Het jaar van de boer

De eerste snede zorgt voor een feestje op de boerderij

Bij de familie Meijer gaat vandaag het eerste gras van het land, 'de eerste snede', veruit de belangrijkste oogst van gras van het jaar. Beeld Herman Engbers

Bij de melkveehouderij van de familie Meijer is het elk jaar een klein feestje, coronavirus of niet: de eerste snede.

Wie het erf betreedt van boerderij 't Loaboerke in het Twentse De Lutte, merkt aan van alles dat het vandaag geen gewone dag is. Maaimachines en tractoren rijden af en aan en de familie Meijer, die deze melkveehouderij en ijsmakerij runt, heeft een grote tafel buiten gezet waaraan gezellig wordt gegeten en gedronken.

Van de partij zijn niet alleen Karin en Taede en hun kinderen, het boerengezin dat Trouw een jaar lang volgt. Er lopen en rijden ook loonwerkers rond, de ouders van Taede zijn gekomen, de zus van Karin is er met haar kinderen en natuurlijk zijn de ouders van Karin present. Die wonen hier immers ook op het erf.

De reden van deze bedrijvige gezelligheid: de eerste snede, ieder jaar rond deze tijd een klus die voor rundveehouders van levensbelang is. Nu is het gras op zijn best, nu moet het worden gemaaid, van het land worden gehaald en worden opgeslagen. Dit gras, dat hier vandaag ligt te zonnen, is immers voor een groot deel het koeienvoer voor de winter.

Kop d'r voor en gaan

Daarom maakt de familie Meijer van dit ‘inkuilen’ elk jaar een feestje. “Inkuilen is echt een familieding", zegt Karin. “Het is iets magisch, wij bepalen nu de productie voor het hele jaar. De eerste snede is aan de ene kant heel gezellig en aan de andere kant heel druk en keihard werken. We hebben hier 45 hectare gras liggen op verschillende locaties. Dat moet zo snel mogelijk worden binnengehaald. Het is dus ‘kop d’r voor en gaan’.”

Het jaar van de boer

In de serie Het Jaar van de Boer volgt Trouw een jaar lang drie boerengezinnen. Varkenshouders en melkveehouders. Hoe vergaat het ze? Hoe staan ze in het leven? Voor welke keuzes komen ze te staan? Is er bedrijfsopvolging? Hoe kijken ze aan tegen ‘de rest van de maatschappij’, tegen dierenwelzijn en klimaat? Vandaag: de familie Meijer, melkveehouders uit De Lutte.

Dat het gras zo snel mogelijk moet worden opgeslagen in sleufsilo's onder plastic heeft alles te maken met het weer. Er mag absoluut geen regen bij het gras komen, dat zou ten koste gaan van de kwaliteit van deze wintervoorraad. Gelukkig brengt deze dag ons bakken met zon, maar helemaal gerust zijn Karin en Taede er niet op. Je weet het nooit met het weer, dat hoef je een boer niet te vertellen. Karin: “Als het eenmaal zover is beginnen we toch een beetje zenuwachtig te worden.” 

Een loonbedrijf maait het gras, hakselt het rijdt in een kuil en stampt het aan met een enorme tractor. De familie Meijer dicht het hierna af met landbouwzeil.Beeld Herman Engbers

Die spanning houden ze tot het laatste moment, als het gras met folie wordt afgedekt. Ze hebben er speciaal nieuw zeil voor aangeschaft. De wintervoorraad voor de 120 koeien van ‘t Loaboerke moet tot in de perfectie worden afgedekt, dat mag niet worden verpest door een paar kraaien die er gaten inpikken. “Als het plastic erop zit ,sluiten we het af met een biertje”, zegt Karin. 

Melk is heilig

“Dit is gewoon je winstgevende factor voor de rest van het jaar", weet Taede. “Als de kwaliteit van dit gras niet goed is, moeten we meer voer bijkopen en dat is duur.” Voer bijkopen moet toch al, omdat een koe niet alleen gras eet, maar ook graan. Bij een melkveehouder is het heel simpel: hoe beter de kwaliteit van het voer, hoe beter de koe produceert. “Wat je er aan de voorkant instopt, komt er aan de onderkant weer uit”, zegt Taede. 

Een mooi geconserveerd en stabiel ruwvoeder 

“De eerste snede kuilgras is de basis voor de wintervoorraad, waarvan de koeien de hele winter eten”, zegt ruwvoerspecialist Ludwig Oevermans van Limagrain, marktleider in landbouwzaden, waaronder gras. “Het maai- en inkuilmoment luistert nauw. Een belangrijke factor hierbij is het weer. Het gemaaide product moet voor kunnen drogen op het land tot een juist drogestofpercentage, zo rond de 40 procent.”

Verder moeten boeren oppassen dat ze niet te diep maaien, weet Oevermans. Anders duurt de hergroei van het gras langer en lever je in op de totale opbrengst van het grasland. “De afstelling van maaimachines is dus van groot belang.”

Als het gras eenmaal ingekuild is, wordt het afgedekt met plastic en vindt er een fermentatieproces plaats. De goede bacteriën zetten de suikers om in melkzuur, zodat er een mooi geconserveerd en stabiel ruwvoeder overblijft. “Dan daalt de pH-waarde van het gras, een vergelijkbaar proces als bij yoghurt.”

Naast eiwit uit vers weide- of ingekuild gras heeft een koe ook energie nodig. Meestal wordt dit in de vorm van snijmaïs gevoerd, die in september wordt geoogst en ingekuild.

Melk is hier nu eenmaal heilig, blijkt ook vandaag, want het mag niet zo zijn dat al dat maaien, schudden en harken het leven van de koeien in de stal verstoort en daarmee de melkproductie. Karin: “Het gras is nu noodzaak, maar voor de koeien moet het normaal blijven.”

De familie Meijer trekt altijd drie dagen voor de eerste snede uit. Die dagen zien er in coronatijd niet anders uit dan in andere jaren, zegt Karin. “Ik zei het in de vorige aflevering al: als wij de auto instappen om naar de winkel te gaan, denken we pas: o ja.” 

Er passeert weer zo'n machtige hakselaar. Die stelen op deze eerste snede toch de show, vindt zelfs Karin. “Ik ben niet zo'n machinefan maar als die maaimachines gaan draaien, dat heeft wat.”

Lees ook:

Na twee extreem droge jaren snakt de familie Meijer naar meer regen

Op het erf van de familie Meijer in De Lutte merken ze weinig van de coronacrisis. Het is de angst voor wederom een droog jaar die hen bezighoudt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden