Financiële markten

De Amerikaanse centrale bank zet grof geschut in, maar krimp lijkt onvermijdelijk

US President Donald Trump standing with members of the White House Coronavirus Task Force team, speaks during a press briefing in the press briefing room of the White House March 15, 2020 in Washington, DC. (Photo by JIM WATSON / AFP)Beeld AFP

Tot zijn grote tevredenheid kon Donald Trump zondag op een persconferentie bekendmaken dat de Amerikaanse centrale bank de rente vrijwel naar nul terugbrengt.

Een dag eerder had de Amerikaanse president in dezelfde perszaal nog gemopperd dat de rente in Europa en Japan en elders zoveel lager is dan in de VS. Gedreigd dat hij de voorzitter van de Federal Reserve, Jerome Powell, zo uit zijn functie kon zetten. Amerika moest als grootste economie aan de bal zijn, zei Trump, en de Fed liep in zijn ogen achter de feiten aan.

Een dag later al ging het belangrijkste rentetarief met een procentpunt terug naar een bandbreedte van 0 tot 0,25 procent. Ook begint de centrale bank een stimulerend opkoopprogramma ter waarde van 700 miljard dollar. Trump presenteerde het als een succes.

Banken die in de problemen komen, kunnen makkelijker lenen

“De uitbraak van het coronavirus heeft gemeenschappen geschaad en de economische activiteiten ontregeld in veel landen, waaronder de Verenigde Staten”, schreef de Fed in een verklaring. “Ook zijn de financiële omstandigheden wereldwijd geraakt.” Vandaar de tweede renteverlaging in korte tijd: begin maart was de Amerikaanse rente al een half procentpunt gezakt.

Banken die in problemen komen kunnen makkelijker en langduriger geld lenen van de centrale bank, maakte de Fed verder bekend. Ook hoeven banken minder reserves aan te houden. De centrale bank zegt bereid te zijn al haar middelen in te zetten om de kredietverlening naar huishoudens en bedrijven te ondersteunen.

De Fed zet volgens ING een ‘bazooka’ in om de economische schade te beperken die de corona- en de oliecrisis hebben veroorzaakt. Een term die ook de Duitse overheid enkele dagen terug gebruikte.

De economische gevolgen zijn dan ook groot in de VS. De problemen in de maakindustrie, de paniek in de financiële sector en de ineenstorting van luchtvaartverkeer, hotelboekingen en vrijetijdsactiviteiten, kunnen volgens ING in het tweede kwartaal voor 7 procent krimp van het bruto binnenlands product zorgen, vergeleken met hetzelfde kwartaal een jaar eerder.

Het is een zeldzaam cijfer. Tijdens de financiële crisis in 2008 bedroeg de krimp in het vierde kwartaal 8,8 procent.

Dit is anders dan wanneer er een orkaan over het land trekt

Het gebeurt in de Verenigde Staten wel vaker dat de economie in een bepaalde regio met een schok stilvalt, als er een orkaan over het land trekt. Een belangrijk verschil is dat de economische dip dan wordt gevolgd door een periode van extra groei. De verwoeste huizen, kerken en winkels moeten immers weer worden herbouwd. Dat biedt werkgelegenheid en productie. In een grafiek kun je dan een V herkennen: na de val volgt al snel herstel.

Nu is dat anders, waarschuwt de voormalige Fed-functionaris Peter Fisher in de Financial Times. De stilvallende consumentenbestedingen, in restaurants, hotels, sportstadions en winkelcentra, worden niet zomaar ingehaald als de coronacrisis voorbij is.

Bedrijven die geen inkomsten hebben maar wel hun leveranciers en personeel moeten betalen, hebben snel geld nodig. In zo’n situatie hebben ze weinig aan een veilige belegging als een Amerikaanse staatsobligatie. Om ervoor te zorgen dat bedrijven en andere instellingen de crisis overleven, wil de Fed zorgen dat er voldoende geld beschikbaar is op de markt. Vandaar dat opkoopprogramma van staatsobligaties en andere waardepapieren.

Deze maatregelen geven de Amerikaanse economie ruimte om te ademen, schrijft ING, maar een recessie voorkomen ze niet. ‘Normaal’ wordt het pas weer als er beter nieuws komt over Covid-19. De financiële markten zijn de week begonnen met koersdalingen. De AEX zakte onder de 400 punten.

Lees ook:

Waar gaat het heen met de economie: wordt het diep, dieper, diepst?

De coronacrisis grijpt om zich heen. Aandelenkoersen kelderen, luchtvaartmaatschappijen en hotels vrezen barre tijden. Komt er een nieuwe crisis? En hoe diep zal die zijn?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden