Handelsoorlog

De handelsoorlog tussen China en de VS gaat over meer dan handel

Een supermarkt van Lotte in Beijing, China. De meeste supermarkten van Lotte moesten dicht na onverwachte inspecties rondom brandveiligheid. Beeld AP

China gaat er prat op dat het geen politieke eisen stelt aan handelspartners. Maar buitenlandse bedrijven moeten wel loyaal zijn aan het land.

De handelsoorlog tussen China en de VS draait allang niet meer alleen om handel. Op tafel liggen ook de pro-­democratieprotesten in Hongkong. Het zou logisch zijn dat president Xi Jinping op zijn beurt de Amerikaanse politiek kapittelt. Maar China wil niet dat andere landen zich met het Chinese beleid bemoeien en doet dat dus ook zelf niet, vertelt Shi Yinhong, ­directeur van het Instituut voor Amerikaanse Studies in Peking. 

“Als China tegenmaatregelen wil nemen, zullen deze vooral van economische aard zijn”, denkt Shi Yinhong.  Door bijvoorbeeld te spelen met veiligheidsvoorschriften, gezondheidseisen of vergunningen kan hij ervoor zorgen dat Amerikaanse goederen of werknemers vertraagd het land in ­komen. Xi kan de Chinezen ook ­oproepen een Chinese telefoon te kiezen in plaats van een Amerikaanse.

Dat gebeurde eerder. Toen het Zuid-Koreaanse conglomeraat Lotte, actief in voedselproductie en retail, in 2017 de VS een stuk land ter beschikking stelde voor de installatie van een luchtafweersysteem, kwam dat het bedrijf duur te staan. Consumenten negeerden de Lotte-­supermarkten in China en de lokale brandweer ontdekte plotseling dat de winkels niet aan de veiligheidsvoorschriften voldeden. Lotte moest 75 van haar 99 Chinese supermarkten sluiten.

KLM moest de naam van Taiwan aanpassen op haar Chinese website

Een volwaardig handelsakkoord tussen de VS en China moet eigenlijk al over een paar weken worden ­getekend door Xi en Trump, in Chili bij de APEC-top, een economisch ­samenwerkingsverband van Aziatische ­naties en landen rond de Stille Oceaan. Peking heeft gezegd alleen te tekenen als de VS aanstalten maken extra importheffingen op te heffen. 

China gaat er prat op dat het geen politieke eisen stelt aan handelspartners. Dan kunnen die dat andersom ook niet doen, is het idee. Het is de ­reden dat veel Afrikaanse en Zuidoost-Aziatische landen graag in zee gaan met Peking. Maar Peking laat wel degelijk van zich horen als er kritiek komt, bijvoorbeeld op het mensenrechtenbeleid, of de status van Taiwan of Hongkong. Toen mensenrechtenactivist Liu Xiaobo de Nobelprijs voor de Vrede kreeg van het Noorse Nobelprijscomité, daalde de Noorse export naar China met 70 procent.

Buitenlandse bedrijven moeten loyaal zijn aan de Chinese gastheer. In het jaarverslag refereren aan de visie van de Communistische Partij en ­regelmatig op de thee bij partijbonzen voldoet in veel gevallen. Lastiger is de praktijk. Vorig jaar moest KLM, net als veel andere luchtvaartmaatschappijen, de naam van de provincie Taiwan aanpassen op haar Chinese website. Hotelketen Marriott was om dezelfde fout in de problemen gekomen.

‘Trump trekt het conflict alsmaar breder’

Recenter kregen kledingbedrijven, de Amerikaanse basketbalbond, tv-serie ‘South Park’ en techbedrijf Apple een tik op de vingers omdat ze niet expliciet de kant van Peking kozen in de Hongkong-kwestie. Politici in de Verenigde Staten reageerden verontwaardigd op zoveel bemoeienis. ­Donald Trump kondigde zelfs aan dat er geen handelsdeal komt als de rust in Hongkong niet snel wederkeert. En de mensenrechten- en democratiewet die het Amerikaanse congres vorige week aannam, maakt de speciale economische positie van Hongkong afhankelijk van de mate waarin Peking zich met de stadstaat bemoeit.

“Trump trekt het conflict alsmaar breder, hij neemt het initiatief. Dat triggert China om te reageren”, zegt Raoul Leering, hoofd Internationaal handelsonderzoek bij ING. Trump dreigt de notering van Chinese bedrijven aan de Amerikaanse beurs op te schorten. 

Leering: “De VS reageren op een frustratie die we in Europa ook hebben. Er is beloftemoeheid: China ­levert nog altijd niet op het gebied van hervormingen en een meer open markt”, zegt China-onderzoeker ­Lucrezia Poggetti van het Merics ­Instituut. “De Amerikanen hebben een veel krachtiger aanpak van die frustraties dan de EU, en zetten die ook door in de handelsoorlog.”

De vraag is wie dit het langst volhoudt. Leering: “Als er een deal komt die bijvoorbeeld ook intellectueel eigendom beschermt, denk ik dat Trump eieren voor zijn geld kiest.”

Lees ook:

Trump straft Chinese hightech-bedrijven vanwege Oeigoeren.

De Verenigde Staten stellen sancties in tegen Chinese bedrijven vanwege de onderdrukking van de Oeigoerse bevolking. Gaat het echt om hen, of is dit een stap in de handelsoorlog?

Huawei neemt voorschot op gesprekken in handelsoorlog, zegt 5G-kennis te willen verkopen.

De Verenigde Staten en China gaan weer praten. De topman van het omstreden technologiebedrijf Huawei deed alvast een onverwacht voorstel. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden