Arbeidsmigranten

De registratie van tijdelijke arbeidskrachten is een rommeltje

Poolse aspergestekers, hier ten zuiden van Berlijn. Beeld AP, Sven Kaestner

Het UWV vraagt maandelijks adressen op van miljoenen werkenden, ook van tijdelijke arbeidsmigranten, maar controleert deze niet.

De inspectie kan ze niet vinden en het ministerie weet niet waar ze zijn. Zelfs een hoogleraar beweert dat er ruim twee miljoen arbeidsmigranten met een burgerservicenummer (bsn) zoek zijn, zo meldde Trouw eind ­februari, maar intussen staat alle ­informatie over deze mensen gewoon in de Polisadministratie van het UWV. 

Werkgevers moeten elke maand loonaangifte doen bij de Belastingdienst. Dan moeten ze doorgeven wie bij hen werkt, inclusief naam, adres, woonplaats, bsn et cetera. Al die informatie wordt doorgegeven aan het UWV. Dat is wel zo, zegt UWV in een zorgvuldig voorzichtig geformuleerd antwoord op vragen van Trouw, maar werkgevers mogen bij de loonaangifte elk adres opgeven dat ze willen. Het kan bij migranten het woonadres in het buitenland zijn, maar ook het adres van de werkgever zelf of van een tussenpersoon. Het kan allemaal. “Er rust geen verplichting op de werk­gever om de juistheid van het adres te controleren.” 

Het UWV controleert de adresgegevens die de werkgever aanlevert evenmin. Waar de tijdelijke buitenlandse werkkrachten daadwerkelijk verblijven in Nederland, is doorgaans niet bekend, volgens het UWV. “Het is inderdaad niet 100 procent zeker dat de informatie in de Polisadministratie klopt”, reageert IT-deskundige René Jan Veldwijk, “maar een bonafide werkgever zal redelijkerwijs in zijn ­eigen administratie het woon- of contactadres van zijn werknemer willen opnemen en dit dan ook zo automatisch doorgeven”.

Handige manier

Bij het opsporen van adres- en uitkeringsfraude gebruikt het UWV echter de Basisregistratie Personen (BRP) en niet zijn eigen Polisadministratie. Voor het achterhalen van adressen “moet UWV de BRP gebruiken”, zegt een woordvoerder. Het UWV zegt niets met de adressen in de Polisadministratie te doen. “Die gebruiken we alleen voor financiële gegevens: voor het bepalen van iemands uitkering bijvoorbeeld.” Wat is het nut dan van het invullen van een adres door de werkgever? Wel, dat is er niet. Toch moet de werkgever dat doorgeven, want “dat is wettelijk zo geregeld”.

Of dit een handige manier van werken is, wordt morgen besproken in de Tweede Kamer. In 2014 waren de onvindbare tijdelijke arbeidsmigranten ook een issue. Toen zette het ministerie van binnenlandse zaken een pilot op, genaamd: Registratie Eerste Verblijfadres (Reva). Het verblijfadres van tijdelijke EU-arbeidsmigranten is toen enkele jaren genoteerd op het moment dat ze een bsn aanvroegen bij gemeenten met een zogenoemd RNI-loket. Uit een evaluatie blijkt dat veel arbeidsmigranten een adres opgaven in de plaats waar ze ook werkten. 

Zo bleek dat 80 procent van de ­arbeidsmigranten in de gemeente Westland ook een adres opgaf in het Westland. In Amsterdam lag dat zelfs op 95 procent. Er zaten ook gemeenten bij met een erg laag percentage, zoals Alkmaar met 5 procent, maar dat is te verklaren. De meeste werkgelegenheid voor tijdelijke arbeidskrachten ligt niet in Alkmaar, maar in de bollenvelden in gemeenten ten noorden van de stad. Tijdelijke arbeidsmigranten kunnen zich in Noord-Holland echter alleen inschrijven in Amsterdam of Alkmaar. 

Feest voor fraudeurs

Veldwijk: “Dat ­gesjoemel met adressen is een constante bij fraude en uitbuiting. Wij laten dit in Nederland gewoon gebeuren, terwijl we de adresdata en controlemiddelen wel hebben.” De IT’er concludeert: “Het vrije verkeer van personen in Europa en de gebrekkige landelijke administraties zijn een feest voor fraudeurs.”

In een recent onderzoek naar de wijze waarop het UWV de Polisadministratie gebruikt voor fraudebestrijding en -preventie, wordt geconstateerd dat het UWV “eerder gericht is op het voorkomen van onterecht niet uitkeren, dan op het voorkomen van onterecht wel uitkeren”. De onderzoekscommissie ‘Loonaangifteketen’, die hier in opdracht van het ministerie van sociale zaken naar keek, concludeert dat er bij UWV “veel ruimte tot verbetering is” bij de fraudeaanpak.

Lees ook: 

Van 2,3 miljoen migranten met bsn weet Nederland niet waar ze zijn.

De registratie van tijdelijke buitenlandse werkkrachten is niet waterdicht. Het is voor de inspectie zodoende moeilijk te controleren of deze mensen uitgebuit worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden