Economie

De recessie is vrijwel zeker, maar hoe diep wordt ze?

De Amsterdamse aandelenbeurs. De vrees voor een economische recessie zorgen voor grote onrust op de financiele markten. Beeld ANP, Robin van Lonkhuijsen

De economie komt piepend tot stilstand vanwege de verregaande maatregelen om verspreiding van het coronavirus te voorkomen. De schade kan snel worden goed gemaakt, mits de uitbraak snel onder controle komt. 

Zo snel als de maatregelen om de verdere verspreiding van het coronavirus elkaar opvolgen, zo snel passen ook economen hun verwachtingen aan voor de gevolgen van het virus voor de economie. En hoewel die verwachtingen fors uiteenlopen, is duidelijk dat in elk geval op korte termijn sprake zal zijn van een ongekend grote economische terugval.

Economen van de Rabobank lieten vrijdag weten vooralsnog uit te gaan van een kleine krimp voor de Nederlandse economie in 2020 (-0,2 procent). Maar dat cijfer verbloemt enigszins wat er momenteel gebeurt in de economie. Hele sectoren vallen stil als gevolg van de verregaande maatregelen om verspreiding van het virus tegen te gaan. “Dit raakt niet alleen de winstgevendheid van bedrijven, maar zet ook de werkgelegenheid en daarmee de inkomens van huishoudens onder druk”, aldus de Rabobank.

In de nieuwe raming gaan de economen ervan uit dat de virusuitbraak in het tweede kwartaal van dit jaar onder controle komt. Dat is een cruciale voorwaarde voor herstel later in het jaar. Tot die tijd moeten de omvangrijke steunmaatregelen van de overheid en centrale banken ervoor zorgen dat bedrijven niet omvallen, en personeel zoveel mogelijk in dienst blijft. Volledig zal dat niet lukken, maar de Rabobank gaat ervan uit dat de effecten op de werkloosheid en winstgevendheid van bedrijven toch beperkt zullen blijven. Voor 2021 wordt alweer economische groei verwacht.

Tussen hoop en vrees

In de tussentijd zitten bedrijven, zelfstandigen en werknemers tussen hoop en vrees. Komt de virusuitbraak inderdaad in het tweede kwartaal onder controle, of duurt de bestrijding hiervan nog (veel) langer, met de verdere economische schade van dien? Hoe langer de stilstand van de economie in veel sectoren duurt, hoe groter de blijvende schade zal zijn.

Om een indruk te geven van hoe zwaar de economie geraakt wordt door de beperkende maatregelen tegen het virus, moet je eigenlijk naar de effecten op kortere termijn kijken. De Amerikaanse zakenbank JP Morgan Chase probeerde dat deze week met voorspellingen voor de komende kwartalen. En die zijn niet mis: in het eerste kwartaal van 2020 zal de Amerikaanse economie krimpen met 4 procent. De Britse economie zakt met 10 procent in en die van de eurozone met 15 procent. China spant de kroon met een krimp van ruim 40 procent.

Het tweede kwartaal stuitert China alweer terug in die voorspelling, zij het nog niet tot het niveau van voor de uitbraak van het coronavirus. Europa (-22 procent), het Verenigd Koninkrijk (-30 procent) en de Verenigde Staten (-14 procent) zijn zo ver nog niet: zij zitten ook in het tweede kwartaal nog volop in beperkende maatregelen om het virus tegen te gaan.

Enorme uitschieters in groei en krimp

Voor alle economieën geldt volgens JP Morgan Chase dat aan het eind van het jaar de meeste krimp weer is goedgemaakt. In het derde kwartaal is sprake van ongekende inhaalgroei: de VS veert dan 8 procent terug, de eurozone liefst 45 procent en het Verenigd Koninkrijk zelfs 50 procent. Maar per saldo blijft voor die drie gebieden een min staan voor 2020, terwijl China nog op groei kan rekenen voor het jaar.

Wat die enorme uitschieters in groei en krimp laten zien is hoe cruciaal de veronderstelling van economen is dat inderdaad de virusuitbraak snel onder controle komt. Duren de beperkende maatregelen langer, dan houdt de initiële krimp aan en zullen er steeds meer bedrijven zijn die het ondanks de vele steunmaatregelen niet volhouden. Of op zijn minst fors moeten inkrimpen, en personeel moeten ontslaan. Dan wordt ook de economische schade steeds groter, en wordt inhaalgroei een stuk lastiger. 

Vanuit de Verenigde Staten komen al verontrustende berichten over massaontslagen. Waar veel Europese landen ervoor kiezen om personeel via regelingen voor werktijdverkorting zoveel als mogelijk in dienst te houden, is daar in de VS geen sprake van. Volgens een Amerikaans onderzoek dat donderdagavond uitkwam zou al 9 procent van alle werkende Amerikanen (zo’n 14 miljoen mensen) mogelijk ontslagen worden vanwege de economische gevolgen van de corona-uitbraak. Een kwart van alle werknemers werkt inmiddels minder uren, volgens datzelfde onderzoek.

Lees ook:

Trump trekt 1000 miljard uit tegen coronacrisis.

De Amerikaanse overheid werkt aan een één-biljoen-dollarplan: maat­regelen ter waarde van 1000 miljard om de getroffen economie te stabiliseren. Het is een combinatie van leningen aan bedrijven en directe betalingen aan particulieren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden