Coronatest

De ademtest is uit de gratie, en nu eist de maker miljoenen van staat

Voormalig minister van Volksgezondheid laat zich voorlichten ove de ademtest.  Beeld ANP
Voormalig minister van Volksgezondheid laat zich voorlichten ove de ademtest.Beeld ANP

Het bedrijf Breathomix, dat een corona-ademtest ontwikkelde, eist 24,7 miljoen euro van de staat. Breathomix heeft de staat 1800 testapparaten geleverd die grofweg voor de helft zijn betaald. Maar de staat weigert de rekening te voldoen.

Koos Schwartz

Volgens het ministerie van VWS is de ademtest, die een uitkomst leek omdat die snel, betrouwbaar en relatief goedkoop was, niet betrouwbaar genoeg gebleken. Dus heeft Breathomix, stelt VWS, niet aan de verplichtingen voldaan. Rianne de Vries, mede-eigenaar van het bedrijf, bestrijdt dat: de test deugt, alleen is er tijdens het testen niet goed met de testapparaten omgesprongen. Daardoor konden zij hun werk niet altijd goed doen, stelt zij..

De staat zegde de overeenkomst met Breathomix op, nadat het Outbreak Management Team (OMT) in september een negatief advies afgaf over de ademtest. Eerder, in de winter van 2020/2021, had het OMT nog geadviseerd de ademtest wel te gebruiken.

SpiroNose is erg gevoelig

Het negatieve advies was gebaseerd op het oordeel van een groep deskundigen die de uitrol van de ademtest begeleidde. Zij baseerden hun oordeel op de resultaten met de test in drie teststraten van GGD’en in Venray, Apeldoorn en Amsterdam. Die stelden dat de ademtest in de praktijk veel minder betrouwbaar was dan uit eerdere onderzoeken was gebleken. In de deskundigengroep waren universiteiten, ziekenhuizen, GGD’en en VWS vertegenwoordigd.

Bij monde van De Vries weerspreekt Breathomix die conclusie. De apparatuur, SpiroNose gedoopt, werkt als een soort elektronische neus die de adem van geteste personen opsnuift. Die lucht wordt geanalyseerd door een online platform. SpiroNose is gevoelig. Het systeem kan niet tegen alcohol en werkt niet goed als er uitlaatgassen in de lucht zitten. Bij grote temperatuurschommelingen ook niet. Daarbij moet er tijdens een test continu een internetverbinding zijn: anders kunnen de resultaten niet geanalyseerd worden.

Volgens De Vries zijn op z’n minst een deel van die ‘slechte’ resultaten bij de drie teststraten te wijten aan de manier waarop, en de omstandigheden waaronder, er met het systeem is gewerkt. “Data hebben dat aangetoond”, zegt zij. Het andere deel is door het bedrijf niet te verklaren, omdat Breathomix onvoldoende inzage heeft gehad in de gegevens, zegt zij.

‘Alles gedaan om de test werkend te krijgen’

Pascal Bossuyt, hoogleraar klinische epidemiologie en voorzitter van de groep deskundigen, weerspreekt dat laatste: Breathomix is wel in de resultaten gekend. Het negatieve oordeel is gebaseerd op de praktijkervaringen, zegt hij. “Je kunt het apparaat en de manier waarop er mee wordt gewerkt niet los zien van elkaar.” GGD GHOR, de brancheorganisatie van GGD’en stelt er ‘alles wat redelijkerwijs mogelijk was aan gedaan te hebben om de ademtest betrouwbaar werkend te krijgen’. Maar de test is ‘in zijn huidige vorm niet geschikt om in te zetten op GGD-testlocaties’.

De kwestie van de betrouwbaarheid speelde ook begin februari 2021 toen de SpiroNose werd gebruikt bij teststraten van de GGD Amsterdam. De GGD stopte ermee, na meldingen dat mensen die negatief uit de ademtest waren gekomen toch corona hadden gekregen. Maar volgens De Vries, die die ‘foute’ gevallen onder meer met de GGD analyseerde, was het aantal foutmeldingen laag (25 op bijna 5000 tests) en waren die ‘fouten’ niet te wijten aan de apparaten. Een conclusie die GGD Amsterdam onderschreef. De Vries zegt dat de GGD’en én het ministerie herhaaldelijk zijn gewezen op de gevoeligheid van de apparatuur, ook in het contract met VWS.

Geen wattenstaafje meer in je neus

De ademtest, door Breathomix ontwikkeld op verzoek van het RIVM, leek een uitkomst. Bij testen bleek steeds dat zo’n 70 procent van de geteste personen niet besmet was. Bij 30 procent was dat onzeker: die konden wel of geen corona hebben. Uit controles bleken de negatieve testen op een enkel geval na betrouwbaar: wie negatief testte bij de ademtest, testte negatief bij de PCR-test.

Daarnaast bood een ademtest een aantal voordelen: mensen hoefden een paar keer blazen en geen wattenstaafjes in hun neus en keel te stoppen, zoals bij de PCR-test. De uitslag kwam na vijf seconden. De test is veel goedkoper dan de PCR-test.

Het OMT, veel GGD’en, de GGD Amsterdam en VWS zagen die voordelen ook, reden waarom het ministerie besloot om eerst 500 en later nog eens 1300 testapparaten te betrekken. “Dit is een prachtige Nederlandse innovatie, waar heel de wereld jaloers op is”, zei minister De Jonge (VWS) begin februari in de Tweede Kamer. Breathomix investeerde er miljoenen in.

Het bedrijf is naar de rechter gestapt en eist in eerste instantie 3,2 miljoen euro van het ministerie omdat het bedrijf anders zou omvallen. In tweede instantie komt daar nog 21,5 miljoen bij. De zaak komt over een paar weken voor de rechter.

Lees morgen in de Trouw: De teloorgang van de elektronische neus

De ademtest die corona aantoont bleek in de praktijk niet betrouwbaar genoeg. Of toch wel? Breathomix, het bedrijf achter de test, zegt dat er niets mis is met de test en eist nu 24 miljoen euro van ministerie van VWS. Morgen staat de reconstructie ervan in de Verdieping.

E-nose en Lamp-test: zo ziet de teststraat 2.0 eruit

Het duurde iets langer dan gehoopt, maar inmiddels doen innovatieve testmethoden hun intrede in de teststraat van de GGD.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden