Onzekerheid

De industrie gaat een zware winter tegemoet, voor het eerst krimp in twee jaar tijd

Kunstmestfabrikant Yara, die veel aardgas verbruikt, bouwde zijn productie in het Zeeuwse Sluiskil in augustus af vanwege de hoog opgelopen energiekosten.  Beeld ANP / Branko de Lang
Kunstmestfabrikant Yara, die veel aardgas verbruikt, bouwde zijn productie in het Zeeuwse Sluiskil in augustus af vanwege de hoog opgelopen energiekosten.Beeld ANP / Branko de Lang

Nederlandse industriebedrijven kregen fors minder nieuwe bestellingen binnen in september, en schalen bovendien hun productie af vanwege de hoge energiekosten.

Dirk Waterval

De hoge energieprijzen, economische onzekerheid en geopolitieke spanningen delen een flinke dreun uit aan de Nederlandse industrie. Voor het eerst in twee jaar tijd heeft die sector te maken met krimp, zo blijkt uit nieuwe cijfers van de Nederlandse Vereniging voor Inkoopmanagers (Nevi).

Het aantal nieuwe bestellingen uit binnen- en buitenland daalde de afgelopen maand in een tempo dat deze eeuw nog maar een paar keer eerder is voorgekomen. Alleen tijdens het knappen van de internetbubbel in 2001, de kredietcrisis in 2008 en aan het begin van de coronacrisis holde het aantal orders sneller achteruit.

Meerdere grote bedrijven kwamen onlangs in het nieuws met afgeschaalde productie en ontslagrondes. Half augustus sloot metalenproducent Nyrstar zijn fabriek in Budel vanwege de hoge energieprijzen. Een week later besloot kunstmestfabrikant Yara, die veel aardgas verbruikt, om diezelfde reden haar productie in het Zeeuwse Sluiskil af te bouwen. Weer enkele weken daarna legde aluminiumfabriek Aldel in Delfzijl de hele productie stil, waarna een groot deel van het personeel op straat kwam te staan.

Ook bestellingen uit buitenland afgenomen

De cijfers van Nevi, die maandelijks inkoopmanagers van 350 industriebedrijven enquêteert, geven een beeld van de hele sector. Nevi destilleert uit alle antwoorden van inkoopmanagers een graadmeter voor industriële groei, die in september uitkwam op 49 – alles onder de 50 duidt op krimp voor de komende maanden. In augustus stond de teller nog op 52,6.

Een slecht draaiende industrie heeft zijn weerslag op de hele economie, zegt econoom Albert Jan Swart van ABN Amro. “De industrie is in Nederland goed voor zo’n 12 procent van het bruto binnenlands product. Dus stel dat de productie met een procent of 5 zou dalen de komende maanden, en dat sluit ik niet uit, dan gaat er ruim 0,5 procent af van de hele economische groei.”

Opmerkelijk is dat ook het aantal nieuwe bestellingen uit het buitenland is afgenomen. De euro staat er internationaal maar zwakjes bij de laatste tijd, en een lage wisselkoers betekent normaal gesproken juist een boost voor de export. Voor partijen van buiten het eurogebied is het dan immers relatief goedkoop om Nederlandse goederen en halffabricaten in euro’s af te rekenen.

Steenkolen ook duurder

Maar op dit moment heeft de zwakke euro tegelijkertijd een groot nadeel voor exporteurs die veel energie verbruiken. Gas en olie komen vaak van buiten de EU, en met een lage wisselkoers is het relatief nog eens extra duur om dat in te slaan. De extra inflatie – lees: de extra hoge energierekening – die de zwakke euro veroorzaakt, weegt zwaarder dan het exportvoordeel dat een lage wisselkoers normaal gesproken heeft.

“De autofabrikanten en bouwbedrijven die normaal gesproken hun staal en zink in Europa kopen, wijken nu eerder uit naar landen waar de industrie minder op gas draait”, zegt Swart. Dan valt te denken aan Brazilië, Zuid-Afrika, China en India. “Daar werken ze meer met steenkolen, bijvoorbeeld. Ook dat is veel duurder geworden, maar lang niet zoveel duurder als aardgas.”

Er zijn ook wat ‘lichtpuntjes’, vindt Swart. Het deel van de industrie dat machines bouwt, zoals chipmachinefabrikant ASML, had nog een enorme, reeds opgebouwde orderportefeuille weg te werken. Dus al daalt het aantal nieuwe orders, met de oude kunnen ze nog heel lang vooruit.

Ook nam de werkgelegenheid in de industrie nog steeds een beetje toe in september, blijkt uit de cijfers van Nevi. “Er is overal een groot tekort aan technisch personeel”, zegt Swart. “Dus als je nog oude orders moet afwerken, kun je toch nog wat nieuwe mensen gebruiken.”

Lees ook:

Nyrstar sluit zinksmelterij in Budel om hoge energiekosten

De van oorsprong Belgische metalenproducent Nyrstar sluit zijn zinksmelterij in het Brabantse Budel vanwege de hoge energiekosten.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden