Financiële sector

De banken gaan onderuit, moeten ze weer gered worden?

Beeld Reuters

Is er weer staatssteun nodig om de banken overeind te houden? Nee, maar echt lekker gaat het ook niet.

Nederlandse grootbanken gaan nat op de beurs. Nu het nieuwe coronavirus als een spook over de economie hangt, hebben beleggers heel wat minder geld over voor een aandeel in bijvoorbeeld ABN Amro of ING. Beide banken staan regelmatig 12 procent in de min op de Amsterdamse beurs, en zagen de prijs van hun aandelen in slechts vier weken met meer dan de helft dalen. 

Dat heeft een paar redenen. Ten eerste de vrees dat een groeiend aantal bedrijven hun krediet wellicht niet kan terugbetalen. Niet zo’n raar idee nu het halve land plat ligt, nu hele sectoren zoals de horeca en de toerisme-industrie hun deuren wekenlang moeten sluiten. Met elk nieuw overheidsbesluit groeit bij beleggers het idee: die banken gaan het moeilijk krijgen vanwege al het bedrijfskrediet dat ze verstrekt hebben. En ze verkopen vervolgens hun aandeel, dat zo in waarde daalt.

De overheid helpt

“Vooral de mogelijke afschrijvingen van leningen drukken de beurskoers nu omlaag”, zegt de Tilburgse hoogleraar bankwezen en financiering Harald Benink. Wat helpt is dat de Nederlandse overheid nu garant staat voor bedrijfsleningen.

Dan krijgt de bank alsnog zijn geld terug van het Rijk, mocht een bedrijf failliet gaan. “Dat zal zeker helpen, maar alleen voor nieuw afgesloten ­leningen”, zegt Benink. “Al het krediet dat ze voor deze aankondiging zijn aangegaan, kan de banken nog steeds veel geld kosten.”

Er speelt meer. Wereldwijd hebben verschillende centrale banken de rentestand verlaagd, en ook dat raakt het bankwezen. In Europa was die trend al een paar jaar gaande, en sinds afgelopen augustus heeft de Amerikaanse Federal Reserve haar beleidsrente ook al drie keer verlaagd.

Dat doen de centrale banken om de economie aan te jagen, om consumenten en bedrijven makkelijker geld te laten lenen. Maar een lagere rente snijdt ook in het verdienmodel van commerciële banken.

Zij verdienen op die manier bijvoorbeeld steeds minder op de hypotheken die ze verstrekken, omdat de rente daarop mee daalt. “Ondertussen krijgen de banken in die hoek meer concurrentie van institutionele beleggers zoals pensioenfondsen, die samen ook vaker leningen aanbieden aan consumenten”, zegt Benink. Dat de spaarrente die banken aan consumenten moeten betalen ook omlaag is gegaan, maakt dat verlies aan ­inkomsten niet goed.

Slecht voor het vertrouwen

Nu lijden de banken dus harde beursverliezen. Maar dat betekent niet dat ze direct onder water staan. Hun ­kapitaalbuffers verdampen daar niet direct door. Wél betekent het dat ­beleggers verwachten dat die kapitaalbuffers forse klappen moeten gaan opvangen, zegt Benink. 

Sowieso is het slecht voor het vertrouwen in de financiële instellingen, vervolgt hij. “Houdt dat lang aan, dan kunnen particulieren hun vertrouwen helemaal verliezen en hun geld van de bank halen.” Dat gevaar speelt vooral bij vermogende particulieren en ondernemingen. Voor bedragen onder de 100.000 euro is er het depositogarantiestelsel, waardoor dat geld in principe veilig geparkeerd staat.

Benink zegt dat eventuele staatssteun of reddingsacties zoals in 2008 nog lang niet in beeld zijn. Nederlandse banken moeten nu aan veel strengere kapitaaleisen voldoen, grotere buffers hebben om financiële tegenvallers op te vangen.

Er zijn kortom meer veiligheidsmaatregelen om niet om te vallen als het slechter gaat met de economie. “En daar voldoen de banken ook aan. De buffers zijn in de afgelopen tien jaar verdubbeld. En anders heb je eerst ook nog de Europese Centrale Bank, die te hulp kan schieten met het verstrekken van liquide middelen.”

Vorige week kondigde ECB-president Christine Lagarde aan dat banken voorlopig tegen een negatieve rente mogen lenen van de centrale bank. Dat betekent dat ze geld toe krijgen als ze besluiten een lening aan te gaan bij de ECB, met het idee dat door te spelen aan het bedrijfsleven.

Lees ook:

Waar gaat het heen met de economie; wordt het diep, dieper, diepst?

De coronacrisis grijpt om zich heen. Aandelenkoersen kelderen, luchtvaartmaatschappijen en hotels vrezen barre tijden. Komt er een nieuwe crisis? En hoe diep zal die zijn?

Sinds ‘zwarte maandag’ ging het niet meer zo slecht op de beurs als nu

De Europese Centrale Bank neemt maatregelen om banken en bedrijven te steunen. Aandelenkoersen dalen ongekend hard.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden