AnalyseHervormingen eurozone

De lijdensweg die EU-hervormingen heet: Van juni naar december en weer terug naar juni

Eurogroep-voorzitter Mario Centeno tijdens zijn moeizame persconferentie in Brussel, donderdagochtend.Beeld EPA

Hervormingen die de EU wil doorvoeren, blijken een lijdensweg. Langverwachte besluiten over belangrijke onderwerpen als de bankenunie zijn donderdag wederom uitgesteld.

De Portugese eurogroep-voorzitter Mario Centeno en zijn voorlichters moeten tegenwoordig de creatiefste formuleringen bedenken om het uitblijven van doorbraken te maskeren: De bijeenkomst van EU-ministers van financiën was woensdag een van de meest teleurstellende dit jaar. En wat zegt Centeno na afloop? Dat er ‘een principe-akkoord is bereikt’ over de hervorming van noodfonds ESM (terwijl Italië opzichtig een spaak in het wiel steekt) en dat er een ‘basis is gelegd voor komende discussies over voltooiing van de bankenunie’ (terwijl Duitsland op de rem trapt).

Door die eufemismen duurt het even voordat op Centeno’s persconferentie gisterochtend duidelijk wordt hoe groot de deceptie is. Zoals al anderhalf jaar gebruikelijk is, worden hete hangijzers over de hervorming van de eurozone doorgeschoven naar het komende halfjaar.

“Ik veroordeel de mislukking in de eurogroep”, tweet de Belgische Europarlementariër Guy Verhofstadt. “We zitten nu tien jaar na het uitbreken van de financiële crisis en we hebben nog steeds geen bankenunie of gewijzigd ESM-verdrag. We zijn niet voorbereid op de volgende crisis. Meer dan ooit hebben we een conferentie nodig om onze Europese instituties te hervormen en een einde te maken aan de unanimiteitsregel.”

Onder het motto ‘het dak repareren als de zon schijnt’ ontstond een aantal jaren geleden, toen de Europese economieën weer goed begonnen te draaien, de ambitie om de eurozone structureel crisisbestendiger te maken. Voormalig ‘EU-president’ Donald Tusk goot dat streven twee jaar geleden in een strakke planning: uiterlijk in juni 2018 zouden de regeringsleiders hun fiat geven aan de broodnodige hervormingen.

Juni werd december, december werd juni (2019), juni werd weer december, en de conclusie is nu dat alle definitieve beslissingen opnieuw worden doorgeschoven naar volgend jaar.

Rumoer in Italië 

Zelfs de opwaardering van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM), die altijd werd gezien als doodeenvoudig en onomstreden, blijkt een lijdensweg. Dat komt vooral door recent politiek rumoer in Italië, waar de populistische oppositieleider Matteo Salvini plotseling paniek zaait over de gevolgen voor kleine spaarders en ’s lands trots.

Doordat de anti-establishmentpartij Vijfsterrenbeweging, die nog wel in de regering zit, ook bedenkingen heeft, is de sociaal-democratische minister Gualtieri in de eurogroep gedwongen ‘nee’ te zeggen tegen de ESM-hervorming, ook al had de vorige regering (met Vijfsterren én Salvini’s Lega) in juni nog ‘ja’ gezegd.

Centeno’s opmerking dat er een principeakkoord ligt ‘onder voorbehoud van de afronding van nationale procedures’, en dat alles in het eerste kwartaal van 2020 in kannen en kruiken zal zijn, stuit op de nodige scepsis. “Wij gaan niet akkoord totdat we alle andere hervormingen tot in details kennen”, zegt de Italiaanse onderminister voor Europese zaken Laura Agea (Vijfsterren). “Het zal nog maanden duren om erachter te komen of het pakket in Italië’s voordeel is.”

Uitgerekend een ander onderdeel van dat hervormingspakket dat Italië juist graag ziet komen, een Europa-brede garantie voor bankrekeninghouders, loopt tijdens dezelfde eurogroep-bijeenkomst ook averij op. Over die beoogde vooruitgang in vervolmaking van de EU-bankenunie waren EU-ambtenaren in de aanloop het meest optimistisch. De ministers zouden een akkoord bereiken, weliswaar niet over snelle invoering van zo’n Europees depositogarantiestelsel, maar wel over een ‘routekaart’ voor de komende politieke discussies. Maar zelfs die voorzichtigste aller stappen wordt woensdag niet gezet.

Laatste onderdeel dat wordt uitgesteld, is de ‘eurozonebegroting’, een Frans stokpaard dat onder druk van vooral Nederland al tot minuscule pony-proporties was teruggebracht. Zelfs daarover is het laatste woord nog niet gezegd. Op naar 2020.

Lees ook:
Boven de eurogroep hangt een donkere Italiaanse wolk

De ministers van financiën van de EU zouden woensdag een akkoord moeten bezegelen over opwaardering van het noodfonds ESM, na jarenlange onderhandelingen. Italiaanse politici schreeuwen opeens moord en brand.

EU akkoord over begroting die geen begroting mag heten

EU-ministers van financiën schoven de financiering van hun nieuwe ‘instrument’ in juni op de lange baan. ‘Meer werk is nodig.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden