Inflatie

De economie zit in de lift, maar waar blijft de loonsverhoging?

null Beeld ANP XTRA, Lex van Lieshout
Beeld ANP XTRA, Lex van Lieshout

Werkgevers staan te springen om personeel, de economie groeit en de werkloosheid is laag. Toch schieten de lonen niet omhoog. Hoe zit dat?

Barbara Vollebregt

Werknemers gaan er in de net afgesloten cao’s twee procent op vooruit. Dat lijkt een aardig resultaat voor werknemers. Maar is dat wel zo? Door de inflatie wordt het leven duurder. In veel bedrijfstakken staan werkgevers te springen om personeel: obers, schoonmakers en it’ers. Gezien de krapte op de arbeidsmarkt zou je denken dat de vakbonden een goede onderhandelingspositie hebben om er meer uit te slepen.

“Hebben ze ook”, zegt Marcel Klok, macro-econoom bij ING. Toch is de verwachting dat de loonstijging pas vanaf volgend jaar flink doorzet. De loonontwikkeling sjokt altijd achter de economische ontwikkeling aan, weet Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Bovendien worden cao’s vaak voor een jaar of langer afgesloten. Een cao die in een slechte tijd is beklonken, loopt ook als het beter gaat nog door.

Je kunt nu een stuk meer vragen

Voor hogere salarissen is meer nodig dan een krappe arbeidsmarkt. Nederlanders moeten weer bewegen op de arbeidsmarkt. “Door de coronasteun aan het bedrijfsleven zijn veel banen behouden gebleven. Dat is prettig voor werknemers, maar heeft er ook voor gezorgd dat zij op hun plek zijn blijven zitten”, zegt Klok. Mensen die niet van baan wisselen, vragen niet gauw om een loonsverhoging. Als ze solliciteren doen ze dat vaak wel. “Zeker in sectoren waar flinke personeelstekorten zijn, kun je nu een stuk meer vragen.”

Er zijn meer factoren die invloed kunnen hebben op de hoogte van het loon. Zo zijn tijdens de lockdowns veel Oost-Europese arbeidsmigranten teruggegaan naar hun thuisland. Het is de vraag of zij allemaal terugkeren. Komen ze terug, dan kan dat de lonen drukken; komen ze niet dan niet. En nu de steunmaatregelen aflopen, vallen slecht renderende bedrijven alsnog om, waardoor de werkloosheid iets kan oplopen. Dan neemt de krapte op de arbeidsmarkt ook af.

Het blijft koffiedik kijken, maar de verwachting is dat de werkloosheid maar een beetje oploopt door die faillissementen. Bovendien komt er werk bij doordat de economie groeit en de vraag naar onze diensten in het buitenland hoog is. Niets staat een verdere loonstijging in de weg, zo lijkt het - als er geen ramp gebeurt of lockdown volgt.

Pot verf en biertje zijn nu prijziger

Anderzijds is daar de inflatie waardoor het leven duurder wordt. Vorige maand waren consumentenartikelen en diensten 3,4 procent duurder dan een jaar geleden, meldde het CBS. Nederland kent de hoogste inflatie in bijna 20 jaar. Vooral energie en autobrandstoffen zijn veel duurder geworden. Maar ook een pot verf en dat biertje op het terras zijn nu prijziger. Als het leven duurder wordt, willen mensen meer verdienen.

In België bewegen cao-lonen standaard mee met de inflatie, in Nederland niet. Dat is nu een nadeel voor werknemers, al gaan instanties als de Europese Centrale Bank er vanuit dat de inflatie tijdelijk is. “Voor hogere lonen moet de krapte op de arbeidsmarkt wat langer aanhouden”, benadrukt Van Mulligen.

Dit jaar tekenden werknemers en werkgevers nieuwe cao's met een loonstijging van gemiddeld 2 procent, meldt werkgeversorganisatie AWVN. Dat is meer dan tijdens het dieptepunt van de coronacrisis. Maar het is nog niet de 3 procent van voor de crisis.

Sneller ontslagen

Vergeleken met wat er in de Verenigde Staten gebeurt, lijkt het in Nederland wat karig. Daar schieten de lonen omhoog. Dat komt doordat Amerika, in tegenstelling tot Europa, geen cao-land is, zegt de ING-econoom. “Ze zitten daar niet vast aan lange-termijnafspraken. Daardoor kunnen werknemers als het goed gaat met een bedrijf snel meer verdienen, maar als het slecht gaat ook sneller ontslagen worden.”

Al met al hebben Nederlandse werknemers de komende tijd een goede onderhandelingspositie. Niets lijkt een verdere loonstijging in de weg te staan. Toch is de kans klein dat vakbond FNV de looneis voor volgend jaar waar kan maken: 100 euro per maand voor iedereen, plus automatische prijscompensatie. Dat komt voor de laagstbetaalden neer op een stijging van ongeveer zeven procent. Klok: “De vakbond zet de laatste jaren altijd veel hoger in dan er uiteindelijk in afspraken uitkomt.”

Lees ook:

Passiviteit op de arbeidsmarkt: ‘Iedereen blijft zitten waar hij zit’

Nog nooit gingen zo weinig mensen op zoek naar een nieuwe baan, terwijl werkgevers zitten te springen om personeel. Hoe is dat te verklaren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden