Leegstand

De kledingzaak wijkt steeds vaker voor de makelaar of fysiotherapeut

Winkelend publiek in het centrum van de stad.  Beeld ANP, Jeroen Jumelet
Winkelend publiek in het centrum van de stad.Beeld ANP, Jeroen Jumelet

Door het thuiswerken verruilen we binnensteden voor winkelcentra om de hoek. Lege winkelpanden worden meer en meer gevuld door tandartsen, kappers en makelaars.

Wat doen we met al die lege winkelpanden? Een vraag waar veel gemeenten zich al jaren over buigen. De lokale detailhandel verkeerde al in zwaar weer, en toen kwam ook nog corona: de genadeklap voor menig winkelstraat, was de onheilspellende prognose aan het begin van de pandemie. Niets blijkt minder waar. De leegstand van winkelpanden stijgt niet, maar daalt zelfs: van 7,5 procent in juli vorig jaar naar 7,2 procent nu, meldt onderzoeksbureau Locatus.

Er zijn zeshonderd meer winkelpanden gevuld dan een jaar terug, terwijl winkeliers in die tussentijd maandenlang dicht moesten en hun omzet zagen verdampen. Hoe dat kan?

In ieder geval niet door nieuwe kleding- of schoenenzaken. “We maken er woningen van, denken gemeenten, of zetten tandartsen, makelaars of fysiotherapeuten in die lege winkels”, constateert Locatus-onderzoeker Gertjan Slob. Tel daarbij op dat er van een faillissementsgolf in de detailhandel nog lang geen sprake is en zo fleuren veel winkelstraten zelfs weer een beetje op.

De middelgrote gemeente profiteert

Vooral middelgrote gemeenten zoals Assen, Roermond, Gouda en Schiedam profiteren van de koerswijziging. Sinds vorig jaar zijn tien tot vijftien meer winkelpanden in deze steden gevuld. Maar nauwelijks door nieuwe winkeliers.

In Weert worden winkelpanden aan de buitenkant van het centrum omgebouwd tot woning en verhuist de detailhandel naar de kern. Zo opende Inge Palmen donderdag haar nieuwe woon- & lifestyle-winkel Guirlande in Weert. “Hier is weinig leegstand, hoor. Gelukkig komen er ook wat nieuwe horecazaken bij, goed voor de gezelligheid.”

null Beeld Brechtje Rood, Trouw
Beeld Brechtje Rood, Trouw

Nieuw of verrassend is het niet dat winkelpanden een nieuwe bestemming krijgen, maar die ontwikkeling kreeg wel een duw in de rug door corona, weet Kitty Koelemeijer, hoogleraar marketing en retailing aan Nyenrode Business Universiteit. “We staan nu veel meer open voor vermenging met andere diensten in de binnenstad. We zien ook wel dat winkelcentra er anders bepaald niet vrolijker op worden.”

We winkelen liever in de buurt

Hoewel, er zijn ook winkelcentra die nog geen vermenging nodig hebben om een beetje sfeervol te zijn: die om de hoek, de buurtwinkelcentra. Die profiteren juist van de coronacrisis, ziet Koelemeijer. “Door adviezen om thuis te blijven en afstand te houden winkelen we liever in de buurt. Wat erg opvalt: vooral bij nieuwe ondernemers met lokale producten, bijvoorbeeld in de voedingsbranche. Dat buurtshoppen is door thuiswerken écht een blijvende trend, terwijl we altijd dachten dat die kleinere winkelcentra als eerste zouden sneuvelen.”

Die trend gaat dan weer ten koste van grotere steden, waar de leegstand wel oploopt, bijvoorbeeld in Utrecht: van 7,8 procent vorig naar bijna 10 procent nu. Een bezoek aan de binnensteden vinden we nog eng, lijkt het. Die ontvangen nog steeds maar de helft van het aantal bezoekers ten opzichte van voor de pandemie.

Bovendien huizen in binnensteden veel grote ketens, zoals de kledingzaken H&M en Zara en parfumerie Douglas. In plaats van drie of vier winkels gaan zij terug naar hooguit een, omdat dit soort ketens vanwege al het webshoppen minder stenen winkels nodig hebben.

Een andere reden is dat fysiotherapeuten, tandartsen en makelaars de binnenstad van Amsterdam of Rotterdam veel te duur vinden. Daardoor heeft het wijzigen van bestemmingsplannen voor lege winkelpanden hier weinig zin.

De recessie bleef uit

In september vorig jaar hield Locatus nog rekening met een toenemende winkelleegstand tot meer dan 10 procent. “Maar in die prognoses hielden we rekening met een recessie, die dus uitbleef”, zegt onderzoeker Slob.

Dit jaar telt de detailhandel tot nu ‘slechts’ negentig faillissementen. Vorig jaar lag dat aantal op 285 en in 2019 op 325, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Natuurlijk houden steunpakketten van de overheid voor de vaste lasten en personeelskosten ondernemers kunstmatig in leven, zegt Koelemeijer. Die faillissementsgolf komt er nog wel, de vraag is wanneer en hoe hard.

Lees ook:

Er komen nog altijd webwinkels bij. Zijn de nieuwkomers te laat?

Corona zorgde voor een recordaantal online verkopen, maar ook het aantal webshops nam fors toe. Maken deze nieuwe winkeliers nog een kans?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden