Inflatie

De lonen zitten nu toch in de lift, juist bij de lagere salarissen

Een medewerker van DSM maakt mondkapjes. Beeld Merlin Daleman
Een medewerker van DSM maakt mondkapjes.Beeld Merlin Daleman

Meer geld voor de lagere en middeninkomens om de hoge inflatie het hoofd te bieden? Dat kan de overheid niet alleen, zei minister-president Rutte onlangs. Ook werkgevers moeten over de brug komen. Dat lijkt nu langzamerhand te gebeuren.

Lukas van der Storm

Het is op zijn minst een teken aan de wand. In de 26 cao’s die werkgevers en vakbonden in april afsloten, gaan de lonen met gemiddeld 3,4 procent per jaar omhoog. Dat maandpercentage lag de afgelopen dertien jaar nooit zo hoog.

En bij die cijfers valt nog iets op: de lonen van mensen in de onderste schalen stijgen vaak harder dan de salarissen hoger in de piramide. “Er wordt opvallend vaak een vast minimumbedrag afgesproken”, concludeert werkgeversorganisatie AWVN. “Werkgevers tonen daarmee hun zorg voor de koopkrachtproblemen van juist de lagere inkomensgroepen. De opgelopen inflatie treft die inkomensgroepen verhoudingsgewijs het hardst.”

Keihard knokken

Om die lezing moet FNV-vicevoorzitter Zakaria Boufangacha dan weer een beetje grinniken. “Extra geld voor juist de lagere inkomensgroepen is onderdeel van onze inzet bij loononderhandelingen.” De vakbond boekt daarbij zeker zijn successen, ziet hij. “Maar daar moeten we wel keihard voor knokken; het is niet alsof werkgevers daar als vanzelf in meegaan. Al merken we de laatste paar maanden wel dat het vaker lukt, omdat ook werkgevers zien hoe hoog de inflatie nu is.”

Deze week nog sloot de bond een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst met chemiebedrijf DSM. “Daar hebben we bijvoorbeeld een bodembedrag van 1800 euro bruto kunnen afspreken”, schetst Boufangacha. Een nog vrij nieuwe constructie in cao’s, die erop neer komt dat de loonsverhoging voor de komende tien maanden in elk geval minstens 1800 euro behelst.

De nieuwe DSM-cao bevat in de basis een loonstijging van 3,1 procent in de periode van 1 juni tot aan 1 april 2023. Werknemers in hogere salarisschalen krijgen er door die stijging al meer dan 1800 euro bij. De laagste salarisschalen halen dat bodembedrag via de extra procenten nog niet. Zij krijgen bovenop de 3,1 procent dus nog een aanvulling, totdat ook zij aan de 1800 euro zitten. “Centen in plaats van procenten”, luidt daarbij het vakbondscredo.

10 procent inflatie?

Vergelijkbare afspraken zijn onlangs bijvoorbeeld ook in de nieuwe cao’s voor politie en zorgpersoneel gemaakt. En dat helpt niet alleen de laagste inkomensgroepen, benadrukt Boufangacha. Ook de modale inkomens profiteren vaak nog van een bodembedrag. Al blijven de afgesproken percentages ook dan nog flink achter bij de torenhoge inflatie van bijna tien procent in de laatste twee maanden.

Al behoeft die tien procent wel wat nuance, benadrukt de FNV-bestuurder. “We kijken zelf bij van onze looneis naar de inflatie over een heel jaar. Die was bij de laatste vaststelling 3,3 procent. In oktober stellen we dat percentage dan weer opnieuw vast.” De forse geldontwaarding in de afgelopen maanden komt dan dus terug in de nieuwe inzet aan de cao-tafels. “Tegen die tien procent is ook bijna niet op te onderhandelen. Maar het is tot aan oktober wel reden te meer om op forse loonsverhogingen in te zetten.”

Juist vanwege de snelle prijsstijgingen staat nog een ander soort cao-afspraak bovenaan de FNV-prioriteitenlijst: de automatische prijscompensatie. Daarbij volgen de lonen automatisch de inflatie: salarissen stijgen dan dus harder in een periode als de huidige. Ze worden juist gematigd als de prijzen bij de pomp, op de energierekening en in de winkel niet meer stijgen. “Maar dat krijgen we vooral voor elkaar in sectoren waar we als vakbond een sterke positie hebben, zoals bij de havenmedewerkers”, aldus Boufangacha. “Daar lukt het ons om iets extra’s af te dwingen.”

Lees ook:

Rutte: ‘Onvermijdelijk dat de lasten omhooggaan’

Het is ‘onvermijdelijk’ dat de lasten omhooggaan, zegt premier Mark Rutte. Zijn kabinet heeft te maken met flinke financiële tegenvallers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden