Derivatenschuld

De geldnood van Vestia bezorgt ook andere corporaties hoofdpijn

Op het sociale woningcomplex ‘De Peperklip’ in Rotterdam legt woningbouwcorporatie Vestia een bio-divers natuurdak aan. Beeld Arie Kievit
Op het sociale woningcomplex ‘De Peperklip’ in Rotterdam legt woningbouwcorporatie Vestia een bio-divers natuurdak aan.Beeld Arie Kievit

Opnieuw moeten andere woningcorporaties Vestia te hulp schieten. Die redt het anders niet, en dat is riskant voor de hele sector.

Negen jaar geleden is het inmiddels dat Vestia, destijds de grootste woningcorporatie van het land, met donderend geraas in de afgrond stortte. En nog veertig jaar lang zullen alle andere corporaties moeten betalen om Vestia af te helpen van de miljardenschuld waaronder ze nog steeds gebukt gaat. Vestia zelf wordt opgeknipt in drie kleinere corporaties.

Dat is althans het plan dat het bestuur van de vereniging van woningcorporaties Aedes aan de leden voorlegt - en waarvoor trouwens ook de steun van onder meer de ministeries van binnenlandse zaken en financiën nodig is. Begin februari nemen de Aedes-leden er een beslissing over.

Vestia - met woningen verspreid over heel Nederland, maar vooral in Zuid-Holland - kwam eind 2011 diep in de sores vanwege de aanschaf van derivaten, een ingewikkelde financiële constructie die bedoeld was om het risico van stijgende rentes af te dekken, maar tot zware verliezen leidde toen de rente maar bleef dalen.

Daarna is Vestia stevig gaan saneren, met onder meer hogere huren en minder onderhoud. Ook heeft de corporatie 24.000 woningen verkocht - ze heeft er nu nog zo’n 60.000 over. Andere corporaties sprongen in 2012 meteen al bij met ongeveer 675 miljoen euro om een faillissement af te wenden.

Geen andere weg

Maar dat alles blijkt niet genoeg. Daar lijden niet alleen de huurders onder, stelt Aedes, maar ook gemeentes, want Vestia is niet in staat om nieuwe woningen te bouwen of geld te steken in het versterken van wijken die kwetsbaar zijn.

“We zien geen andere weg”, zegt Aedes-voorzitter Martin van Rijn over het nieuwe reddingsplan. Niet alleen Vestia zelf redt het niet op eigen houtje, ook andere corporaties lopen risico vanwege Vestia’s schuld. Dat komt omdat álle corporaties afhankelijk zijn van het Waarborgfonds Sociale Woningen. Omdat dat fonds borg staat, kunnen corporaties tegen een lage rente geld lenen. Maar als Vestia bezwijkt onder haar schuldenlast, komt ook het voortbestaan van dat waarborgfonds in gevaar.

Om dat risico te verkleinen, wordt Vestia in drieën gedeeld, met corporaties in Rotterdam, in Den Haag en in Delft-Zoetermeer. Als een van die drie omvalt, kan het waarborgfonds dat nog wel aan, is de gedachte daarachter. Die opdeling zal waarschijnlijk in 2023 afgerond zijn. Welke gevolgen dat heeft voor de ongeveer 450 mensen die nu bij Vestia werken, is nog niet duidelijk.

Leningen ruilen

Ingrijpender voor de andere corporaties is het plan om leningen te ruilen. Vestia heeft destijds om de acute nood te lenigen geld geleend tegen een hoge rente, van 4 procent. Andere corporaties nemen die nu over, is het voorstel, en Vestia krijgt daarvoor van hen veel goedkopere leningen terug. 

Dat geeft Vestia lucht, want daardoor gaan de rentelasten met 28 miljoen euro per jaar omlaag. Dat geld moet door de andere corporaties worden opgebracht: uitgesmeerd over veertig jaar kost die deal hen 12 euro per jaar per verhuurde woning.

Vestia-bestuursvoorzitter Arjan Schakenbos spreekt van ‘een ongewoon beroep op een groot aantal partijen’. En Aedes-voorzitter Van Rijn laat niet na te melden dat ‘het huidige Vestia niets te maken heeft met de pijnlijke derivatenaffaire’. 

Die affaire stelde destijds alle corporaties in een kwaad daglicht en was een belangrijke aanleiding voor de parlementaire enquête naar de sector. Maar de bestuurders van toen zijn allang weg - topman Erik Staal kreeg nog wel 3,5 miljoen euro mee - en de kasbeheerder kreeg zelfs een celstraf wegens het aannemen van smeergeld.

Intussen procedeert Vestia nog steeds tegen de Franse banken Société Générale en BNP Paribas voor hun aandeel in het derivatenschandaal. Rechtszaken tegen andere betrokkenen, onder meer Deutsche Bank, leverden al 235 miljoen euro op.

Lees ook:

Woningcorporatie Vestia trekt zich ook terug uit Westland

Woningcorporatie Vestia wil zich vooral richten op ‘kerngemeenten’ Rotterdam, Den Haag, Delft en Zoetermeer. Daarom stoot ze haar huizen in het Westland af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden