Staatssteun

De latrelatie tussen Air France en KLM loopt niet lekker. Wordt het een scheiding?

Beeld Reuters

De huidige crisis geeft opnieuw aanleiding om het huwelijk tussen KLM en Air France kritisch te bekijken. De twee kunnen niet zonder en niet met elkaar.

Het zal de meeste reizigers niet veel uitmaken of ze in een vliegtuig worden toegelachen door een stewardess of steward in een donkerblauw pak van Air France, of in het hemelblauw van de KLM. Dat de nationale trots van Frankrijk en die van Nederland in 2004 opgingen in de holding Air France-KLM, daar staat geen vakantieganger of zakenman bij stil op tien kilometer hoogte.

Maar voor de twee luchtvaartmaatschappijen is samenwerking van het allergrootste economische belang. “De relevantie van de fusie is overduidelijk”, zegt Mijntje Lückerath-Rovers, hoogleraar corporate governance (deugdelijk bestuur) aan de Tilburg University. “Dat is ook de reden dat de samenwerking nog niet is geklapt. Zelfstandig zouden ze het niet overleven in de luchtvaartwereld en een overnameprooi worden.”

Oude relatieproblemen

Maar nu beide bedrijven miljarden aan staatssteun is toegezegd om de coronacrisis te doorstaan, laaien oude relatieproblemen tussen het gevleugelde stel weer op. Zo zou de top van de KLM er volgens berichtgeving in Het Financieele Dagblad rekening mee houden dat het zelfs tot een scheiding komt tussen de Frans-Nederlandse luchtvaartcombinatie. Beide maatschappijen hebben toch al een soort latrelatie die niet lekker loopt. Het ergert KLM dat de Fransen de baas spelen, terwijl ze het eigen huis niet op orde hebben. Bovendien zou de KLM-top betwijfelen of de Fransen bereid zijn drastisch in de kosten te snijden, iets wat in deze crisis wel noodzakelijk is.

Lückerath-Rovers kijkt er niet gek van op dat de verschillen tussen de twee bedrijven nu weer opspelen. “Deze discussie loopt al van ver voor de coronacrisis. Daarbij speelt nationalisme aan beide kanten een grote rol. De bedrijfscultuur wordt vaak voor een groot deel bepaald door de cultuur van een land.”

Een binnenlandse samensmelting is nog te overzien, weet ze. “Maar als ondernemingen uit verschillende landen samengaan, kunnen grote verschillen aan de oppervlakte komen. Waar de één toast op de koning bij een belangrijk moment, kan de ander zich daar niets bij voorstellen. Daarom moet je altijd eerst een strategie hebben die met de kernwaarden van beide bedrijven rekening houdt.” 

Enorme vervlechting

In het geval van Air France-KLM verwacht Lückerath-Rovers niet dat het ooit echt gezellig gaat worden. “Ik kan me niet voorstellen dat ze zich ooit één bedrijf zullen voelen. Maar dat neemt dus niet weg dat de belangrijkste reden om bij elkaar te blijven nog overeind staat: economisch overleven.“

Die afhankelijkheid van elkaar onderstreept ook Jan de Vuijst, bestuursadviseur en gespecialiseerd in bedrijfsculturen. “Je ziet het niet aan de uitingen, maar er zit zo'n enorme vervlechting in de organisatie van die twee luchtvaartmaatschappijen. Dat haal je niet zomaar uit elkaar.” 

Ook De Vuijst is niet verrast dat de verschillen tussen de twee bedrijven nu weer aan het licht komen. “Als de irritaties de overhand nemen - en dat is in een crisis al snel zo - komen de verschillen in bedrijfscultuur harder naar boven.” De bestuursadviseur gelooft sowieso niet dat het mogelijk is om verschillende bedrijfsculturen bij elkaar te brengen. “Net als in een echt huwelijk kan dat namelijk helemaal niet, samen één karakter krijgen. Je kunt wel leren omgaan met elkaar.”

Ontrouw van de Fransen

Of dat ooit lukt, betwijfelt Eddy van de Voorde, luchtvaarteconoom aan de Universiteit van Antwerpen. Hij gaf twintig jaar lang les op de TU Delft en volgde de aanloop naar de fusie van de twee vliegmaatschappijen destijds op de voet. “Ik herinner mij dat ik toen al zei dat dit huwelijk onder druk zou komen te staan. Ik heb eerlijk gezegd nooit begrepen dat een Nederlands en Frans bedrijf soepel zouden samengaan. Air France heeft in het verleden samengewerkt met de Belgische luchtvaartmaatschappij Sabena, dat is toen ook gebotst op ontrouw van de Fransen.” 

Van de Voorde voelt dat er zowel van Nederlandse als van Franse kant een gebrek aan vertrouwen is, en dat er nooit sprake is geweest van gelijkwaardigheid in de relatie. KLM moet ernstig rekening houden met een breuk, denkt Van de Voorde. “En nu alvast uittekenen wat er moet gebeuren bij een scheiding.”

Lees ook:

Azië kan aantrekkelijke partner zijn voor Air France-KLM

Of het bedrijf nu wel of niet een belang neemt in Malaysia Airlines: Azië biedt kansen voor Air France-KLM.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden