Cao-onderhandelingen

De metaalsector bouwt zijn jaarlijkse estafettestaking om de lockdown heen. ‘Het is wel wat kaal’

Werknemers van chipmachinemaker ASML en truckbouwer Daf schrijven zich in als staker in een coronaproof drive-in van vakbonden FNV en CNV. Beeld ANP
Werknemers van chipmachinemaker ASML en truckbouwer Daf schrijven zich in als staker in een coronaproof drive-in van vakbonden FNV en CNV.Beeld ANP

Duizenden medewerkers in de metaalsector losten elkaar donderdag af in een estafettestaking om een betere cao af te dwingen.

Het heeft wel wat van een drive-in-teststraat, de parkeerplaats van het Eindhovense Parktheater waar werknemers van ASML en Daf zich donderdag als staker kunnen melden. Drie met hekken afgezette rijstroken met aan het einde een hokje waar stakers hun thuis ingevulde aanmeldingsformulier kunnen inleveren. Iedereen draagt mondkapjes. De politie controleert regelmatig of alle regels worden nageleefd.

De 48-uursstakingen bij ASML en Daf zijn het begin van een landelijke estafettestaking waarmee FNV en CNV hun eisen voor de metalektro-cao kracht willen bijzetten. De onderhandelingen daarover liepen eind november stuk. De vorige cao, waar zo’n 160.000 werknemers onder vallen, liep 1 december af. De estafettestakingen zijn inmiddels een jaarlijks terugkerend fenomeen in de sector. “In 2019 duurde die acht maanden, het jaar ervoor negen en het jaar daarvoor zes maanden”, zegt FNV-onderhandelaar Petra Bolster.

Van filevorming is geen sprake, maar er rijden regelmatig auto’s langs de hokjes. Ieder uur melden zich pakweg 200 mensen aan. De bonden rekenen op zo’n 1200 tot 1400 stakers in het totaal. Het loopt gesmeerd, maar het is een wel wat kale staking, zegt Bolster. “Normaal hebben we toespraken en muziek en zou het hier vol mensen staan. Maar we krijgen van veel mensen te horen dat ze het geweldig vinden dat we op deze manier toch een staking weten te organiseren.”

Recordwinsten

Bij Daf ligt de productie voor ongeveer de helft stil, weet iemand van dat bedrijf te melden. Bij ASML zou één productieafdeling echt stilliggen. Maar dat bedrijf werkt veel met flexwerkers en kaderlid Arslan Enes laat appjes zien van collega’s die zeggen dat ze graag mee zouden doen, maar niet durven omdat ze bang zijn voor hun baan.

De bonden willen een loonsverhoging van 5 procent, de werkgevers bieden niet meer dan 1 procent dit jaar en 1,25 procent volgend jaar. Meer zit er niet in, zegt onderhandelaar Maurice Rojer van werkgeversorganisatie FME, ook omdat de werkgevers vanaf 1 januari de pensioenpremieverhoging van ruim anderhalf procent betalen en bereid zijn tot de afschaffing van het jeugdloon.

Bovendien verkeren veel bedrijven in de sector volgens hem door corona in problemen. Uit onderzoek onder 630 FME-leden blijkt dat 40 procent verwacht in 2021 minder omzet te draaien dan voor corona. Een derde van de ondernemers verwacht dat maatregelen als een vacaturestop of reorganisatie nodig zijn.

Maar Bolster wijst erop dat een ander deel van de bedrijven in de sector wel degelijk goed draait. ASML maakte deze week bijvoorbeeld bekend dat het vorig jaar een recordomzet en recordwinsten heeft behaald. “Wij hebben bij de onderhandelingen ook gezegd dat we bereid zijn te praten over een dispensatieregeling voor bedrijven die echt in de problemen zitten.”

Balans tussen werk en privé

Loon is niet het enige conflictpunt. Beide partijen willen meer flexibiliteit in de werktijd, maar hun invulling verschilt totaal. De bonden willen dat werknemers meer zeggenschap moeten krijgen over de balans tussen werk en privétijd, bijvoorbeeld wat betreft vakantiedagen en de overwerkverplichting.

De FME vindt juist dat werkgevers de mogelijkheid moeten krijgen om mensen een deel van het jaar 45 uur te laten werken zonder overwerkvergoeding. Dat moet gecompenseerd worden met minder werkuren op een ander tijdstip. Bolster noemt zo’n verslechtering van de arbeidsvoorwaarden onbegrijpelijk in een sector die toch al kampt met een tekort aan werknemers.

Een ander conflictpunt is de zwareberoepenregeling waarmee werknemers drie jaar eerder kunnen stoppen. Wat de bonden betreft gaat die gelden voor iedereen met een zwaar beroep, FME wil de regeling maximeren op de salarisgroep tot 45.000 euro zonder overwerktoeslag.

De werkgeversorganisatie verwacht dat daarmee feitelijk iedereen die in aanmerking komt, wordt gedekt, maar volgens de bonden zullen sommigen buiten de boot vallen. “Zelfs mensen die nu een zwaarwerktoeslag krijgen, kunnen met zo’n maximum buiten die regeling vallen”, verwacht Bolster.

Lees ook:

Iedereen tevreden in de metalektro, tot de volgende ruzie over de cao

Voor de tweede keer op rij werden de cao-onderhandelingen in de metaalsector een drama. Werkgevers maken zich zorgen dat dit de norm wordt. Een reconstructie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden