Onderzoek

Dat handige technische snufje verhoogt juist de werkstress, blijkt uit onderzoek

Een magazijnmedewerker bij Wehkamp in Zwolle.Beeld Herman Engbers

Middelvingers, goedgebekte ouders en gadgets hebben meer invloed op de werkdruk dan extra werkzaamheden, ontdekten onderzoekers van Tilburg University. 

Niet hogere taakeisen, maar vooral technische snufjes en grofgebekte ouders, patiënten en klanten zorgen  voor een hoge werkdruk. Dat blijkt uit een onderzoek dat Tilburg University gisteravond presenteerde. Onderzoekers namen de werkzaamheden van thuiszorgmedewerkers, leraren, systeembeheerders, beveiligers, vrachtwagenchauffeurs en magazijnmedewerkers onder de loep. Allemaal ervaren ze dat afgelopen twintig jaar de werkdruk flink is toegenomen. 

Dat valt goed te verklaren, doordat in al deze beroepen meer wordt verwacht van werknemers. “Er is een strakkere tijdsnormering, een groter aantal taken en er moet meer werk worden gedaan in minder tijd”, zegt onderzoeker Sjanne Marie van den Groenendaal van Tilburg University. Toch zijn grotere eisen niet de voornaamste reden voor toegenomen werkdruk.

Daarvoor noemt de onderzoekster twee andere hoofdoorzaken. “Allereerst is er de komst van nieuwe technologie die steeds meer eisen stelt aan de snelheid of beschikbaarheid van mensen.” Als voorbeeld noemt ze de magazijnmedewerker die er een handscanner – een apparaat dat automatisch meldt welke producten waar opgehaald moeten worden voor een bestelling – bij heeft gekregen.

Goedbedoelde gadget veroorzaakt juist stress

Handig zou je denken. En volgens Van den Groenendaal is dat ook precies wat de werkgevers die de scanner hebben geïntroduceerd hebben gedacht. “Met de scanner kon het ouderwetse papiertje met bestellingen in de prullenbak en kwamen er meer mogelijkheden voor efficiënte informatievoorziening. De werkgever hoopte daarmee het werk makkelijker te maken”, zegt ze.

Maar de goedbedoelde gadget heeft een tegenovergesteld effect.  De scanner veroorzaakt bij veel magazijnmedewerkers juist stress omdat alle taken snel en achter elkaar op het scherm verschijnen. Als de ene bestelling klaar is, verdwijnt deze en binnen een seconde verschijnt de volgende. Medewerkers geven aan dat ze door het apparaat een gevoel van voldoening verliezen, stelt het onderzoek.

De tweede oorzaak voor de verhoogde werkdruk is de verandering van de maatschappelijke normen en waarden. “Mensen – onder wie dus ook ouders, leerlingen, patiënten, klanten en verkeersgebruikers – worden mondiger en agressiever, dat zorgt in alle onderzochte beroepen voor een toenemende emotionele belasting”, aldus Van den Groenendaal.

Als voorbeeld noemt ze de basisschoolleraar. “Die is opgeleid om les te geven. Maar moet nu ook steeds ­vaker dealen met mondige leerlingen en ouders. Waardoor van een leraar nu eigenlijk ook wordt gevraagd dat hij of zij kan optreden als een mediator.” 

Weinig aandacht voor emotionele belasting 

Datzelfde geldt voor vrachtwagenchauffeurs die in steeds kortere tijd hun ritjes moeten voltooien terwijl agressief gedrag in het verkeer toeneemt. “Uit het onderzoek blijkt dat werkgevers van transportbedrijven wel steeds meer aandacht hebben voor goede werkomstandigheden zoals een comfortabele chauffeursstoel met goede vering. Maar er is weinig aandacht voor de emotionele belasting die veel chauffeurs ervaren als ze weer een middelvinger naar zich toe krijgen van een autobestuurder die vindt dat ze te langzaam rijden op de snelweg.”

Volgens Van den Groenendaal denken werkgevers nog te beperkt en te praktisch over werkdruk. “Het zit vaak in details en iedere medewerker heeft iets anders nodig. Ga in gesprek met je mensen. Nu wordt nog te vaak – hoewel met goede intenties – van bovenaf besloten welke hulpmiddelen worden ingezet terwijl met de handscanner wel blijkt dat dat niet per definitie de juiste keuze is.”

Daarnaast is er niet altijd behoefte aan praktische middelen. “We zien dat de eigenschappen die nodig zijn in sommige beroepen veranderen. Voor de werknemers die zich bepaalde nieuwe eigenschappen maar moeilijk kunnen aanmeten, moet er vanuit de werkgever hulp komen. Een leraar die het moeilijk vindt om om te gaan met boze ouders heeft geen snufje nodig, maar begeleiding of een cursus.”

Advies over de toekomst van werk

Het Tilburgse onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en maakt deel uit van een uitgebreider rapport over de toekomst van werk. Dat rapport werd gisteravond aangeboden aan minister Wouter Koolmees van sociale zaken en werkgelegenheid. 

Lees ook:

Van basisschool tot universiteit, de werkdruk is totaal uit de klauwen gelopen

Van basisschool tot universiteit: overal staat de kwaliteit van het onderwijs onder druk vanwege de toenemende regeldruk in combinatie met te weinig mensen voor de klas. Docenten en een hoogleraar aan het woord over hun veranderende vak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden