Begrotingstekort

De crisis is even afgewend, maar de Amerikaanse economie staat nog steeds een ‘meteorietinslag’ te wachten

Minister van financiën Janet Yellen waarschuwt dat het geld opraakt als het schuldenplafond niet wordt verhoogd. Links president Joe Biden van de VS.  Beeld EPA
Minister van financiën Janet Yellen waarschuwt dat het geld opraakt als het schuldenplafond niet wordt verhoogd. Links president Joe Biden van de VS.Beeld EPA

De maximale schuld die de VS mogen aangaan, zorgt steeds opnieuw voor problemen. Waarom zouden ze het schuldenplafond niet gewoon afschaffen?

Er komt een meteoriet op de Verenigde Staten af, waarschuwde president Joe Biden deze week, en binnenkort stort die neer in de Amerikaanse economie. Janet Yellen, de minister van financiën, klonk al even alarmerend. In een toespraak zei ze dat de VS over tien dagen een catastrofe wacht. De schatkist is namelijk bijna leeg.

Hoeveel de Verenigde Staten mogen lenen is bij wet bepaald, namelijk 28,4 biljoen dollar, oftewel 28.400 miljard. Op 18 oktober zou dat plafond zijn bereikt, had het ministerie van financiën berekend. Daarom moet dit schuldenplafond zo snel mogelijk worden verhoogd, zei Yellen. Dat was een boodschap voor de Republikeinen, die moeite hebben met de biljoenen dollars die president Biden wil investeren in de samenleving.

Uitstel van de crisis

Inmiddels is er een oplossing gevonden. Een voorlopige. De Democraten gingen donderdag akkoord met het voorstel van de Republikeinse leider in de Senaat, Mitch McConnell, om de maximale schuld met 480 miljard dollar te verhogen. Dat is genoeg om het tot 3 december te kunnen uitzingen. Zo is de crisis even afgewend. Overigens had minister Yellen woensdag gewaarschuwd dat “elke vertraging schade kan toebrengen aan bedrijven en het consumentenvertrouwen”.

De catastrofe waarvoor Yellen vreest is tweeledig. Vaak gaan landen nieuwe leningen aan, om de aflopende leningen te kunnen betalen. Dat zou nu niet meer lukken. “Amerika zou voor het eerst in de geschiedenis in gebreke blijven.”

Een mogelijke recessie

Dat zou het vertrouwen en de kredietwaardigheid van de VS ondermijnen. Er zou een financiële crisis ontstaan waardoor de rentes snel oplopen en de toegang tot kredieten wordt beperkt. Het fragiele herstel na de coronacrisis zou ongedaan worden gemaakt, en waarschijnlijk zouden de VS in een recessie belanden.

Die dramatische voorstelling van zaken is terecht, zeiden analisten van Oxford Economics. Als het schuldenplafond niet op tijd wordt verhoogd, en de Amerikaanse overheid geen nieuwe schulden kan aangaan, zal het flink moeten snijden in de overheidsuitgaven.

Kijkend naar het begrotingstekort moet de Amerikaanse overheid de rest van dit jaar nog 7 procent van het bruto binnenlands product lenen. Als dat bedrag van zo’n 1,5 biljoen dollar aan overheidsuitgaven zou wegvallen, is dat een enorme dreun voor de economie. In zo’n situatie zouden 5 miljoen banen verdwijnen, zegt Oxford Economics. Gezien de ernst van die schok, zouden ze overigens verwachten dat politici snel ingrijpen. Ook omdat hun eigen kiezers hard geraakt worden in zo’n situatie.

Onvoldoende spaargeld

Dat is die andere catastrofale uitkomst waar Yellen het over had. Veel Amerikanen rekenen op een uitkering of een betaling van de federale overheid. Miljoenen mensen zouden geen geld meer krijgen en direct in de problemen raken als ze onvoldoende spaargeld hebben.

Al vaker is het Amerikaanse schuldenplafond de inzet geweest van een politiek steekspel. Zoals in 2011. Toen gingen de Republikeinen twee dagen voordat het geld opraakte akkoord met een verhoging, in ruil voor allerlei bezuinigingen. Het was de meest onrustige week op de financiële markten sinds de financiële crisis van 2008. De beurzen boekten verliezen en voor het eerst verlaagde kredietbeoordelaar Standard & Poor’s de kredietwaardigheid van de VS.

Stop met dit riskante spelletje

Het is tijd om met dit riskante spelletje te stoppen, schrijft het Economic Policy Institute, een onafhankelijke denktank uit Washington. Het schuldenplafond zegt maar weinig over de rente die de VS moeten betalen. Die is de afgelopen 25 jaar juist gedaald als percentage van het bbp. Het schuldenplafond houdt geen rekening met inflatie of met de groeiende economie. Tegelijkertijd kan het systeem veel schade aanrichten.

Schaf het af of zet het schuldenplafond op een absurd hoog bedrag zoals 500 biljoen dollar, zegt onderzoeksdirecteur Josh Bivens. Dan lopen de VS voorlopig geen risico op een overbodige crisis.

Lees ook:

Revolvergevecht op Capitol Hill

Ook in 2011 liep de spanning hoog op door een patstelling over het schuldenplafond. President Barack Obama speelde de rol van knarsetandende saloonhouder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden