Inkomsten en uitgaven

Coronacrisis: meer inkomsten, minder uitgaven, veel meer sparen

De treinen zijn nog altijd veel minder druk dan voor de coronacrisis.Beeld ANP, Jeroen Jumelet

Veel huishoudens houden sinds de uitbraak van de coronacrisis geld over. Bedrijven trouwens ook. Vooral dankzij de overheid.

Ondanks de coronacrisis kwam er bij alle huishoudens tezamen in het tweede kwartaal meer geld binnen dan een jaar geleden. Die extra inkomsten werden vooral opgespaard. Er is geen kwartaal geweest waarin huishoudens zo veel geld spaarden als in april, mei en juni van dit jaar. Dat komt het economisch herstel overigens niet ten goede.

Volgens woensdag gepubliceerde cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waren de inkomsten van alle huishoudens in het tweede kwartaal 2,4 miljard euro hoger dan in de periode april-juni 2019. Dat kwam vooral door loonsverhogingen die al waren afgesproken en die in coronatijd gewoon werden uitbetaald. De totale inkomsten werden wat gedrukt doordat de werkloosheid in april, mei en juni fors steeg. De inkomsten van mensen die hun baan verloren daalden daardoor.

Dat die uitbetaling van die (hogere) lonen mogelijk was, kwam deels door de overheid. Die spendeerde bijna tien miljard euro aan loonkosten van bedrijven die met flinke omzetverliezen kampten – op voorwaarde dat zij geen mensen zouden ontslaan. Ook keerde het rijk drie miljard euro uit aan zelfstandigen. Daardoor bleven ook hun inkomsten redelijk op peil, meldt het CBS.

Vooral buiten de deur werd minder uitgegeven

Desondanks bleven huishoudens voorzichtig met geld uitgeven. In april, mei en juni spendeerden ze zo’n tien miljard euro minder dan een jaar geleden. Ook in juli lagen de consumentenuitgaven nog ruim (6,1 procent) onder die van vorig jaar. Vooral aan buitendeurse activiteiten – theaters, musea, bioscopen, sportscholen, stadions, openbaar vervoer – werd minder (14,9 procent) uitgegeven. Wel krijgt het uitgavenpatroon van huishoudens weer wat meer normale trekken. In het begin van de crisis ging er veel geld op aan eten en drinken en werd er flink gehamsterd. In juli waren de uitgaven aan voedings- en genotmiddelen nog maar 1,8 procent hoger dan een jaar eerder. In maart was dat verschil nog 9,5 procent. Relatief veel geld werd er in juli uitgegeven aan woninginrichting, elektronische apparatuur en auto’s.

Doordat huishoudens weinig uitgaven, stegen de besparingen. Na aftrek van hun gewone uitgaven hielden huishoudens in het tweede kwartaal 35,9 miljard euro van hun inkomsten over. Dat geld wordt vooral op spaarrekeningen gezet of besteed aan beleggingen en het aflossen van schulden. Omdat mei de vakantiegeldmaand is, wordt er in het tweede kwartaal altijd veel gespaard. Maar zo hoog als in het tweede kwartaal van 2020 waren de besparingen nog nooit. Die spaardrift remt het economisch herstel. Uitgaven van consumenten zijn, afhankelijk van de manier van rekenen, goed voor ruim dertig procent of ruim veertig procent van het bruto nationaal product.

Bedrijven houden hand op de knip

Besparen doen bedrijven ook. De in Nederland behaalde winst van niet-financiële bedrijven was 1,2 miljard euro hoger dan in het tweede kwart van 2019, al kwam dat vooral doordat de overheid voor 12,5 miljard uitgaf aan bedrijfssubsidies. Anders zou die winst ruim 11 miljard lager zijn uitgevallen. Veel bedrijven kregen uitstel van belastingbetaling en keerden geen dividend uit – wie overheidssteun krijgt, mag geen dividend uitbetalen. Buitenlandse dochters van Nederlandse bedrijven zagen hun gezamenlijke winst met 5,3 miljard teruglopen. Het leeuwendeel van die daling is voor rekening van Shell.

Zoals consumenten meer kunnen besteden (maar dat niet doen), zo hadden bedrijven in principe meer ruimte om te investeren. Dat doen ze vooralsnog niet. Ze investeerden 2,7 miljard euro minder dan in het tweede kwartaal van vorig jaar.

Interen doet vooral de overheid. Er kwam bij het Rijk 6 miljard euro minder binnen dan in april-juni 2020 en er ging 18 miljard meer uit. Ruim de helft daarvan werd besteed aan loonkosten van bedrijven met flinke omzetverliezen. Extra uitgaven waren er ook voor zzp’ers, voor bedrijven die last hadden van de coronamaatregelen (zoals de horeca), voor ouders die hun eigen bijdrage aan de kinderopvang al hadden betaald en voor ziekenhuizen die 400 miljoen subsidie kregen voor de aanschaf van medische apparatuur, aldus het CBS.

Lees ook:

Het geld zit in de zak en blijft daar voorlopig

Consumenten gaven in april en mei veel minder geld uit dan normaal. Gaan zij die bespaarde miljarden nu aanspreken en zo de economie een opkikker geven?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden