Coronacrisis

De ECB komt met 600 miljard euro aan nieuwe steun: ‘Het economisch herstel gaat langzamer dan gedacht’

ECB-president Christine Lagarde waarschuwt voor een langzaam herstel van de economie.Beeld EPA

De Europese Centrale Bank (ECB) trekt opnieuw de portemonnee om de economie te beschermen tegen de gevolgen van de coronapandemie. Dit keer is er 600 miljard euro beschikbaar. De economische vooruitzichten zijn alleen maar verslechterd.

De Europese economie krabbelt veel langzamer op dan gedacht en dus komt de Europese Centrale Bank (ECB) opnieuw met een gigantisch steunpakket. Daarmee wil de ECB zoveel mogelijk wankelende bedrijven en overheden overeind houden totdat de coronastorm ooit luwt. De ECB trekt er 600 miljard euro voor uit, zei president Christine Lagarde donderdag tijdens een persconferentie. 

Dat is meer dan waar analisten op rekenden. De timing is op het oog ook vreemd, nu Europa net ontwaakt uit zijn lockdown. Maar zo snel de economie in maart inklapte, zo langzaam krabbelt die weer op. Hield de ECB eerst nog rekening met een economische krimp van ‘slechts’ 5 procent dit jaar, nu rekenen de economen in het hoofdkantoor in Frankfurt al op krimp van minimaal 8,7 procent. 

Dat vraagt om extra steun, die de ECB onder meer verleent door staats- en bedrijfsobligaties op te kopen van commerciële banken en andere financiële instanties. Daarvoor betaalt de centrale bank met nieuw gecreëerd geld, zodat de geldhoeveelheid toeneemt. Het idee is dat commerciële banken daardoor tegen lagere rentes krediet kunnen verstrekken aan noodlijdende bedrijven en consumenten. 

Welkom is de steun overal, maar voor sommige landen is die zelfs van levensbelang

Ook voor lidstaten in de eurozone is het grote opkopen van schuldpapier heel belangrijk. Door voor honderden miljarden euro's aan staatsleningen uit de markt te halen, stijgen die in waarde; ze worden zo immers schaarser. Hierdoor daalt de rente op zo’n staatslening en kunnen overheden goedkoper lenen op de kapitaalmarkten.

Welkom zijn die lagere rentes in alle lidstaten, gezien de ruimhartige binnenlandse staatssteunprogramma's die zij opzetten, maar voor landen als Italië, Spanje en Portugal is dit opkoopprogramma van de ECB niets minder dan cruciaal. Zou de centrale bank ermee stoppen, dan schieten de rentes daar zo hard omhoog dat de landen direct in extreme problemen zouden komen. 

Het nieuwe opkoopprogramma van 600 miljard euro komt bovenop die van 750 miljard uit maart, en loopt tot juni 2021.

De belofte om opnieuw voor honderden miljarden aan obligaties op te kopen moet ook de markten geruststellen. Zonder die steun kunnen handelaren in Italiaanse staatsleningen denken: ik vertrouw er niet op ik dat geld nog terug krijg, ik verkoop die effecten. Daardoor zal de rente nog sneller zal stijgen, met een negatieve spiraal als gevolg. Lagarde wil nu laten zien dat de ECB zich blijft inzetten om zo’n scenario te voorkomen en dat beleggers hun obligaties niet massaal moeten dumpen.

Nog een reden om nu uit te pakken

ING-analist en ECB-watcher Carsten Brzeski ziet nog iets achter de rigoureus verruimde steun uit Frankfurt: de uitspraak van het Duitse constitutionele hof van een maand geleden. Dat hoge rechtsorgaan oordeelde dat de ECB haar mandaat te buiten gaat met haar reguliere opkoopprogramma. Ook buiten de coronacrisis koopt ze staatsobligaties op, bedoeld om de inflatie aan te jagen.

De Duitse rechters vinden dat de ECB de nadelen van het massaal opkopen van staatsobligaties niet grondig genoeg heeft uitgelegd, zoals de dalende spaarrentes waar veel Duitsers boos over zijn. Het hof uit Karlsruhe gaf de ECB drie maanden om alsnog aan te tonen dat haar handelen ‘proportioneel’ is, anders moet de Duitse centrale bank uit het opkoopprogramma stappen. Die uitspraak was zo nietsontziend dat de hele monetaire wereld in verwarring achterbleef, en nog steeds is. Een oplossing is er nog niet. 

De ECB zegt dat het niets met nationale hoven te maken heeft, maar achter de schermen wordt er flink onderhandeld om tot een oplossing te komen, weet Brzeski. “Het hof uit Karlsruhe laat het nieuwe corona-opkoopprogramma een beetje buiten beschouwing.” Het zou dus kunnen dat de centrale bankiers dachten: we kopen nu in de corona-context heel veel nieuwe staatsobligaties op, want dat mag sowieso.

Lees ook:

Duitse rechters: ECB mag economie niet stimuleren met opkoopbeleid

De ECB is niet bevoegd de economie te stimuleren met opkoopbeleid en moet dat beleid verantwoorden, oordeelt een hoog Duits rechtsorgaan. ‘Een verstrekkende uitspraak.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden