregen te horen dat de fabrieken langer dichtblijven. Ze konden weer naar huis.

Geen werk is geen inkomen

De regering heeft een hulppakket aangekondigd van omgerekend 5,4 miljard euro, zodat mensen die in deze belangrijke exportindustrie werken doorbetaald worden. Maar volgens Fair Wear Foundation, een organisatie die opkomt voor de rechten van arbeiders in de textielindustrie, is het de vraag of werknemers hun geld krijgen. Vaak krijgen ze stukloon betaald, wat hun positie verzwakt. Geen werk is geen inkomen. Verder staan vakbonden en arbeidsrechten in Bangladesh onder druk. Internationale merken moeten bij elke stap die ze nu nemen de gevolgen voor de arbeiders overwegen, vindt Fair Wear Foundation. Die textielwerkers zijn vooral vrouwen.

In fabrieken die openblijven lopen werknemers het risico ziek te worden. De kans is groot dat mensen met klachten toch komen werken vanwege het geld, en dan collega’s besmetten. Tot dusver telt Bangladesh 88 besmettingen en acht doden door corona, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie. In de overvolle hoofdstad Dhaka kunnen die cijfers snel oplopen.

De textielindustrie stort zich op veiligheidskleding

De textielindustrie probeert ondertussen veiligheidskleding voor hulpverleners in de gezondheidszorg te produceren. Deze kleding voldoet echter niet aan de hoogste veiligheidsstandaard en is alleen geschikt voor ondersteunend zorgpersoneel, zegt industrievereniging BGMEA in een verklaring. “We helpen met wat we kunnen, want onze gezondheidswerkers hebben nu vaak geen bescherming.”

Duizenden textielwerkers in Bangladesh kwamen in het weekend weer naar het werk, nadat de fabrieken bijna twee weken gesloten waren geweest. Maar veel werknemers kregen te horen dat de fabrieken voorlopig dicht blijven. Beeld Photo News
Duizenden textielwerkers in Bangladesh kwamen in het weekend weer naar het werk, nadat de fabrieken bijna twee weken gesloten waren geweest. Maar veel werknemers kregen te horen dat de fabrieken voorlopig dicht blijven.Beeld Photo News

Veiligheidskleding van het hoogste niveau moet Bangladesh importeren uit China. Om die zelf te kunnen maken zouden er eerst nieuwe naaimachines moeten komen. Ook moeten de fabrieken steriel zijn en heeft het personeel extra training nodig. Dit alles kost zes maanden, schat BGMEA. Ook voor de beschermende kleding van een lager veiligheidsniveau moet de stof eerst uit China komen. Dat kost 15 tot 20 dagen vanwege de vertraging in het luchttransport.

‘Rekening houden met verre producenten is in belang van Nederlandse modebedrijven’

Patric Hanselman Beeld Modint
Patric HanselmanBeeld Modint

Nederlandse modebedrijven moeten zien te overleven, nu er geen klanten in de winkels komen. Rekeningen betalen terwijl de omzet is gekelderd en regelingen aanvragen voor hun personeel. Dan kan een productieland als Bangladesh even ver weg lijken. Maar op de langere termijn is het voor Nederlandse modebedrijven belangrijk dat de productieketens intact blijven, zegt Patric Hanselman, directeur van Modint.

Modint is de Nederlandse netwerkorganisatie van fabrikanten, importeurs, agenten en groothandelaren in kleding, modeaccessoires, tapijt en (interieur)textiel. Hanselman roept op tot coulance met leveranciers en afnemers, waar ook ter wereld.

“De modeketen is bijzonder, omdat veel kleding al een half jaar van te voren is besteld”, zegt Hanselman. Hij beschrijft de productieketen als een soort pijplijn die nu op allerlei plekken verstopt is geraakt. “De consumentenmarkt is stilgevallen, en daardoor ontstaat een enorm overschot. Een situatie waarin kleding tegen veel te lage prijzen de markt op gaat. Dat willen bedrijven voorkomen.”

Daarom zijn er veel annuleringen, ook van kleding die al klaarligt. Bangladesh meldt dat er 3 miljard dollar aan bestellingen is geschrapt. Regelmatig betalen bedrijven niet eens voor de grondstoffen en het geleverde werk. Zitten textielcontracten zo in elkaar?

“Nee, eigenlijk niet”, zegt Hanselman. “Een deel van het probleem is dat grote bedrijven hun positie en macht misbruiken en de voorwaarden dicteren. De omstandigheden verschillen per bedrijf, dus er zijn ook annuleringen uit pure noodzaak. Maar er zijn gevallen waarin meer ruimte voor een oplossing is dan partijen laten blijken.”

‘Probeer bestellingen door te schuiven naar later’

“De vraag is hoe we de pijn zo eerlijk mogelijk verdelen”, zegt Hanselman. “We hebben er allemaal baat bij dat de keten zo goed mogelijk blijft functioneren. We roepen leveranciers en retailers op om er samen uit te komen. Dat geldt dus ook voor zakenpartners in productielanden. De overheid heeft daar een verantwoordelijkheid om voor werknemers te zorgen, maar ook de keten moet meehelpen. Probeer bestellingen door te schuiven naar een later moment.”

Op de website schrijft Modint dat sommige partijen het eigenbelang en de korte termijn voor dat van de branche en de sector stellen. “Helaas is dat ook in Nederland aan de hand. Daarom leggen we veel nadruk op goede voorbeelden. Het is ongewenst dat bedrijven misbruik maken van hun positie.”

De rol van de manager maatschappelijk verantwoord ondernemen verandert in deze crisis, schrijft Modint. Gewoonlijk zorgt die voor de volgende fabrieksinspectie, om bijvoorbeeld de arbeidsomstandigheden te controleren. Nu zal die veel meer voor de dialoog met ketenpartners moeten zorgen. “Ook om te voorkomen dat we straks verdrinken in juridische procedures met elkaar.”

Lees ook:

Vijf jaar na de ramp in Bangladesh: ‘Ik kan mijn moeder niet beloven dat ik veilig thuiskom’

De veiligheid is verbeterd in de textielfabrieken van Bangladesh. Vijftig rampen zijn ‘voorkomen sinds industriecomplex Rana Plaza instortte. Toch is er nog veel te doen, zegt vakbondsactiviste Kalpona Akter (41). Zij zat in de gevangenis, haar collega werd vermoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden