Toezichthouder

De financiële sector moet van zichzelf weten hoeveel klimaatrisico ze loopt, eist DNB

De Onyx-kolencentrale op de Maasvlakte. De centrale gaat op korte termijn dicht om Nederland te helpen bij het halen van de klimaatdoelen.  Beeld ANP
De Onyx-kolencentrale op de Maasvlakte. De centrale gaat op korte termijn dicht om Nederland te helpen bij het halen van de klimaatdoelen.Beeld ANP

Banken, pensioenfondsen en verzekeraars moeten aan de slag met de rekenmachine van de toezichthouder: hoe groot zijn de risico's die zij lopen met klimaatverandering?

Dirk Waterval

Nederlandse banken, verzekeraars en pensioenfondsen helpen met hun beleggingen samen tenminste 82 megaton CO2 de wereld in, en waarschijnlijk meer. Dat is ongeveer de helft van de uitstoot van heel Nederland, zo blijkt uit een nieuwe studie van De Nederlandsche Bank (DNB).

Het investeren in bedrijven die veel uitstoten is niet alleen gevaarlijk voor het milieu, maar op termijn ook voor de gezondheid van de banken en pensioenfondsen zelf, stelt DNB. Door klimaatverandering moeten zij later misschien veel afschrijven op die bedrijven op hun balans – die worden simpelweg minder waard naarmate de duurzame transitie vordert.

Ook kredietverstrekkers kunnen minder happig worden op het verstrekken van leningen aan ‘grijze’ bedrijven. Dat maakt het duurder om aan kapitaal te komen, en ook dat zullen de banken en verzekeraars die in deze bedrijven beleggen merken op hun balans.

Niet te veel risico

DNB heeft als taak te zorgen dat financiële instellingen niet te veel risico’s nemen, en het klimaatrisico is daar één van. Probleem is nu dat er nog geen duidelijke internationale regels zijn over hoe groen of grijs een verzekeraar of bank zijn investeringen moet kwalificeren. Naast gebrek aan regels laat ook de kwaliteit van de meetgegevens daarover te wensen over.

Dat erkent DNB, schrijft ze in het nieuwe rapport. Maar zelfs met beperkte data en gebrek aan duidelijke regels over wat wel en niet het stempel ‘duurzaam’ mag dragen, kunnen banken, verzekeraars en pensioenfondsen volgens DNB heus wel iets zeggen over hoe groen hun investeringen op dit moment zijn.

Instellingen moeten dus niet wachten met meten tot zij over perfecte data beschikken, maar er gewoon mee beginnen. “De ervaring leert dat data juist beter worden door ermee aan de slag te gaan”, schrijft DNB.

Volgend jaar verwacht DNB concrete verwachtingen te uiten over hoe financiële instellingen met deze klimaatrisico’s moeten omgaan. Het liefst sluit DNB dan aan bij wat de Europese Centrale Bank zal verwachten van banken.

Grijze pensioenfondsen

Van de grijze investeringen springen met name de pensioenfondsen eruit, en dan vooral met hun beursgenoteerde aandelen. Alleen die zijn al goed voor 38 megaton CO2. Bij banken zit de grijsheid van hun investeringen vooral in de verstrekte bedrijfsleningen en minder in de woninghypotheken.

De dataset hiervoor komt uit 2019, dat was wel iets voordat grote pensioenfondsen als ambtenarenfonds ABP grote slagen maakten in hun vergroening. Eerder dit najaar maakte ABP, qua vermogen een van de grootste pensioenfondsen ter wereld, al bekend helemaal te stoppen met beleggen in olie, gas en kolen. Dat gaat om 15 miljard euro aan investeringen, waarvan het gros begin 2023 verkocht moet zijn.

Slechts een klein deel laat de risico's meewegen

Desondanks ziet DNB dat het risico van afschrijvingen toenemen. Sommige bedrijven waarin pensioenfondsen en verzekeraars beleggen, beginnen steeds meer af te wijken van het ‘transitiepad’ dat ze eigenlijk zouden moeten volgen om aan het klimaatakkoord in Parijs te voldoen.

Bovendien: financiële instellingen zeggen zich dan wel bewust te zijn van de gevaren die klimaatverandering heeft voor de gezondheid van hun eigen balans, slechts een klein deel laat die risico’s ook daadwerkelijk meewegen bij de beslissing om ergens wel of niet in investeren. Slechts 10 procent van de banken doet dat, 22 procent van de verzekeraars en 30 procent van de pensioenfondsen, zo blijkt uit een enquête van DNB.

Moeten ze al hun grijze beleggingen dan van de hand doen? Niet per se, ze kunnen ook eerst proberen bij te sturen door hun stem te laten gelden tijdens aandeelhoudersvergaderingen. Of klimaatvoorwaarden stellen bij het verstrekken van een bedrijfslening.

Strijd tegen witwassen bij banken nog altijd onvoldoende

Ondanks de hoge schikkingen, boetes en media-aandacht hebben nog steeds niet alle banken hun witwasaanpak op orde. Dat oordeelt De Nederlandsche Bank in haar jaarlijkse toezichtrapport. Banken zijn zich absoluut bewuster geworden van hun tekortkomingen in het opsporen van criminele geldstromen in hun systemen, zei toezichtdirecteur Steven Maijoor in een perstoelichting. “Maar de problemen zijn omvangrijk en persistent. Er is nog veel werk aan de winkel.”

Banken hebben de afgelopen jaren duizenden mensen aangenomen om transacties te volgen en klanten te controleren. Maijoor zei daarover dat een groot deel bezig is met het wegwerken van oude achterstanden. Hij wilde geen antwoord geven op de vraag of de overheid wel genoeg middelen vrijmaakt bij de publieke kant van de opsporing, bijvoorbeeld bij de fiscale opsporingsdienst en bij inlichtingendienst Financial Intelligence Unit (FIU).

Lees ook:

Zijn gas en kernenergie nu wel of geen groene investeringen? Europa is verdeeld

Het is een slepend onderwerp van discussie in de EU: wat is een groene investering?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden