Koolstofkrediet

De Postcode Loterij wil boeren in Afrika en Latijns-Amerika uitgestoten CO2 laten opslaan

Koffieteelt in Latijns-Amerika. Boeren die extra schaduwbomen planten, worden weerbaarder tegen klimaatverandering en krijgen extra inkomsten. Beeld EPA
Koffieteelt in Latijns-Amerika. Boeren die extra schaduwbomen planten, worden weerbaarder tegen klimaatverandering en krijgen extra inkomsten.Beeld EPA

Rabobank en Solidaridad gaan kleine boeren stimuleren om extra bomen te planten. Dat is goed voor de oogst op de lange en de korte termijn, en kan hen ook aan extra inkomsten helpen.

Hans Nauta

De komende vijf jaar wil ontwikkelingsorganisatie Solidaridad 100.000 boeren uit Latijns-Amerika en Afrika extra bomen laten planten op hun land. Hiervoor krijgt de ontwikkelingsorganisatie 12,7 miljoen euro van de Nationale Postcode Loterij. Solidaridad wil met het geld kleinschalige boeren stimuleren om aan boslandbouw te doen.

“Schaduwbomen maken de boeren weerbaarder tegen klimaatverandering, tegen de toenemende droogte of extreme neerslag”, zegt directeur ​Heske Verburg van Solidaridad. “Schaduw komt de kwaliteit van bijvoorbeeld koffie ten goede. Daarnaast halen de bomen CO2 uit de lucht, en daarmee kunnen boeren nieuwe inkomsten verwerven.”

De deelnemende boeren worden aangesloten op Acorn, een handelsplatform voor CO2-rechten dat vorig jaar is opgezet door Rabobank. Grote marktpartijen die hun vervuiling willen afkopen, betalen voor de emissierechten en dat geld gaat grotendeels naar kleine boeren.

Tot dusver hebben techbedrijf Microsoft en de Britse bank Standard Chartered het zogenoemde koolstofkrediet van Acorn gekocht om een deel van hun CO2-uitstoot te compenseren. De bank streeft naar meer dan duizend kopers, zegt een woordvoerder. “Er is veel meer vraag dan aanbod van emissierechten.”

Inmiddels zijn er tienduizend boeren aangesloten op het platform. Dat moeten er in 2030 15 miljoen zijn. Rabobank wil namelijk 150 megaton CO2 per jaar opslaan in nieuw aangeplante bomen. Dat staat gelijk aan 4 miljard bomen, die je kunt verdelen over 15 miljoen hectare land. Uitgaande van één hectare land per boer, moeten er 15 miljoen boeren meedoen.

Te weinig inkomsten om zelf te investeren

“Of dat gaat lukken is moeilijk te zeggen, maar kansloos is het streven allerminst”, zegt Verburg. “Wereldwijd zijn er 500 miljoen kleinschalige boeren, die zeer belangrijk zijn voor de voedselvoorziening.” Solidaridad is met dit project actief in Nicaragua, Colombia, Kenia en Oeganda. Ook andere organisaties willen boeren ertoe bewegen om bomen te planten, zodat ze via Acorn extra inkomsten krijgen.

Waarom planten de boeren uit zichzelf geen bomen, als dat ook voor hun oogst beter zou zijn? Veel kleine boeren verdienen te weinig om in hun boerderij te investeren. Daarom wordt 1,2 miljoen euro gereserveerd om de boeren op gang te helpen, zegt Verburg. Ook moet een boer inzien dat zijn oogst kan verbeteren, juist door ruimte te reserveren voor bomen.

Iedere ton CO2 staat voor één carbon credit. Van de opbrengst gaat 10 procent naar Rabobank en 10 procent naar de organisaties die boeren begeleiden. De overige 80 procent gaat naar de boeren. Zij worden uitbetaald in natura, zoals zaailingen, cash of via de bankrekening, zegt Rabobank. “Er zijn al uitbetalingen gedaan, zoals afgelopen maand in onder meer Tanzania. We gaan uit van een opbrengst van 100 tot 150 dollar per jaar voor een boer met één hectare.”

Is een onvolgroeide boom te zien via een satelliet?

Er is kritiek op de handel in emissierechten, omdat die vervuilers onvoldoende zou motiveren om schoner te worden. Ook worden de beloftes over de aanplant van nieuwe bossen niet altijd waargemaakt. Rabobank controleert per satelliet of de bomen er daadwerkelijk staan, laat de woordvoerder weten.

Maar bomen hebben tijd nodig om te groeien. Wat krijgt een boer in het eerste jaar, als de satelliet de boom nog niet opmerkt? “In de eerste jaren hebben de boeren nog geen aanvullende inkomsten uit de koolstofmarkt”, zegt Verburg. “Maar bomen kunnen ook op een andere manier voor inkomsten zorgen. Zo kan de boer soms al fruit van de boom verkopen. En snoeihout wordt vaak gebruikt voor tuinhout of brandhout. Een aanzienlijk deel van de opbrengst van dit project zit in de beperking van de risico’s van klimaatverandering. De boer is beter af door te voorkomen dat de oogst verslechtert.”

Lees ook:

CO2-uitstootrechten op de bon, is dat een goed idee voor het klimaat?

Als consumenten zouden beschikken over een CO2-budget, moeten ze kiezen tussen een gehaktballetje en een vliegreis naar Kreta. Burgers voelen er wel wat voor, blijkt uit onderzoek van TNO.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden