China

De Chinese economie groeit, maar consumenten blijven voorlopig voorzichtig

Een vrouw passeert restaurants van Pizza Hut en KFC in Shanghai, China. De Chinezen zijn nog huiverig om geld uit te geven.  De eerste acht maanden van dit jaar gaven ze 26 procent minder uit aan eten en drinken, dan in dezelfde periode vorig jaar. Beeld EPA, Alex Plavevski
Een vrouw passeert restaurants van Pizza Hut en KFC in Shanghai, China. De Chinezen zijn nog huiverig om geld uit te geven. De eerste acht maanden van dit jaar gaven ze 26 procent minder uit aan eten en drinken, dan in dezelfde periode vorig jaar.Beeld EPA, Alex Plavevski

Herstel van de Chinese economie valt of staat met het vertrouwen van de consument. Die geeft voorlopig nog even niets uit als dat niet nodig is.

Alles lijkt weer bij het oude. Onder de herfstzon stromen in Shanghai de winkelstraten vol. Mensen doen weer inkopen en de restaurants zitten al lang weer vol. Toch heerst er onzekerheid. Meneer Wang koopt niets dat niet noodzakelijk is, vertelt hij. In zijn piepkleine eethuisje Pengyou serveert hij noedels. “Als deze winter de tweede golf komt, dan verlies ik geheid weer inkomen.”

De feestweek die aftrapt op China’s nationale feestdag, 1 oktober, moet de kroon zijn op de Maand van de Consumptie die Beijing vorige maand afkondigde. Traditioneel gaan mensen in deze ‘gouden week’ met vakantie of ondernemen ze uitjes. Maar meneer Wang is de enige niet, die zijn portemonnee nog even in zijn zak houdt. Terwijl China’s economie herstelt van de strenge maatregelen tegen verspreiding van het coronavirus, willen de Chinezen nog altijd niet echt lekker geld uitgeven.

Besteedbare inkomen van Chinezen neemt af

Die consumentenbestedingen kunnen het economische herstel maken of breken. Triomfantelijk prijkte de 0,5 procent consumptiegroei in de Chinese nieuwsberichten: voor het eerst dit jaar stegen de bestedingen in augustus weer. De context stemt een stuk minder optimistisch. De eerste acht maanden van dit jaar gaven de Chinezen al met al 8,6 procent minder uit dan dezelfde periode vorig jaar. Ze gaven alleen al 26 procent minder uit aan eten en drinken.

Het zijn vooral mensen met lagere inkomens die voorzichtig zijn. Mensen zonder vast salaris die niet doorbetaald werden tijdens de epidemie, of die hun werk helemaal verloren, konden niet sparen. Bovendien geeft de regering in Beijing hen geen uitzicht op een beter gevulde portemonnee in de nabije toekomst. De groep Chinezen voor wie dat geldt, is aanzienlijk. Zo’n 600 miljoen mensen verdienen minder dan duizend yuan (126 euro) per maand, zei premier Li Keqiang in mei. Dat is 40 procent van de bevolking.

De afgelopen jaren zagen de meeste Chinezen hun besteedbare inkomen ook nog eens afnemen. De prijzen van producten en diensten stegen harder dan hun eigen salaris. Het vertrouwen in de financiële toekomst liep extra pijnlijke deuken op tijdens de corona-epidemie, die in China inmiddels onder controle is. Ook de economie krabbelt weer op. Zo steeg het bruto nationaal product in het tweede kwartaal met 3,2 procent, tegen een scherpe 6,8 procent daling in het eerste kwartaal.

Gat tussen rijk en arm

Als de Chinese regering bepaalde delen van de economie wil laten groeien, kan ze die gericht stimuleren door staatssteun of gunstige belastingvoorwaarden. Het promotieprogramma tijdens de Maand van de Consumptie moest ook het vertrouwen in de economie verstevigen. Maar echt overtuigende douceurtjes waren er niet voor de consumenten. De overheid stelde meer plekken open voor toerisme en ze beloofde minder restricties op theaters en bioscopen. Dat was het.

Het probleem zit ‘m volgens Michael Pettis, hoogleraar financiële wetenschappen aan de Peking Universiteit, in de inkomstenverdeling. Een veel te klein percentage komt terecht bij de huishoudens met lage inkomens. Wil de regering dat zij meer uitgeven, dan kan dat door bijvoorbeeld het sociale vangnet te verstevigen, zegt Pettis. “Als je weet dat je niet hoeft te betalen als je ziek wordt, hoef je minder te sparen en kun je meer uitgeven.”

De lokale overheden moeten dat dan betalen. Zij moeten het gat tussen arm en rijk dempen, maar juist die lokale afdelingen van de Communistische Partij zijn de pilaren onder de macht van president Xi Jinping. Toch kan Xi het volk niet te lang in onzekerheid laten over hun financiële toekomst. Veel belangrijker dan de steun van lokale overheden, is het vertrouwen dat de 1,4 miljard Chinese consumenten in hem hebben.

Lees ook:

Straatverkopers als Liang Jie (19) mogen in China weer de straat op, en dat is maar goed ook.

Straatverkopers mogen in China weer de straat op. Gelukkig. “Wij zijn de onderste laag van de bevolking. Voor ons is er niets.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden