Na de crisis

De luchtvaart zal opkrabbelen, maar doorgaan op de oude voet ligt niet voor de hand

KLM-vliegtuigen staan geparkeerd op de Aalsmeerbaan. Omdat het vliegverkeer grotendeels plat ligt is er behoefte aan extra parkeerruimte voor vliegtuigen.Beeld ANP, Peter Bakker

Nu de luchtvaart totaal ineen is gestort, is het de vraag hoe de sector straks weer opkrabbelt.

Is het een vogel? Is het een vliegtuig? Waarschijnlijk toch die eerste, want de kans dat je een vliegtuig ziet, is klein dezer dagen. Naar schatting is het aantal vluchten in de Nederlandse luchtvaart in heel 2020 niet hoger dat van tien jaar geleden, zegt Joris Melkert, universitair docent luchtvaart- en ruimtevaarttechniek van de TU Delft. “Januari en februari waren nog wel topmaanden, maar nu is 90 procent van de vluchten geschrapt.”

Melkert verwacht dat als het coronavirus onder controle is, eerst het binnenlands verkeer in landen weer op gang zal komen. “In China zie je dat nu al gebeuren.” Op den duur zullen dan de korte en middellange afstanden weer gevlogen worden, denkt Melkert. “In Europa zal daarna het Schengengebied worden vrijgegeven. En in de laatste fase wordt er ook weer transcontinentaal gevlogen.”

Wanneer dit is? “Geen flauw idee”, zegt Melkert. “Eerst moet het virus onder controle zijn. En als het verkeer weer langzaam op gang komt, komen er misschien op alle luchthavens temperatuurcontroles, zoals nu al in Zuid-Korea.”

Moet Schiphol de draad weer oppakken?

De vraag is of de maatschappij wil dat Schiphol de draad weer oppakt en groeit richting de 500.000 jaarlijkse starts en landingen van voor de virusuitbraak. Omwonenden van luchthavens en milieuclubs denken hardop na over hoe deze periode kan worden aangegrepen om de luchtvaart voorgoed te veranderen in een sector met minder overlast en minder uitstoot.

BKLM ziet helft minder passagiers

Het aantal passagiers van KLM is in maart scherp gedaald door de wereldwijde coronacrisis. Ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar was er sprake van 54 procent minder passagiers. De afname van het aantal passagiers was het grootst bij bestemmingen in Azië. De capaciteit om vracht te vervoeren daalde met bijna een kwart, omdat er veel vluchten werden geannuleerd die behalve passagiers in de buik ook vracht vervoeren. Momenteel vliegt KLM nog maar 10 procent van de vluchten ten opzichte van april vorig jaar. Budgetmaatschappij Transavia dat onderdeel is van Air France-KLM is helemaal gestopt met vliegen. Volgens KLM is het onduidelijk wanneer het netwerk weer terug zal zijn op de oorspronkelijke omvang.

De Werkgroep Toekomst Luchtvaart ziet mogelijkheden, zegt voorzitter Hans Buurma. “Dit is dé kans om te zorgen dat al die goedkope stedentripvluchten nooit meer terugkomen. Nederland kan prima verbonden blijven met slechts 350.000 vluchten op Schiphol.” Buurma ziet een kerosinetaks en ook een forse tickettaks als goede instrumenten om grip te houden op het herstel van de luchtvaart. “Zo’n tickettaks kun je hoger maken op bestemmingen die we niet meer willen.” Voor een deel van de vluchten is de trein een alternatief, zegt Buurma. “Je moet het netwerk van bestemmingen van vliegtuig en trein meer zien als internationaal openbaar vervoer, waarbij de nadruk niet langer ligt op groei.”

Vooralsnog wordt er vooral gerepatrieerd

Hebben dit soort plannen voor een herinrichting van de luchtvaart kans van slagen? “Het is inderdaad een unieke kans om de luchtvaart op een andere manier weer op te bouwen”, zegt Melkert. Toch is hij sceptisch. “Ik vrees dat afspraken maken over een internationale of een Europese kerosinetaks erg lastig worden.” 

Ook het vervangen van korte vluchten door treinverbindingen is moeilijk, denkt Melkert. “Feit is dat je de volgende dag een lijnvlucht kunt openen naar een nieuwe bestemming, terwijl het zo’n tien tot vijftien jaar duurt om een snelle treinverbinding aan te leggen. Maar wie weet kunnen er wel stappen worden gezet als er in Europa echt politieke wil is.”

Vooralsnog is Schiphol vooral bezig met de repatriëring van mensen die naar huis willen. Ook draait het in deze dagen om belangrijk vrachtverkeer, laat de woordvoerder weten. “Dat staat samen met de gezondheid van medewerkers en reizigers bovenaan onze prioriteitenlijst.” 

Schiphol denkt wel na over de nabije toekomst. “Er is nog veel onzeker, maar dat de wereld terugkeert naar business as usual is niet te verwachten. Voor Schiphol denken wij aan gecontroleerd herstel in samenhang met hinderbeperking en verduurzaming.”

Lees ook:

De luchtvaart is niet blij met het reisverbod van Trump: ‘We krijgen echt een grote, directe klap’

Het inreisverbod van de VS is een klap voor de luchtvaartsector. ‘Het kost sowieso een jaar of twee om dit te boven te komen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden