Bouw

De bouw gaat krimpen, dat staat buiten kijf

Bouwvakkers werken aan een nieuwbouwproject. Beeld Hollandse Hoogte / Flip Franssen

2021 wordt een slecht jaar voor de bouw, voorspelt ABN Amro. Kabinetsmaatregelen om dat te voorkomen, bieden te weinig soelaas.

De bouw gaat een zware tijd tegemoet. Tot nu toe bleven de gevolgen van de coronacrisis beperkt, maar een dip in de loop van volgend jaar kan niet uitblijven, ook al omdat de beperkingen die de stikstof-problemen met zich meebrengen nog lang niet uit de weg geruimd zijn.

Deze voorspelling is afkomstig van ABN Amro. De bank ziet wel dat het kabinet zich inspant om te voorkomen dat de bouw instort, juist nu er heel veel nieuwe woningen gebouwd moeten worden. Het kondigde op Prinsjesdag aan extra geld te zullen steken in woningbouw en het gaat ook, om bouwers aan het werk te houden, vervroegd geld uittrekken voor in onderhoud van wegen en spoor en in het verduurzamen van overheidsgebouwen.

“Het besef dat er maatregelen nodig zijn om de bouw op gang te houden, is er wel”, zegt Madeline Buijs, die zich als econoom bij ABN Amro bezighoudt met de sectoren bouw en vastgoed. “Maar het kabinet trekt er te weinig geld voor uit, veel maatregelen zijn niet concreet genoeg en hebben pas te laat effect om de bouw volgend jaar al op gang te helpen.”

Vooral middelgrote bouwbedrijven zijn de dupe

De somberste verwachtingen van rond het begin van de crisis zijn niet bewaarheid. Het Economisch Instituut voor de Bouw berekende toen dat de bouwproductie met 15 procent gaat dalen en dat er daardoor uiteindelijk 40.000 banen verloren gaan. 

Zo erg is het nog lang niet. Maar dat de bouw zal krimpen, staat volgens ABN Amro buiten kijf. De werkloosheid zal verder oplopen, de verwachtingen rond investeringen zijn ‘zeer negatief’ en de overheid zal stap voor stap haar coronasteun versoberen. Dit alles zal hoe dan ook gevolgen hebben voor de bouw. Volgens Buijs zal er in 2021 over de hele linie ongeveer 3 procent minder gebouwd worden.

ABN Amro voorziet dat vooral middelgrote bouwbedrijven (met tien tot honderd mensen in dienst) de dupe worden van de neergang die de sector kan verwachten. Die hadden in het tweede kwartaal al te maken met een omzetdaling van ruim 12 procent in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar, terwijl kleine én grote bedrijven dat kwartaal nog 3 à 4 procent extra omzet boekten.

Die trend zal zich voortzetten, denkt Buijs. Middelgrote bedrijven zijn vaak actief in nieuwbouwprojecten, en die komen tijdens een crisis minder snel van de grond. Vaak werken zij ook als onderaannemer voor grotere bedrijven en worden zij bij tegenslag als eerste buiten de deur gezet. Ook valt te verwachten dat grote aannemers zich, om aan het werk te blijven, op kleinere projecten storten en middelgrote bouwers uit de markt drukken.

Beeld Hollandse Hoogte / Goos van der Veen

Slecht nieuws

Behalve de coronacrisis zorgen ook stikstof en poly- en perfluoralkylstoffen (pfas) ervoor dat de bouw niet hoeft te rekenen op een heel florissante tijd. Het kabinet trekt de komende tien jaar in totaal weliswaar een miljard euro uit om bouw te helpen aan de stikstofregels te voldoen – of die zo aan te passen dat ze geen hindernis zijn. Maar ABN Amro schaart de maatregelen desondanks onder het kopje ‘slecht nieuws’: die zijn te ‘beperkt’.

“Dat geld is een stimulans voor de bouw om te verduurzamen”, legt Buijs uit. “Maar de uitstoot door de bouw kan niet van de ene op de andere dag drastisch omlaag. Daar is een hele innovatieslag voor nodig. Er is bijvoorbeeld elektrisch materieel nodig dat nu nog maar heel beperkt beschikbaar is. Het duurt dus echt nog wel even voor de bouw profijt heeft van die stimulans.”

Toch is Buijs voor de langere termijn niet al te somber – al houdt ze vanwege de onzekerheden rond de coronacrisis uiteraard een slag om de arm. “Voor volgend jaar wordt alweer economische groei verwacht”, zegt zij. “Als die verwachting uitkomt, zullen de vooruitzichten voor de bouw tegen het eind van 2021 ook wel weer beter worden.”

Lees ook:

Nú moet er gebouwd worden, en het Rijk neemt de regie

Het zijn dan misschien ‘lapmiddelen’ die minister Ollongren inzet tegen het woningtekort, maar het lijkt er wel op dat het Rijk weer de regie neemt.

De bouw koerst af op een crisis. Alweer.

Dankzij lopende projecten draait de bouw nog redelijk, maar de vooruitzichten zijn zeer somber. Duizenden bouwvakkers moeten vrezen voor hun baan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden