Pensioenen

CPB: De rente voor de pensioenen blijft voorlopig laag, en dat gaan vooral jongeren merken

Kaderleden van de FNV tijdens een actie-overleg in juni bij het Centrale Vakbondshuis. Beeld ANP
Kaderleden van de FNV tijdens een actie-overleg in juni bij het Centrale Vakbondshuis.Beeld ANP

De rente zal nog langdurig laag blijven, verwachten pensioenonderzoekers van het Centraal Planbureau en denktank Netspar. Dat zet ook het nieuwe pensioenstelsel onder druk.

Ook in het nieuwe pensioenstelsel blijft een langdurig lage rente een van de belangrijkste risico’s voor de hoogte van de pensioenen. Vooral jongeren lopen de kans op lagere pensioenen, omdat zij nog weinig vermogen hebben opgebouwd en nog lang afhankelijk zijn van de opbrengsten van beleggingen voor hun pensioen. Dat concluderen onderzoekers van het Centraal Planbureau (CPB) en pensioendenktank Netspar.

Het onderzoek is een verzoek van minister Koolmees van sociale zaken en werkgelegenheid die wilde weten wat de gevolgen voor het Nederlandse pensioenstelsel zijn van een langdurig lage rente. De onderzoekers concluderen direct al dat het geen overbodige luxe is om uit te gaan van een lager toekomstig rendement op het pensioen: al sinds de jaren tachtig zit de rente in een dalende trend en momenteel noteert die voor veel overheidsleningen rond (of zelfs onder) nul procent. Beleggers gaan ervan uit, zo valt op te maken uit financiële instrumenten die de renteverwachting uitdrukken, dat dit de komende jaren niet veel beter wordt.

De lage rente zet de rendementen van pensioenfondsen onder druk, en dat laat zich voelen als die rente langdurig laag blijft. Een belangrijke factor in de opbouw van pensioenen is het zogeheten rente-op-rente-effect: eerder behaald rendement gaat zelf ook renderen. Albert Einstein noemde dit effect ooit het achtste wereldwonder. Hoe langer de periode van inleg duurt en hoe hoger het rendement, hoe meer de uiteindelijke pensioenuitkering hiervan profiteert.

Nog meer moeten sparen

In het nieuwe pensioencontract blijven de rendementen op financiële markten de belangrijkste bepalende factor voor de hoogte van het pensioen, schrijven de onderzoekers. Door structureel met een lager rendement te rekenen, bouwen vooral de huidige jongeren minder pensioen op. Ouderen hebben al grotendeels een vermogen opgebouwd, maar hadden onder het oude pensioenstelsel juist last van de lage rente, omdat deze gebruikt werd om de dekkingsgraad te bepalen. De lage dekkingsgraden van de afgelopen jaren zorgden voor kortingen van pensioenen en het uitblijven van compensatie vanwege de inflatie.

Makkelijke oplossingen voor een structureel lager rendement zijn er niet. Jongeren kunnen gedurende hun leven zelf meer gaan sparen om hun toekomstige pensioenen aan te vullen, maar lopen dan ook tegen het probleem aan dat hier geen rendement op gehaald wordt. Om een pensioengat te dichten zullen zij dus nog meer moeten gaan sparen.

Daarnaast opperen de onderzoekers de mogelijkheid van een zogeheten NDC-regeling, die als aanvulling kan dienen op de normale pensioenen. Daarbij zijn de pensioenen die mensen opbouwen niet afhankelijk van de rendementen op de financiële markten, maar worden ze jaarlijks geïndexeerd met bijvoorbeeld de loongroei. Dit type pensioenstelsel werkt echter niet op basis van gespaard kapitaal, maar als omslagstelsel: uitkeringen worden betaald uit lopende premie-inkomsten, net als de Nederlandse AOW. Een heel ander systeem dus.

Lees ook:

Toch weer minder pensioen? Het ziet er niet goed uit voor de pensioenfondsen

Ondanks het respijt van minister Koolmees dreigen grote fondsen te moeten korten op de uitkeringen van hun deelnemers. Tenzij hij weer uitstel geeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden