ReportageCoronacrisis

De coronacrisis slaat metersdiepe gaten in de Spaanse economie

Toeristen met mondmaskers op het strand van Ibiza. De Spaanse toeristensector krijgt harde klappen vanwege de gevolgen van het coronavirus.Beeld AFP

De Spaanse economie is van alle Europese landen het hardst geraakt door het uitbreken van het coronavirus. Vooral de toeristensector krijgt harde klappen. 

Op de gevel van banketbakkerij La Genovesa staat nu een groot bord met ‘te koop’. “Het was de beste bakkerij van de wijk”, vertelt Helena Fernández weemoedig vanachter een mondkapje met tijgerprint. Zij bestiert even verderop bar La Esquina de Daniel, waar de buurtbewoners uit de Madrileense centrumwijk Retiro graag komen voor grote huisgemaakte porties tortilla en Russische salade, maar door de coronacrisis krijgt Fernández nu ook maar weinig klanten over de vloer; op goede dagen haalt zij maar veertig procent van haar reguliere omzet. “Klanten durven niet binnen te zitten uit angst voor besmetting”, vertelt Fernández.

Zo slaat de coronacrisis diepe gaten in de Spaanse economie. In het tweede kwartaal was er een krimp van maar liefst 18,5 procent, de zwaarste klap van alle EU-landen. Een groot deel van het economisch leven in Spanje kwam in het voorjaar dan ook met een schok tot stilstand, toen het land dat hard getroffen werd door het coronavirus een van Europa’s strengste lockdowns invoerde.

De belangrijke service-industrie en het toerisme – goed voor bijna 13 procent van de Spaanse economie en een even groot percentage aan banen – kregen een ongekende knauw. Vorige maand kwamen tachtig procent minder toeristen naar Spanje in vergelijking met vorig jaar.

Spanje trekt nu miljarden uit om de noodlijdende economie onder handen te nemen. Onder meer uit de pot van 140 miljard euro die het land ontvangt uit het Europese noodfonds, dat moet worden aangewend voor een digitale en groene economische transitie, scholing en het aantrekken van investeringen. 

‘Schuldige’ sector

Maar zou Spanje niet ook wat minder afhankelijk moeten worden van het toerisme dat door de pandemie nu zo genadeloos gevloerd lijkt? Econoom Javier Díaz Gimenéz van de IESE Business School in Madrid heeft daar zo zijn twijfels over. “Het toerisme heeft ons voor een belangrijk deel uit de vastgoedcrisis van 2008 geholpen. Dat kan nu weer gebeuren”, zegt hij. Díaz Gimenéz ziet het als een klassieke crisisreflex om een ‘schuldige’ sector aan te wijzen: bij de vorig crisis was het de bouw, nu het toerisme: “Als er een medicijn en een vaccin is wil iedereen de volgende dag gelijk weer naar Spanje. Dan meren de cruiseschepen gewoon weer aan”.

Fietsverhuurbedrijf Trixi in het centrum van Madrid liftte jarenlang mee op de bezoekersgroei die Spanje tot de tweede meest bezochte bestemming ter wereld maakte. Maar nu staan de tweewielers, en een rits pas aangeschafte elektrische fietsen, rijen dik niets te doen in de zaak van mede-eigenaar Michal Zasowski. “Wij hebben negentig procent minder klanten. Soms verkoop ik een tweedehandsfiets”, vertelt hij. Zasowski runt de zaak nu maar alleen. Zijn vaste werknemers zitten met werktijdverkorting thuis, terwijl de zzp’ers het met nog minder moeten doen.

In de arbeiderswijk Puente de Vallecas staat de Paraguayaan Carlos Genes met een winkelwagentje in de rij voor de voedselbank bij een kerkje, waar een strenge non met een thermometer in de hand de orde handhaaft.

Zomerslaap

Vlak voor de coronacrisis overleed de bejaarde vrouw voor wie Genes zorgde. Toen Spanje op slot ging, vervielen van de ene op de andere dag ook de gitaarlessen die hij gaf. Hij zit nu al een half jaar zonder inkomen. Omdat hij geen verblijfvergunning heeft maakt hij ook geen kans op een uitkering. “Spanjaarden besparen op hulp in de huishouding. Sommigen van mijn leerlingen zeggen dat ze misschien in september weer gitaar willen spelen als de scholen opengaan.”

Nu ligt Spanje nog even traditiegetrouw in zijn diepe zomerslaap. Maar velen vragen zich af wat de volgende maand brengt, als te midden van een nieuwe besmettingsgolf het werkende leven weer begint. Vorige week had Spanje alweer het grootste aantal besmettingen van Europa per miljoen inwoners, waardoor de coronamaatregelen op veel plaatsen weer verder worden aangescherpt. 

Fietsverhuurder Zasowski verwacht daarom dat het toerisme en zijn fietsenverhuur voorlopig nog niet op gang zullen komen. Hij heeft een huurkorting op zijn pand bedongen tot april, maar dan moet er toch echt weer geld binnenkomen. Bar-eigenaresse Fernández vreest dat op vakantie besmet geraakte Madrilenen het virus straks mee terugbrengen naar de Spaanse hoofdstad. Fernández: “Ik ben angstig voor de toekomst. Wij maken nu al ons spaargeld al op, maar dat houdt ook een keer op.”

Lees ook:

Perzikplukker Ali zit vast in Spanje’s grootse coronabrandhaard

In Segrià in Catalonië wil niemand verantwoordelijkheid nemen voor de illegale arbeidsmigranten die ernaartoe zijn gehaald toen er voor de fruitpluk te weinig mankracht was. Nu het gewest een coronabrandhaard blijkt, willen ze graag naar huis. En dat kan niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden