CBS-cijfers

De crisis leek in de zomer even voorbij, maar de werkloosheid stijgt

Het terrein van de theaterhangar waar de musical ‘Soldaat van Oranje’ speelt. De theatervoorstellingen liggen stil vanwege de coronabeperkingen. Die beperkingen zijn nu weer strenger dan in de zomer, toen de theaters en horeca open waren, en de werkgelegenheid in die sectoren weer toenam. Beeld ANP,
Het terrein van de theaterhangar waar de musical ‘Soldaat van Oranje’ speelt. De theatervoorstellingen liggen stil vanwege de coronabeperkingen. Die beperkingen zijn nu weer strenger dan in de zomer, toen de theaters en horeca open waren, en de werkgelegenheid in die sectoren weer toenam.Beeld ANP,

In de zomermaanden hadden mensen meer bewegingsvrijheid dan tijdens de eerste coronamaanden. Gevolg? Een forse stijging van het aantal banen en vacatures.

Het is crisis, jazeker, nog altijd, maar wie de laatste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over de arbeidsmarkt en het aantal faillissementen bekijkt, zou haast denken dat het niet het geval is. In juli, augustus en september stegen het aantal banen, het aantal vacatures en het aantal gewerkte uren. Ook waren er opvallend weinig faillissementen: nog minder dan in de zomer van vorig jaar toen niemand nog van het Covid-19-virus had gehoord.

Toegegeven, de cijfers van het CBS hebben betrekking op de zomermaanden, toen mensen meer bewegingsvrijheid hadden dan in de lente en van die vrijheid ook gebruikmaakten. En de cijfers zijn vergeleken met de lentemaanden, toen de coronacrisis hard toesloeg en het aantal banen en vacatures fors daalde.

Maar toch: de conclusie is dat de coronacrisis vooralsnog niet heeft geleid tot massale werkloosheid en veel bedrijfssluitingen. Met dank aan de overheid die miljarden uittrok voor steun aan bedrijven die met flinke omzetverliezen kampten. Met dank aan de Belastingdienst die bedrijven uitstel van belastingbetaling gaf. En met dank aan banken die klanten uitstel van (rente)betalingen gaven.

Een recorddaling, gevolgd door een (onvoldoende) recordstijging

Wat waren die ontwikkelingen op de arbeidsmarkt deze zomer? Allereerst kwamen er 164.000 banen bij. Een toename die volgens het CBS ‘niet eerder is voorgekomen’. Anderzijds was die toename niet genoeg om de grote daling in de lente te compenseren. Toen gingen er 297.000 banen verloren. Was ook een record.

De horeca, de handel en het vervoer waren samen goed voor 71.000 nieuwe banen. Logisch, zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS, want in de zomer waren kappers, cafés en restaurants weer open en konden de oproepkrachten die in april en een deel van mei waren weggestuurd weer opgeroepen worden. Ook in de zorg (17.000), de zakelijke dienstverlening (15.000) en het onderwijs (12.000) kwamen er veel banen bij. Het totaal aantal banen (10,7 miljoen) ligt nu iets hoger dan in het eerste kwartaal van 2019. Opvallend is ook dat het aantal mensen met een vaste baan (5,7 miljoen) nu groter is dan een jaar geleden. Het aantal flexwerkers daalde in die periode met 274.000 naar 1,7 miljoen.

Er waren in de zomermaanden veel nieuwe vacatures: 264.000. Dat waren er 48.000 meer dan eind juni, ook een recordstijging. Vooral in de ICT-sector is veel vraag naar personeel, in de bouw ook. Het aantal gewerkte uren steeg met 4,7 procent, maar was in het tweede kwartaal nog met 5,7 procent gedaald.

Meer banen, maar ook meer werkloosheid

Ondanks de groei van het aantal banen steeg ook de werkloosheid. Volgens het CBS zaten 419.000 mensen eind september zonder werk. Dat waren er 70.000 meer dan eind juni. Dat lijkt niet te stroken met het aantal gestegen banen. Maar in de definities van het CBS is iemand pas werkloos als die werkloos is, direct beschikbaar is voor werk én op zoek is naar werk. In de zomer was het aantal mensen dat op zoek ging naar werk veel hoger dan het aantal mensen dat stopte met zoeken. Vooral daardoor liep de werkloosheid op.

Het aantal faillissementen blijft laag. In oktober waren het er, eenmanszaken uitgezonderd, 162: het laagste aantal sinds augustus 1999. In september waren het er 172. In totaal zijn er tot begin november 2869 bedrijven en instellingen, nu inclusief eenmanszaken, failliet gegaan: 373 minder dan vorig jaar. Waarom dat aantal zo laag is? Vooral door de steunmaatregelen van de overheid, zegt Van Mulligen. 

Verder speelt mee dat bedrijven, vooral in de horeca, wel stoppen maar geen faillissement aanvragen en dat schuldeisers coulant zijn. Ze hopen dat hun schuldenaren in betere tijden alsnog aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Van Mulligen verwacht dat de cijfers over het vierde kwartaal minder gunstig zullen zijn. Omdat de bewegingsvrijheid van mensen weer beperkt is. En er veel dicht is.

Lees ook:

Consumenten geven minder uit: zo remt de tweede coronagolf het economisch herstel

Waar het coronavirus oprukt, wordt minder gepind. Het lijkt erop dat het economisch herstel aan het afvlakken is. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden