Bankfraude

Cyberfraude ‘explosief’ gestegen: 39,5 miljoen ontfutseld van consumenten

Fraudeurs spelen in op het coronavirus met hun nepberichtjes. Beeld ANP
Fraudeurs spelen in op het coronavirus met hun nepberichtjes.Beeld ANP

Cybercriminelen hebben consumenten vorig jaar recordhoeveelheden geld afgetroggeld. Banken zeggen dat ze last hebben van de huidige privacywetgeving in de aanpak daarvan.

Oplichters en cybercriminelen hebben vorig jaar 39,5 miljoen euro buitgemaakt bij consumenten door zich voor te doen als bankmedewerker. Vergeleken met 2019 is dat een enorme stijging: toen bedroeg het totaal gemeten fraudebedrag nog 7,9 miljoen euro.

“Er moet echt veel meer gebeuren om deze criminaliteit tegen te gaan”, zegt Gijs Boudewijn, directeur van Betaalvereniging Nederland, die de nieuwe cijfers vrijdag samen met de Nederlandse Vereniging van Banken publiceerde. Vooral spoofing heeft vorig jaar een enorme vlucht genomen. Klanten worden dan gebeld door een zogenaamde bankmedewerker, maar hebben in feite een crimineel aan de lijn. Die probeert hen inlogcodes voor internetbankieren te ontfutselen of anders direct overboekingen te laten doen.

Dat kostte vorig jaar in totaal 26,7 miljoen euro. Dat komt bovenop de 12,8 miljoen euro via het al wat langer bestaande phishing, waarbij de oplichters hun doelwit per mail of sms benaderen.

Criminelen spelen in op ons online koopgedrag

Boudewijn schrijft de ‘explosieve stijging’ onder meer toe aan de coronacrisis. “Ons aankoopgedrag is sinds corona veel meer verschoven naar online, en criminelen spelen daarop in.”

Daarnaast kunnen fraudeurs meer dan ooit terugvallen op een ‘schat aan persoonsgegevens’ die ze eerder hebben bemachtigd. Denk aan gegevens uit datalekken, verrijkt met informatie die ze kunnen opzoeken op Facebook, Instagram, Marktplaats en LinkedIn.

Sowieso zien de nepsites en -mails er veel professioneler uit dan twee jaar geleden, merkt Boudewijn. “Een phishing-mailtje kon je er vroeger makkelijk uithalen door het kromme Nederlands.” Die taal- en opmaakfouten zijn er nu niet meer bij. Voor fraudeurs is het ondertussen steeds makkelijker om aan goede fraudesoftware te komen. En die software is ook nog eens steeds makkelijker in gebruik.

Grootste pijnpunt: privacywetgeving

Er zijn veel campagnes geweest om consumenten meer bewust te maken van manieren waarop fraudeurs te werk gaan. Ook nu loopt er weer een: #goedgiraalgaan, gericht op jongeren. Maar dat is volgens de banken niet genoeg. Grootste pijnpunt in het voorkomen van de fraude is privacywetgeving, zegt Mandy Lablans, hoofd fraudebestrijding van de Rabobank.

“Met de huidige strenge regels kunnen wij nu niet vrijelijk gegevens uitwisselen tussen banken. En dat is wel nodig: criminelen werken zelf namelijk óók goed samen, hun netwerk zit verspreid over meerdere banken.” Volgens haar kan dat vrijelijk uitwisselen wel met de nieuwe Wet gegevensverwerking samenwerkingsverbanden, die onlangs door de Tweede Kamer werd aangenomen. Maar die wet is nog niet van kracht.

Zo’n nauwere samenwerking vraagt ook om meer capaciteit bij politie en justitie, vervolgt ze. “Daar zitten de gespecialiseerde mensen die precies weten hoe dit soort criminelen te werk gaan.” Als banken meer gegevens mogen uitwisselen in de opsporing daarvan, zal er ook ‘fors’ meer personeel bij moeten in die politieteams. Dan kunnen die wat met die gedeelde gegevens doen, vindt Lablans.

Overigens besloten de banken afgelopen december om de schade door spoofing te gaan vergoeden. Daarvoor moeten klanten wel kunnen aantonen dat de naam van de bank is misbruikt en moeten ze aangifte bij de politie hebben gedaan. Volgens de banken is de schade in 96 procent van de tot nu toe beoordeelde gevallen vergoed. Schade door phishing en het verliezen van bankpassen werd al volledig vergoed.

Lees ook:

Opnieuw flink meer schade door phishing. Doen banken genoeg?

De banken zijn weer met een campagne begonnen om hun klanten te waarschuwen voor phishing. Maar is dat genoeg? De schade door nepmails steeg het afgelopen jaar flink.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden