Kwartaalcijfers

De economie groeit historisch hard, maar de toekomst ziet er niet goed uit

Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) geeft een toelichting op de kwartaalcijfers.Beeld ANP

Het is een keiharde come-back van de Nederlandse economie, die 7,7 procent groei in het derde kwartaal. Maar de vooruitzichten zijn slecht.

Tegenover de grootste economische krimp in het tweede kwartaal staat nu de grootste economische groei in het derde. Als een ingedrukte trekzak veert de economie terug, blijkt uit een breed pallet van economische cijfers die het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) vrijdag publiceerde. De economie groeide in de maanden juli, augustus en september met 7,7 procent ten opzichte van het tweede kwartaal. Dat had op zijn beurt juist 8,5 procent krimp op zijn naam staan.

De nieuwe cijfers overtreffen de verwachtingen van analisten en economen. Toch zijn de klanken uit die terugverende economische trekzak niet per se heel mooi om naar te luisteren. Het is makkelijk scoren wanneer je de groei afzet tegen het tweede kwartaal, waarin veel horeca en winkels letterlijk op slot zaten. Vergelijk je het derde kwartaal daarentegen met dezelfde periode in 2019, dan krómp de economie juist met 2,5 procent.

En de rest van Europa?

Nederland is economisch minder van slag door corona dan omringende landen. Op de keper beschouwd heeft het virus de economie hier 3 procent omlaag gebracht. Het gemiddelde van de hele EU ligt op 4 procent krimp, vergeleken met afgelopen december, maar individuele landen kregen beduidend hardere klappen en veerden ook weer harder terug in het derde kwartaal. Gemiddeld groeide de economie in eurolanden het afgelopen kwartaal met 12,6 procent, blijkt uit cijfers die Europees statistiekbureau Eurostat vrijdag bekendmaakte.

Dat neemt niet weg dat er sprake is van een economische comeback. Huishoudens besteedden 9,4 procent meer dan in het voorjaar. Ook de overheid en het bedrijfsleven gaven meer uit (van beide stegen de uitgaven met 6,3 procent), en een forse toename in de export van goederen en diensten maakt het plaatje compleet.

SITE Economische krimp wereldwijd CBSBeeld Thijs van Dalen

Consumenten zitten op hun spaargeld

Naar de nabije toekomst kan het CBS slechts gissen, zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. “Maar ik kan me niet voorstellen dat het vierde kwartaal er goed uit zal zien.” Het helpt niet dat het consumentenvertrouwen zo laag staat. Daardoor geven zij minder uit, blijven ze op hun spaargeld zitten. “En het is vooral een veeg teken dat ook producenten uit de industrie weinig vertrouwen tonen”, zegt hij. In het algemeen voorspelt hun houding aardig waar het heengaat in de economie. Deze vertrouwenscijfers vallen ook nog iets te gunstig uit. Er is begin oktober geënquêteerd, net voor de tijdelijke lockdown. 

Of het goede nieuws van deze week over een mogelijk vaccin nog verandering brengt? Zelfs dat noemt de hoofdeconoom hoogst onzeker. Er spelen volgens hem veel dingen mee: hoe ontwikkelt dat vaccin zich, wanneer komt het op de markt, hoeveel mensen zullen zich laten inenten?

Coen Teulings, hoogleraar economie aan de Universiteit Utrecht en oud-directeur van het Centraal Planbureau, maakt zich zorgen over de invloed van dat sentiment op de economie. “De persconferenties van premier Rutte en minister De Jonge zouden wat mij betreft wat minder alarmistisch mogen. Ook in tv-shows als ‘Op1’ gaat het dagelijks over alle rampspoed in ziekenhuizen. Dat geeft kijkers een vervormd beeld.” Volgens Teulings gaan mensen het gezondheidsrisico van corona erdoor overschatten en houden ze onnodig de hand op de knip.

De hoogleraar is meer te spreken over de overheidssteun. Die is ruimhartig en daar is volgens hem ook genoeg financiële ruimte voor. “Tegelijkertijd is duidelijk dat het kabinet die steun aan bedrijven niet eeuwig kan volhouden. Het is dus van groot belang om de lockdown zo intelligent en kort mogelijk te houden”, zegt de hoogleraar.

Realiteit is dat de horeca en de cultuursector toch weer tijdelijk op slot zitten. Dan is het goed dat het afbouwen van de steunmaatregelen verder wordt uitgesteld, vindt Teulings, zoals nu regelmatig gebeurt. Het jongste voorbeeld is het langer uitgeven van garanties op kredietverzekeringen: die garanties verlengt staatssecretaris Hans Vijlbrief met drie maanden tot 30 juni, schrijft hij aan de Kamer. Teulings: “Deze maatregelen kosten klauwen met geld, maar het is goed besteed.”

Lees ook:

Economische groei maakt weinigen gelukkig en veel kapot

Overbevolking aanwijzen als oorzaak is niet de oplossing voor het verlies aan biodiversiteit, betogen twee Wageningse hoogleraren. De schuld ligt bij de huidige groei-economie, waarin het Westen het grootste aandeel heeft. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden